Volledig scherm
Staatssecretaris Tamara van Ark. © ANP

Experts sceptisch over boete tegen discrimineren bij sollicitatie

Gaat een boete helpen om discriminatie in het sollicitatieproces tegen te gaan? Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) wil er harder tegen optreden en pleit in een nieuw wetsvoorstel om werkgevers die discrimineren te gaan beboeten. ‘De pakkans is heel klein, en de effectiviteit dus beperkt.’

Werkgevers kunnen straks een boete krijgen als ze een sollicitant niet aannemen vanwege zijn of haar etnische achtergrond, leeftijd of geslacht. Het is nog maar de vraag of een boete deze discriminatie voldoende tegengaat, zegt hoogleraar economie Robert Dur (Erasmus Universiteit). ,,Een boete op zich heeft wel zin – het kan afschrikwekkend werken – maar het blijft lastig om te bepalen wanneer iets discriminatie is.” Sollicitanten kunnen wel het gevoel hebben dat ze afgewezen zijn vanwege hun geslacht, leeftijd of achtergrond, stelt Dur, maar dat ook juridisch hardmaken is ,,hartstikke moeilijk".

Ook onderzoeker Lieselotte Blomaert van de Radboud Universiteit, die discriminatie op de arbeidsmarkt bestudeert, heeft haar twijfels. In de meeste gevallen komt het namelijk nooit aan het licht dat het om discriminatie gaat. Je weet het alleen zeker als je bijvoorbeeld twee dezelfde sollicitatiebrieven verstuurt onder verschillende namen. ,,En als de pakkans heel klein is, dan is de effectiviteit van een strafmaatregel beperkt.”

Hardnekkig probleem

Discriminatie op de werkvloer, bijvoorbeeld op afkomst, is een hardnekkig probleem. Blommaert stelde zelf vorig jaar na onderzoek met haar collega's vast dat het hebben van een niet-Westerse achternaam schadelijker is voor je kansen bij een sollicitatieprocedure dan het hebben van een strafblad. Ook het College voor de Rechten van de Mens ziet het aantal gevallen van discriminatie op de werkvloer nauwelijks teruglopen. Woordvoerder Renée Tuijnman: ,,Het is bijvoorbeeld bekend dat zwangere vrouwen gediscrimineerd worden op de arbeidsmarkt. Toch lukt het maar niet om het aantal gevallen terug te brengen. Dat is ernstig. Behalve het recht op gelijke behandeling is ook het recht op arbeid een mensenrecht. Dat er zo weinig vooruitgang wordt geboekt, is onacceptabel.’’

Het College voor de Rechten van de Mens is het op zich eens met het invoeren van een boete, maar zou graag zien dat discriminatie op het werk strenger bestreden wordt. ,,In het verleden zijn er vaker mooie plannen gemaakt op dit gebied, die niet voldoende resultaat hebben behaald. Een zacht beleid met alleen het aanbieden van bewustzijnscursussen is te weinig, hebben we gezien. Het nieuwe beleid moet in de praktijk wel tot resultaten leiden’’, zegt woordvoerder Renée Tuijnman.

Quote

Als je als werkgever weet dat je gecontro­leerd wordt, dan schrikt dat wel af

Robert Dur

De Inspectie zou zich moeten richten op handhaving van de wet. Het is niet genoeg om alleen te kijken of een bedrijf alles op papier op orde heeft. Treed bijvoorbeeld op door mystery guests naar bedrijven te sturen om te controleren of ze zich aan de regels houden, stelt Tuijnman voor.

Ook Dur stelt dat dergelijke maatregelen effectief zouden kunnen zijn. ,,Na recente aandacht voor discriminatie door uitzendbureaus zie je dat de uitzendbranche daarmee aan de slag is gegaan. Zij maken gebruik van mystery callers die controleren of bureaus zich wel aan de regels houden. Als je als werkgever weet dat je gecontroleerd wordt, dan schrikt dat wel af.’’ Blommaert beaamt dat: ,,Als je de pakkans zo kan verhogen, wordt het instellen van die boete ook effectiever.’’

Dat er geld vrijkomt om te onderzoeken wat werkt tegen discriminatie, vindt Dur een goed initiatief. Er zijn allerlei ideeën over hoe je discriminatie op de arbeidsmarkt tegen kan gaan volgens de hoogleraar, maar er is nog niet echt bekeken hoe effectief die methodes eigenlijk zijn. ,,Met dit wetsvoorstel komt er geld beschikbaar om de komende jaren samen met bedrijven en organisaties die ideeën te testen en kijken of ze ook werken.’’

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief