Volledig scherm
Krijgen Nederlandse werknemers in de toekomst meer vrije tijd zonder loon in te hoeven leveren? © Shutterstock

Gaan we in 2020 eindelijk naar een vierdaagse werkweek?

Vier dagen werken in plaats van vijf mét behoud van salaris? Steeds meer bedrijven en werknemers wereldwijd lijkt het wat. Kersverse premier van Finland Sanna Marin (34) is in ieder geval voor. Ze diende onlangs een wetsvoorstel in om de vierdaagse werkweek met dagen van 6 uur in haar land officieel te maken. Krijgt de verkorte werkweek ook hier voet aan de grond?

Niet alleen in Finland ziet men wat in een minder lange standaard werkweek. Uit eerder onderzoek van ADP blijkt dat de helft van Europese werknemers het liefst vier in plaats van vijf dagen zou werken. Wereldwijd experimenteren bedrijven al met aangepaste werktijden. Nieuw-Zeelands bedrijf Perpetual Guardian werd eind 2018 wereldnieuws toen ceo Andrew Barnes besloot over te stappen op een proef met een verkorte werkweek. Het personeel bleek daarmee niet alleen tevredener, maar bovendien - met enige aanpassingen in de werkwijze - ook nog beter te presteren. 

Ook de multinationals lijken langzaam overstag te gaan. Microsoft Japan lanceerde vorig jaar het ‘Work Life Choice Challenge’ -programma. De 2300 werknemers van de Japanse tak van Microsoft kregen in augustus daarvoor allemaal een driedaags weekend. Het kantoor ging op vrijdag namelijk dicht. Het resultaat? De productiviteit van het personeel steeg in deze periode met bijna 40 procent, meldde het bedrijf.

Ratrace

Hoe zit dat hier? Volgens Piet Fortuin, voorzitter van vakbond CNV, zal de vierdaagse werkweek ook in Nederland langzaamaan de nieuwe norm worden. ,,We zijn als maatschappij in een ratrace terechtgekomen waar we uit moeten. Maar dat gaat niet in twee of drie jaar lukken. Het is een proces van jaren waar we in stapjes naartoe moeten werken’’, stelt Fortuin. 

Arbeidspsycholoog Jaap van den Broek ziet vanuit het oogpunt van productiviteit wel heil in een kortere werkweek. ,,Een langere pauze tussen de werkdagen heeft als voordeel dat je veel beter kunt afschakelen. Juist dan ontstaan de beste ideeën’’, zegt Van den Broek. En hij wijst op een economisch pluspunt: ,,Veel jonge gezinnen betalen zich blauw aan kinderopvang. Als ouders allebei één dag minder werken, scheelt dat gigantisch in de kosten.’’

Quote

Veel jonge gezinnen betalen zich blauw aan kinderop­vang. Als ouders allebei één dag minder werken, scheelt dat gigantisch in de kosten

Jaap van den Broek, arbeidspsycholoog

Toch wordt het idee van de standaard werkweek van vier dagen niet overal met gejuich ontvangen. Minder uren werken hoeft in overige sectoren geen productiviteitsverlies te betekenen, maar Nederlandse werkgevers zijn volgens Fortuin nog terughoudend. ,,Werkgevers over de hele linie zeggen: we moeten juist meer gaan werken. Die denken: als we met elkaar maar meer uren maken, dan neemt de arbeidsproductiviteit vanzelf toe.’’

Niet voor elke beroepsgroep

SCP-onderzoeker Edith Josten promoveerde in 2002 op de werkweek van viermaal negen uur. Uit dat onderzoek bleek dat de gecomprimeerde werkweek voor kantoorpersoneel en industriële werknemers weliswaar gunstig uitpakt, maar niet voor elke beroepsgroep haalbaar is. Een werkweek van viermaal negen leidde in de zorg bijvoorbeeld tot afnemende prestaties en een verslechterde gezondheid van personeel. 

Tegengesteld effect

Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt bij Tilburg University, waarschuwt voor het tegengestelde effect van een kortere werkweek. ,,De werkdruk is met name zo groot omdat er zoveel parttime werkenden zijn. Als we allemaal minder werken, neemt die druk juist toe.’’

Hoe gelukkig ben jij in je werk? Doe de Happy Check van Nationale Vacaturebank!

De oplossing voor een hoge werkdruk is volgens de hoogleraar juist méér uren werken, vooral in sectoren die kampen met fikse personeelstekorten, zoals het onderwijs en de zorg. ,,Het onderwijs gaat niet zeggen, als jullie 34 uur gaan werken betalen we jullie voor 36 uur. Het probleem is juist dat ze te weinig personeel hebben en dat een groot deel van het zittend personeel deeltijd werkt.’’ 

Achmea

In Nederland zet Achmea als eerste grote bedrijf stappen richting een verkorte werkweek. De 13.000 werknemers van Achmea krijgen vanaf 2021 een 34-urige werkweek met behoud van salaris. Fortuin noemt die ontwikkeling ‘zeer veelbelovend’ en heeft er vertrouwen in dat andere grote bedrijven op den duur volgen.,,Als er één schaap over de dam is, dan volgen er meer.’’ 

Efficiënter omgaan met je (werk)tijd? Dit zijn de tips van coach Charlotte van 't Wout:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief

  1. Een cv is persoonlijk, bevat een foto én is het begin van een goed gesprek
    PREMIUM

    Een cv is persoon­lijk, bevat een foto én is het begin van een goed gesprek

    In deze tijden van LinkedIn en video-solliciteren is een cv méér dan een opsomming van relevante werkervaring en wat personalia. Een cv is méér dan een opsomming van relevante werkervaring en wat personalia. Natuurlijk moet dat er Ja, dat is het nog steeds en dat zal voorlopig ook niet veranderen. Maar een cv is méér dan dat en zelfs in tijden van LinkedIn en video-solliciteren nog altijd belangrijk.