Volledig scherm
© Shutterstock

Vrouwen, zo krijg je wél het loon dat je verdient

Vandaag is het Equal Pay Day. Dat is nodig, want de loonkloof tussen mannen en vrouwen is nog steeds 15,5 procent. Wat kunnen vrouwen zelf doen aan dat loonverschil? Twee onderhandel-deskundigen geven tips.

Een half procentje: zoveel is de loonkloof kleiner geworden sinds 2014. Vier jaar geleden was het verschil in uurloon tussen mannen en vrouwen nog 16 procent, uit de meest recente cijfers van 2016 van Eurostat blijkt dat de kloof nu 15,5 procent bedraagt. Dat schiet niet echt op. Valt die kloof vrouwen zelf te verwijten?

,,Als het over onderhandelen gaat, mogen vrouwen dat zichzelf aanrekenen inderdaad,” zegt Monic Bührs. Ze is mede-eigenaar van InTouch Women Resource Management en schreef het boek Strategisch onderhandelen voor vrouwen. ,,Kijk, aan sommige systemen kun je niet zoveel doen. Uit een onderzoek van Harvard blijkt dat zowel mannen als vrouwen een inhoudelijk identiek cv anders beoordelen als er een mannen- of een vrouwennaam op staan. Dat zit diep in ons onderbewustzijn en dat verander je niet zomaar. Maar als vrouwen op korte termijn zélf wat willen doen, is het goed leren onderhandelen.”

Sorry-blik

Bührs geeft regelmatig onderhandelingstrainingen en merkt dan dat vrouwen de neiging hebben in een onderhandelingsgesprek snel af te haken. ,,Als ze de loonsverhoging aankaarten en hun leidinggevende zegt zoiets als: ‘nee, daar kunnen we niet aan beginnen’, geven ze het meteen op. Soms ook nog met een ‘sorry dat ik het gevraagd heb’-blik er achteraan. Terwijl, dáár begint het pas. Een ‘nee’ is een opening van een gesprek.”

Wat je beter kunt doen volgens Bührs is na de ‘nee’ je eerste argument op tafel gooien waarom jij de loonsverhoging verdient. ,,Het is een spel en je moet het ook als een spel benaderen. Ga niet in op de redenen van je baas, maar vertel kort en bondig wat jij het afgelopen jaar hebt bereikt en waarom je een hoger salaris gerechtvaardigd vindt. Laat daarna weer een stilte vallen.”

Bluffen voor vrouwen

,,Of vraag bij een ‘nee’ onder welke omstandigheden er wél over een verhoging te praten valt,” zo tipt Joukien Haan. Ze organiseert bij FNV de cursus ‘Bluffen voor vrouwen’. (die overigens ook voor mannen wordt georganiseerd en dan ‘concurrerend communiceren’ heet)

Bij de training is er veel aandacht voor de fysieke houding van vrouwen bij het onderhandelen. ,,We oefenen door in een rollenspel onderhandelingen na te doen. Een vrouw deed het qua gesprekstechnieken helemaal goed, maar zat zo geïnteresseerd – haast smekend - op het puntje van haar stoel, dat ze alleen maar uitstraalde: mag ik er bij? mag ik erbij? Dat werkt niet. Vrouwen mogen in taal én in houding best wat zelfverzekerder zijn.”

Qua taal valt het Haan op dat vrouwen het vaker hebben over ‘een baantje’ in plaats van hun werk. ,,Ze maken zichzelf al bij voorbaat kleiner dan ze zijn. Terwijl: waarom zou je niet gewoon zeggen wat je doet? Een vrouw in de cursus vertelde dat ze ieder jaar meehielp bij de plaatselijke Sinterklaasintocht. Aan het einde van de cursus noemde ze trots dat ze eventmanager was. Dat is functioneel bluffen.”

Niet ingewikkeld

Soms hoeft een onderhandelingsgesprek niet eens ingewikkeld te zijn, vertelt Monic Bührs. ,,Mijn zakenpartner Elisa kwam er bij haar vorige baan achter dat haar mannelijke collega duizend gulden – het was nog het guldentijdperk – meer verdiende dan zij. Woest stapte ze naar haar baas. Die bleek van niks bleek te weten en trok meteen het verschil recht. Zo zie je maar dat een manager niet altijd weet wat iedereen verdient.”

Nog een laatste onderhandeltip van Bührs: ,,Bereid een onderhandelgesprek voor met je broer, je mannelijke studiegenoten of je vader en oefen het hardop. In 2008 onderhandelde 57 procent van de mannen over hun starterssalaris, tegenover slechts 7 procent van de vrouwen! We kunnen dus nog steeds stellen dat vrouwen op dat gebied wat van mannen kunnen leren.”

Equal Pay Day
De wereldwijde Equal Pay Day is niet voor niets op 5 november. Op die dag is 84 procent van het jaar voorbij. Door de loonkloof van 16 procent werken vrouwen daarna ‘gratis’, zo is de gedachte. Een variant daarop was de ‘leave at 3.43’-actie van ABC Australia in 2017, waarbij comédiennes Hannah en Eliza Reilly oproepen om om kwart voor vier naar huis te gaan. Want als vrouwen 16 procent minder verdienen, hoeven ze ook 16 procent minder te werken.

In IJsland geldt sinds 2017 een wet waardoor bedrijven verplicht zijn om aan te tonen dat ze mannen en vrouwen gelijkwaardig belonen. Zo niet, dan krijgen ze een boete.

In Nederland gaan ook steeds meer stemmen op voor dit model. GroenLinks, SP, PvdA en 50plus hebben onder aanvoering van Liliane Ploumen (PvdA) een initiatiefwet ingediend. De FNV steunt dat initiatief, vertelt beleidsadviseur Jessica van Ruitenburg, al zou het mooi zijn als het een onderdeel is van een groter pakket.

Van Ruitenburg: ,,De loonkloof wordt grotendeels veroorzaakt omdat vrouwen boven de 30 minder uren gaan werken om voor hun kinderen te zorgen. Wij zouden graag zien dat er langer verlof komt, dat de kinderopvang beter van kwaliteit wordt, de zorgtaken gelijkwaardiger verdeeld worden en dat de schooltijden beter te combineren vallen met een baan. Pas dan kunnen we de loonkloof bestrijden met onder meer zo’n IJslands model. We moeten meer dan één ding aanpakken.”

Hoe schat Van Ruitenburg de kansen in voor de initiatiefwet? ,,Zo’n wet is nodig en ik hoop dat coalitiepartijen dat ook inzien, maar makkelijk zal het niet worden. Zij denken dat zo’n wet nogal bureaucratisch wordt; wij denken dat dat best ingeperkt kan worden. Het onderwerp is er belangrijk genoeg voor.” 

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief