Volledig scherm
© Shutterstock

Mannen verdienen nog altijd meer, terwijl: vrouwen vragen er net zo vaak om

De loonkloof tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers blijft even groot, zo blijkt uit onderzoek van het CBS. Dat komt doordat vrouwen minder uren werken en toch niet om een hoger salaris vragen, toch? Niet helemaal. Wij zetten vijf feiten en fabels over de loonkloof op een rij.

Het CBS heeft in de Monitor loonverschillen mannen en vrouwen gekeken naar de cijfers over 2016 en die vergeleken met cijfers tot en met 2008. Wat blijkt? Het verschil in beloningen is ten opzichte van 2008 iets kleiner geworden, maar tussen 2014 en 2016 is de kloof gelijk gebleven: 5 procent bij de overheid, 7 procent in het bedrijfsleven. 

1. Vrouwen vragen minder om een hoger loon (Niet waar)

Uit een enquête van vakbond FNV blijkt dat mannelijke en vrouwelijke werknemers even vaak onderhandelen over hun loon. Maar of die onderhandelingen succesvol zijn, is een heel andere kwestie. Een onderzoek van de gerenommeerde Harvard-universiteit laat zien dat vrouwen negatiever beoordeeld worden dan mannen als ze proberen te onderhandelen over hun salaris. Van vrouwen wordt verwacht dat ze aardig zijn, en niet zo veeleisend dat ze om meer loon vragen. Ze beginnen dus al met een 1-0 achterstand.

Yvonne Benschop, hoogleraar Organizational Behaviour aan de Radboud Universiteit in Nijmegen herkent dit patroon. ,,Dit heeft alles te maken met genderprocessen. Het is gemakkelijker om mannen te associëren met belangrijke taken dan vrouwen”, zegt ze. ,,Daar moeten beoordelaars zich niet alleen bewust van worden, ze moeten er ook echt iets aan gaan doen.’’

Monic Bührs, onderhandelingstrainer en auteur van het boek Strategisch onderhandelen voor vrouwen, merkt dat vrouwelijke werknemers de neiging hebben in een onderhandelingsgesprek snel af te haken: ,,Als ze de loonsverhoging aankaarten en hun leidinggevende zegt zoiets als: Nee, daar kunnen we niet aan beginnen, dan geven ze het meteen op. Soms ook nog met een sorry-dat-ik-het-gevraagd-heb blik er achteraan. Terwijl het dáár pas begint.”

2. Vrouwen werken minder uren dus verdienen ze ook minder (Niet waar)

Het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen wordt in onderzoeken gecorrigeerd voor kenmerken als opleidingsniveau, beroepsniveau, arbeidsduur en werkervaring. In dit onderzoek van het CBS is het beloningsverschil gecorrigeerd door de invloed van een twintigtal algemene kenmerken - waaronder leeftijd, genoten opleiding en soort contract - mee te wegen. Vervolgens is berekend wat het loonverschil zou zijn indien mannen en vrouwen op elk van deze kenmerken hetzelfde zouden scoren.

Volledig scherm
Tussen 2014 en 2016 zijn de salarisverschillen tussen mannen en vrouwen nagenoeg gelijk gebleven, blijkt uit cijfers van het CBS. © CBS

3. Vrouwen werken in sectoren met minder hoge lonen dan mannen (ligt genuanceerd) 

Vrouwen werken relatief gezien vaker in sectoren waar de lonen lager liggen, zoals het onderwijs en de zorg. In de financiële sector werken veel mannen en daar staan hoge salarissen tegenover. Maar of dat de belangrijkste reden is voor het verschil tussen mannen en vrouwen? Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het CBS, denkt van niet. ,,Er is inderdaad een positieve relatie, maar in het onderwijs, waar veel vrouwen werken, zijn de lonen niet uitgesproken laag. In de zorg zijn de salarissen van het verplegend personeel wel laag, maar de salarissen van medisch specialisten juist heel hoog. Het grote verschil zit dus niet zozeer in de sector, maar wordt vooral op beroepsniveau gemaakt.”

Henk Volberda, hoogleraar Strategisch Management aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit, is het daar mee eens. ,,Je moet de lonen binnen een sector vergelijken, dan kun je pas echt de gender gap bepalen. Het is namelijk onzinnig om een leidinggevende in de zorg te vergelijken met een leidinggevende in de commerciële sector.”

4. Vrouwen zijn minder hoogopgeleid dan mannen (Niet waar)

Jonge mensen in Nederland zijn steeds hoger opgeleid en het aantal hoogopgeleiden is onder vrouwen iets hoger dan onder mannen, becijferde het CBS. En dat heeft gevolgen voor de salarissen: jonge vrouwen tot 36 jaar verdienen bij de overheid meer dan hun mannelijke collega’s. In 2008 was dat tot 33 jaar. In het bedrijfsleven ligt dat omslagpunt nog eerder: tot 26 jaar verdienen vrouwen meer geld dan mannen. Vanaf 32 jaar wordt het voordeel voor de mannen ‘aanzienlijk’. 

5. De carrière van vrouwen blijft steken zodra ze kinderen krijgen (Waar)

Uit voorgaande vraag blijkt dat de carrières van mannen en vrouwen redelijk gelijk op gaan, en dat vrouwen zelfs voorlopen, tot ze ongeveer 30 jaar zijn. Vrouwen gaan vaker in deeltijd werken, ongeacht of ze kinderen hebben, en beginnen in salaris achter te lopen op mannelijke collega’s van dezelfde leeftijd, aldus het CBS. Volberda: ,,In de beginfase van hun carrière verdienen vrouwen meer, maar je ziet dat mannen een inhaalslag maken als vrouwen kinderen krijgen. Veel vrouwen kiezen toch voor een parttime functie, terwijl mannen vaak fulltime doorgaan. Mannen die laag zijn opgeleid, halen hoogopgeleide vrouwen nooit meer in, maar mannen die ietsje minder of gelijk zijn opgeleid, doen dat wel.”

Maar er is hoop voor de toekomst, zegt Van Mulligen: ,,We zien in topfuncties waar mensen fulltime werken, een ononderbroken carrière en meer ervaring hebben, dat het het aandeel vrouwen gelijk is aan het aandeel mannen.” Dat betekent, hoewel het een beetje koffiedik kijken is, dat als jonge mannen bijvoorbeeld besluiten om ook minder te gaan werken, dat invloed heeft. ,,Ik denk dat vrouwen in dat geval binnen een generatie zelfs iets zullen voorlopen op de mannen”, aldus de econoom. 

In onderstaande video duidt Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij ABN AMRO, de loonkloof. 

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief!