Volledig scherm
© Shutterstock

Wetenschappers (v) krijgen 150.000 euro voor baanbrekend onderzoek

De wetenschap wordt in topfuncties gedomineerd door mannen, óók in de medische wetenschap. Jonge vrouwelijke onderzoekers zijn er genoeg, maar doorstromen naar hogere functies doen ze amper. Virtueel onderzoeksinstituut Oncode Institute geeft ze daarom 150.000 euro per jaar voor baanbrekend onderzoek.

Slechts weinig vrouwen in de medische wetenschap maken de overstap naar de functie van senior researcher. Dat is zonde, want met de vrouwen die stoppen of uitvallen, gaat veel kennis en talent verloren.  

Het Oncode Institute - een virtueel instituut waarbinnen excellente Nederlandse kankeronderzoekers samenwerken - wil iets doen aan die onbalans met het zogenoemde Female Junior Investigator-programma. Na een zware selectie zijn uit 56 kandidaten zeven vrouwelijke wetenschappelijke talenten toegelaten tot Oncode. Ze krijgen onder meer een persoonlijk budget zodat ze financieel minder afhankelijk zijn en meer tijd en energie kunnen stoppen in baanbrekend onderzoek.

Elke geselecteerde onderzoeker krijgt 150.000 euro per jaar voor een periode van 4 jaar. Dit is onderzoeksfinanciering en het betekent dus dat ze de komende vier jaar minder afhankelijk zijn van andere onderzoeksfondsen om hun wetenschappelijk onderzoek uit te kunnen voeren.

Medisch oncoloog en onderzoeker Sarah Derks (37) van het Amsterdam UMC Cancer Center is benoemd tot een van deze zeven. Een aantal dagen in de week behandelt zij patiënten met maag- en slokdarmkanker. Daarnaast onderzoekt ze de rol van het eigen afweersysteem bij de effectiviteit van geneesmiddelen en ontwikkelt ze nieuwe methodes om het afweersysteem te activeren om kankercellen aan te vallen. Vrouwen in de medische wetenschap kunnen wat Derks betreft wel wat hulp gebruiken. 

Vreemd vindt ze het dat zo weinig vrouwen doorstromen als senior onderzoeker, gezien het feit dat er ongeveer evenveel mannen als vrouwen aan een carrière als onderzoeker beginnen. ,,In de postdoc-fase zijn het misschien zelfs wel iets meer vrouwen op dat punt. Met die vrouwen die niet verder gaan, raak je dus enorm veel talent kwijt.’’

Niet allemaal hetzelfde

Voor de kwaliteit van het werk maakt je geslacht geen verschil, zo benadrukt Derks. ,,Hoe groter de poule van mensen die onderzoek doen, hoe beter je talent kan selecteren. Het is ook niet zo dat je het met bepaalde vrouwelijke eigenschappen beter zou doen of iets dergelijks. Trouwens, ook alle mannen zijn niet allemaal hetzelfde. Juist die diversiteit in mensen is goed om te hebben, zo kom je op andere ideeën.’’

De leeftijdscategorie waarin vrouwelijke wetenschappers afhaken, is 30 tot 40 jaar: de leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen of voor jonge kinderen moeten zorgen. Toch is dat volgens Derks niet per se de reden dat zij op achterstand raken. ,,Vrouwen gaan natuurlijk wel enige tijd met zwangerschapsverlof, maar ik zie om me heen juist dat de zorg voor de kinderen steeds meer 50/50 verdeeld wordt tussen de partners. Het probleem ligt dus complexer.’’

Het tot zelfstandig onderzoeker schoppen is overigens al moeilijk genoeg, of je nou man of vrouw bent. ,,Om verder te komen, moet je resultaten geboekt hebben. Maar je moet ook zorgen dat je voldoende fondsen hebt om onderzoek te doen. Dat lukt alleen als je een bepaalde staat van dienst hebt opgebouwd.’’

Samenwerken

Als jonge onderzoeker moet je vaak ook nog het wiel uitvinden. Samenwerking is namelijk geen vanzelfsprekendheid. ,,Het is in de wetenschap gewoon om je onderzoeksresultaten voor je te houden tot je ze publiceert, maar dat kan best lang duren. Jij hebt intussen kennis die anderen goed kunnen gebruiken bij hun onderzoek. Oncode maakt het samenwerken makkelijker, zodat de patiënt eerder van nieuwe ontwikkelingen profiteert.’’

Jonge wetenschappers kunnen via Oncode een mentor vinden. Binnen het netwerk kunnen ze steun zoeken bij iemand die zich in een latere fase van de carrière bevindt en meer ervaring heeft. ,,Door daarmee te sparren over bijvoorbeeld de technieken die toegepast worden, kunnen jonge wetenschappers hun onderzoek naar een hoger plan tillen.’’

Quote

Ik kan het, dus zij ook

Sarah Derks

Derks probeert ook in de echte wereld een voorbeeld te zijn voor vrouwelijke artsen en onderzoekers. ,,Ik had het vroeger zelf wel prettig gevonden als ik hogerop meer vrouwen had gezien. Als je alleen mannen in zo’n positie ziet, denk je eerder: ik ben wel een ander type, kan ik dat werk dan wel? Maar zo moet je niet denken. De jonge vrouwen waarmee ik werk, vertel ik dat ze hun talent moeten benutten. Ik kan het, dus zij ook.’’

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief!