Volledig scherm
1 op de 7 werknemers heeft zich weleens gediscrimineerd gevoeld tijdens het sollicteren. © Shutterstock

‘Mensen met dezelfde hobby’s vinden elkaar sneller aardig’

Een op de zeven werknemers heeft zich weleens gediscrimineerd gevoeld tijdens een sollicitatie, blijkt uit onderzoek van HR-dienstverlener Tentoo. Sollicitanten worden het vaakst afgewezen op afkomst, leeftijd en geslacht.

Veel sollicitanten voelen zich nog steeds gediscrimineerd. In totaal heeft 15 procent van de werknemers in Nederland zich weleens gediscrimineerd gevoeld tijdens een sollicitatietraject. Van de in totaal 8,9 miljoen mensen in Nederland met betaald werk, zouden dat ruim 1,3 miljoen werknemers zijn. Dat blijkt uit onderzoek dat onderzoeksbureau Panelwizard deed in opdracht van HR-dienstverlener Tentoo onder 1074 Nederlanders in loondienst van 18 jaar en ouder.

Zwangerschap

Noord-Nederland scoort het hoogst, daar heeft 18 procent van de werknemers zich weleens gediscrimineerd gevoeld bij een sollicitatie. Oost-Nederland scoort met 14 procent het laagst. Vrouwen voelen zich over het algemeen iets vaker ongelijk behandeld dan mannen (17 tegenover 14 procent). Bij deze cijfers moet commercieel directeur van Tentoo Noortje Hendrikx een kanttekening plaatsen. Of iemand die zich gediscrimineerd voelt, ook daadwerkelijk gediscrimineerd wórdt, is met dit onderzoek niet te achterhalen. ,,Hoewel het om het gevoel gaat van de mensen uit deze groepen, zit er vast wel een kern van waarheid in,”

Op welk gebied het meest wordt gediscrimineerd, laat het onderzoek niet zien. ,,Maar ik kan op basis van ervaringen van onze klanten wel een goed beeld vormen,” zegt Hendrikx. ,,Kandidaten hebben het meest het idee te worden afgewezen vanwege hun afkomst, ook al hebben ze de juiste papieren en opleiding. Hetzelfde geldt voor kandidaten ouder dan 50.” Een derde categorie die Hendrikx noemt is vrouwen. ,,Vooral vrouwen van rond de 30. Zij hebben het gevoel dat ze als risicogroep worden gezien omdat ze door een zwangerschap mogelijk lang uit de roulatie zijn.”

Nee-stapel

De uitkomsten van het onderzoek verbazen socioloog Bram Lancee van de Universiteit van Amsterdam (UvA) niet. Lancee en zijn team deden eerder onderzoek naar discriminatie bij sollicitaties door meer dan 4200 brieven te versturen van fictieve sollicitanten met verschillende namen en moedertalen. ,,Uit ons onderzoek is gebleken dat er op vrij forse schaal discriminatie voorkomt op grond van etniciteit.’’ Hij vindt het percentage dat uit het Tentoo-onderzoek naar voren komt nog vrij laag. ,,Wij zagen dat er in veel meer gevallen gediscrimineerd werd.” 

Dit verschil valt volgens Lancee te verklaren uit het feit dat discriminatie niet altijd op te merken is door de sollicitant. Als een brief op de nee-stapel belandt vanwege de achtergrond van de kandidaat, blijft dat ongezien. 

Quote

Als mannen alleen met mannen brainstor­men, komen er hele andere voorstel­len dan wanneer er vrouwen meedenken

Noortje Hendrikx

Diversiteit

,,Allerlei onderzoeken hebben aangetoond dat diversiteit op de werkvloer meer verschillende ideeën oplevert en de resultaten van organisaties bevordert,” zegt Hendrikx. ,,Dat merk ik zelf ook. Als mannen alleen met mannen brainstormen, komen er hele andere voorstellen dan wanneer er vrouwen meedenken. Hetzelfde geldt voor een groep collega’s met verschillende leeftijden en nationaliteiten.”

Daar is ook onderzoeker Lancee het mee eens. ,,Verschillende mensen met verschillende kwaliteiten zorgen voor meer innovatie in een bedrijf,” zegt Lancee. ,,Daarnaast is het goed als een bedrijf een afspiegeling is van de maatschappij. Daar zijn ze bij de politie ontzettend mee bezig. Veel mensen zien een politieagent als een blanke Nederlander en hebben het idee dat die agent er niet voor hen is. Dat raakt natuurlijk aan de kerntaken van de politie: er voor iedereen zijn.”

Discriminatie werkt diversiteit op de werkvloer tegen, terwijl veel werknemers in Nederland dat juist een belangrijk aspect vinden van de ideale werkomgeving. Vierendertig procent van de ondervraagden uit het onderzoek van Tentoo gaf aan het belangrijk te vinden dat collega’s divers zijn qua etniciteit, geloof of geaardheid. Vooral vrouwen hechten hier belang aan: 66 procent van de vrouwelijke werknemers ziet graag meer diversiteit terug op de werkvloer, tegenover 44 procent van de mannen.

Quote

Mensen zien graag een deel van zichzelf terug in de kandidaten

Bram Lancee

Oplossing

Discrimineren we sowieso niet onbewust bij sollicitaties? Lancee denkt van wel. ,,Mensen zien graag een deel van zichzelf terug in de kandidaten.” Daarom moet bij sollicitatieprocedures meer ingezoomd worden op vaardigheden en kwalificaties, in plaats van op persoonlijke dingen. ,,Kijk goed naar wat je precies zoekt in een kandidaat en houdt desnoods een turflijst bij.” Daarnaast raadt Lancee het aan om in elk gesprek dezelfde vragen te stellen, zodat iedereen gelijke kansen krijgt.  

Hoe kun je ervoor zorgen dat je zelf niet discrimineert? Bekijk deze video:

Anoniem

Een veelgehoorde oplossing om discriminatie tegen te gaan is anoniem solliciteren. Deze methode zou sollicitanten gelijke kansen moeten geven door afkomst, geslacht, woonplaats of geboortejaar weg te laten op het cv. Van de ondervraagden uit het onderzoek van Tentoo vindt 35 procent dat organisaties deze methode vaker in moet zetten. Maar proeven met anoniem solliciteren in onder meer Deventer, Groningen, Utrecht en Amersfoort werden stopgezet wegens gebrek aan resultaat

Hobby’s

Lancee geeft als alternatief het gestandaardiseerde sollicitatieformulier. Als de invulopties van te voren vastliggen, is er minder ruimte voor vooroordelen, betoogt de onderzoeker. ,,Als je bij je hobby’s zet dat je aan tennis doet en iemand uit de sollicitatiecommissie tennist ook, dan kan dat in je voordeel werken. Mensen met dezelfde hobby’s vinden elkaar namelijk sneller aardig. Terwijl dat niets zegt over je kwaliteiten als kandidaat.” Lancee’s voorstel is dan ook om hobby’s als standaardvraag weg te laten.

Hendrikx vindt dat werkgevers kansen mislopen als ze niet openstaan voor diversiteit. ,,Het is niet realistisch om te verwachten dat alle werkgevers in de toekomst open staan voor elk type sollicitant. Een jonge start-up heeft bijvoorbeeld meer behoefte aan jonge mensen. Maar in veel branches is het nu zo moeilijk om personeel te vinden, dat je bent gek als je iemand geen kans geeft op basis van een vooroordeel.”

Mourad El Moussati kon – vermoedelijk vanwege zijn achtergrond – maar geen stageplek vinden. Met video-solliciteren lukte het wel. Nu helpt hij anderen daarmee:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief