Volledig scherm
© ROBIN UTRECHT

Wen er maar aan, vanavond sta je weer in de file

Het was een bijzonder drukke ochtendspits én het wordt een zeer drukke avondspits, meldt de ANWB. Maar wat is nog normaal? Het aantal files gaat de komende jaren alleen maar toenemen.

Hoewel er wegen bij komen – 1000 kilometer aan rijstroken tot 2030 - , weegt dat niet op tegen de groei van het verkeer. Resultaat: het reistijdverlies kan in 2023 tot 35 procent toenemen. Dat blijkt uit cijfers van het Kennisinstituut Mobiliteit (KiM). 

De aantrekkende economie is de belangrijkste reden voor het feit dat we steeds meer kilometers maken op de weg en dat het dus te druk wordt op de weg. Andere oorzaken voor stilstaand verkeer: ongelukken en weersomstandigheden. Zoals vanochtend, toen de regen een belangrijke reden was voor de vaststaande snelwegen. ,,Regen zorgt voor een behoorlijke afname van de wegcapaciteit, omdat je meer afstand houdt en er dus minder auto's op de weg passen. Dat scheelt tot 7 procent als het hard regent", aldus Serge Hoogendoorn, hoogleraar Transport en Planning. 

Om files te begrijpen, moeten we teruggaan naar de basis, zegt Victor Knoop, hoofddocent Verkeersdynamica aan de TU Delft. ,,Dat is een hele simpele vraag met een simpel antwoord: als meer mensen over de weg willen reizen dan kan, ontstaat een file.” Volgens de onderzoeker is dat ten eerste afhankelijk van het aantal mensen dat wil reizen, ten tweede van de hoeveelheid wegen en ten derde hoe we de wegen gebruiken. 

Extra rijstroken

,,Het vergroten van de capaciteit door het aanleggen van extra rijstroken en extra wegen, is natuurlijk een zeer effectief middel tegen files", zegt Hoogendoorn. ,,Als er de afgelopen jaren niet in het wegennet was geïnvesteerd, dan zouden er nu nog veel meer files hebben gestaan. Die aanleg kost echter veel tijd en loopt in zekere zin ‘achter’ bij de groei in de automobiliteit.” Voor de aanleg van wegen is tot 2030 20 miljard euro gereserveerd, al zijn een aantal grote projecten die verlichting moeten geven, pas na 2023 klaar.

,,We proberen mensen te verleiden niet op de drukste momenten van de dag in de auto te stappen of voor een andere vervoerswijze te kiezen”, zegt  Hoogendoorn. Voorbeelden daarvan zijn ‘spits mijden’, waarbij mensen een vergoeding krijgen als ze niet in de spits de weg op gaan of het aanbieden van gratis OV. Ook probeert de overheid te zorgen dat de beschikbare wegcapaciteit zo goed mogelijk wordt benut door middel van bijvoorbeeld actuele verkeersinformatie. ,,Hiermee reduceren we het fileleed, maar helemaal oplossen is een uitdaging. Dan moeten we toch denken aan investeringen in weginfrastructuur of openbaar vervoer", aldus de Hoogendoorn. 

Eigen rijgedrag 

Dan nog even terug naar ons rijgedrag. ,,Mensen ‘maken’ de capaciteit van de weg", zegt Knoop. ,,Hoe dichter mensen op elkaar rijden, hoe meer mensen er op de weg kunnen. Je zou willen dat mensen zo dicht mogelijk op elkaar rijden en alle stroken van de weg gebruiken.” Waar een rij-instructeur vaak twee seconden aanhoudt, weet Knoop dat de afstand in de praktijk 1 tot anderhalve seconde is. ,,Als je de wegcapaciteit wil verhogen, moet je proberen om dicht, maar niet té dicht op je voorganger te rijden.”

De truc is, zegt Knoop, om dan niet alleen op je voorganger te letten, maar verder vooruit te kijken. ,,Als je alleen let op de remlichten voor je, ben je te laat.” De borden met snelheidsinformatie boven de weg, zijn daarbij een hulpmiddel. Ook bij het oplossen van een file, moeten we dicht op onze voorgangers blijven rijden. ,,Je ziet dat mensen die de file uitrijden, ineens 30 procent meer afstand hebben op hun voorganger. Als je een keer die ruimte hebt laten vallen, win je hem nooit meer terug. Je kunt zelf wel harder rijden, maar dan valt er achter je een gat.” 

Nog een ander ding waar we zelf mee  aan de slag kunnen: het kiezen van de goede rijstrook. Als het drukker wordt, zijn mensen geneigd de linkerstrook te kiezen om makkelijk in te kunnen halen. Daarmee blijft de rechterstrook onderbenut, soms wel twee keer zo weinig als de linkerstrook. ,,Zelf probeer ik de strook te nemen waar de ruimte is", zegt Knoop, die zelf ook af en toe de auto neemt naar het werk. ,,In normale gevallen is dat de rechter. Behalve als er trajectcontrole is, dan doen mensen het omgekeerde en gaan ze zelf juist rechts rijden. Dan zijn ze ‘bang’ om in te halen.”

Wat als je altijd in de file staat? Drie filetijgers over hun ervaringen

Wie: Nico Perdaan (52)
Werkt: bij Atos in Amstelveen
Fileleed: reed 12 jaar lang in de file, stond om 5.00 uur op

Nico Perdaan woont sinds begin dit jaar in Hillegom en niet meer in Rotterdam. De reden? Grotendeels vanwege de files waar hij bijna dagelijks in stond. Eerst van Rotterdam naar Utrecht, daarna van Rotterdam naar Amstelveen omdat zijn werkgever verhuisde. ,,Ik stond om 5.00 uur op, zat om 6 uur in de auto en was vijf kwartier later op m’n werk. Het is, als alles meezit, een uur rijden, maar zelfs op dat tijdstip had ik al een kwartier vertraging.” ‘s Middags probeerde hij voor de files te vertrekken en logde bij thuiskomst weer in om verder te werken. ,,Je voelt je machteloos in de file, je kunt niks doen.” Gelukkig ontdekte hij het luisterboek. Meer dan vijftig boeken versleet hij in de auto. Nu woont hij in Hillegom, precies 30 kilometer van zijn werk, 25 minuten reistijd. ,,Ik sta nog steeds af en toe in de file, maar het voordeel is dat ik nu ook de fiets kan pakken. Kost me vijf kwartier, maar ik hoef niet meer naar de sportschool.”

Volledig scherm
Nico Perdaan. © Pim Ras Fotografie

Wie: Esther Ekkel (47)
Werkt: nu niet, schrijft een masterscriptie
Fileleed: was altijd aan het haasten, kwam nooit om 9 uur aan

Volledig scherm
Esther Ekkel © Erik Kottier

Esther Ekkel werkte tot voor kort bij Scouting Nederland in Leusden. Ze woont in Oss. Eerst probeerde ze nog om 9 uur op kantoor te zijn. Ze was elke ochtend aan het ,,haasten, vliegen, duiken” thuis met twee kinderen, maar haalde het desondanks 99 van de 100 keer niet om om 9 uur op het werk te zijn. ,,Na een tijdje gooide ik het om: ik ging eerst de kinderen naar school brengen en reed erna weg. Ik vertrok dus een uur later, maar kwam maar een kwartiertje later op kantoor.” Als haar scriptie af is, gaat ze weer aan het werk. En dan is een werkgever met flexibele werktijden ,,heel belangrijk”. ,,Dat wordt van mij ook verwacht, ik werk ook wel eens ‘s avonds of in het weekend. Prima. Maar dan ook graag andersom: ik wil afgerekend worden op mijn resultaten, niet op mijn inkloktijden.”

Wie: Tjard Brons (40)
Werkt: voor Capgemini 
Fileleed: het toppunt was 4 uur per dag in de auto

Nu werkt Tjard Brons voor zijn opdrachtgever in Zeist, dat ,,valt nog mee” vanuit Rotterdam: een uur en een kwartier heen, terug ,,altijd langer”. Nee, toen hij gedetacheerd was bij TataSteel in IJmuiden, toen was hij pas lang onderweg: 4 uur elke dag. ,,De hele A4 moest ik af, ellende. Ik ging eerder van huis weg, maar de files begonnen ook steeds vroeger.” Hij probeerde andere routes, maar ook daar stond het vast. Als het kan, neemt hij tegenwoordig het liefst de trein. Dan doet hij er ook wel 1,5 uur over, maar kan hij werken onderweg. Als hij moet bellen, pakt hij wel liever de auto. Wat hij in de file doet? Via ‘discover weekly’ op Spotify ontdekt hij nieuwe muziek. Zijn ouders waren wél heel blij toen hij in IJmuiden werkte: ,,ik heb ze nog nooit zo vaak gebeld als toen”.

Volledig scherm
Tjard Brons © Privé archief

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief