Volledig scherm
Volgens Paul Iske, schrijver van het Instituut voor Briljante Mislukkingen, zouden we ook mislukkingen prominent op ons cv moeten zetten. © GUUS SCHOONEWILLE

'Zet die mislukking júist op je cv'

Een mislukking zo af en toe, daar is niks mis mee, stelt Paul Iske (57) in zijn nieuwe boek. Als hoogleraar Innovatie en voormalig directeur innovatie bij ABN Amro en Shell weet hij: angst om te falen remt innovatie. Dus zet die mislukking juist prominent op je cv!

Falen lijkt de laatste tijd een populair concept. Er is een FaalFestival en de FuckUp Nights zijn wereldwijd een succes. Paul Iske denkt met zijn boek Instituut voor Briljante Mislukkingen daar nog iets aan toe te kunnen voegen: ,,Ik hoop een dieper begrip te bewerkstelligen over waaróm dingen nu mislukken. Het is fijn dat we met zo’n festival of met de FuckUp Nights mislukkingen wat meer bespreekbaar maken. Maar goed, en dan? Hoe komen we tot een werkelijke verandering in een organisatie? Daar bied ik met het Instituut voor Briljante Mislukkingen een methodiek voor. Zodat je maximaal kunt leren van je briljante mislukkingen.”

Wat maakt voor u een mislukking briljant?

,,Daar heb ik vijf criteria voor opgesteld, die er op neer komen dat je van te voren goed hebt nagedacht over je plan, de risico’s hebt ingeschat en achteraf er van hebt geleerd. Kijk, geblinddoekt de A2 oprijden, is geen briljant plan. En van de Eiffeltoren af springen om de zwaartekracht te testen, getuigt ook niet van veel visie en risico-inschatting. Maar als je met zuivere intenties iets hebt geprobeerd en vervolgens lukt het niet, is dat alleen maar goed.”

Maar moeten we dan juichen als een project op het werk niet verloopt volgens plan? Of een presentatie mislukt?

,,Nou, het denken over die mislukking mag anders. Mensen voelen zich ‘dom’ als iets niet lukt. Terwijl het gewoon een goede poging was om iets nieuws te proberen. Sterker nog: je móet af en toe mislukken om verder te komen. Een bekende uitspraak van de directeur van Philips gaat er over dat zij voor één succesvol product op de markt, negen mislukkingen nodig hebben. Google werkt ook zo. Ze lanceren een nieuwe product en houden er rekening mee dat het ook niet kan slagen. Ze vinden dat niet erg.”

Hoe kan een manager op de werkvloer stimuleren dat er dingen mis mogen gaan?

,,Ze moeten ervoor zorgen dat het in hun projectbeleid zit ingebakken. Zeg bijvoorbeeld: het project is pas klaar als alle werknemers hebben aangegeven wat anders is gegaan dan ze hadden verwacht en wat anderen daarvan kunnen leren. Al is daarvoor wel een bepaalde open minded-bedrijfscultuur nodig. Als jij bang bent dat je wordt ontslagen als je je mislukkingen toegeeft, kun je faalfestivals organiseren tot je een ons weegt, maar dat gaat niet helpen.”

Die open minded-bedrijfscultuur: hoe doe we dat?

,,Door beleid dus, maar ook door hoge managers die het goede voorbeeld geven. Marcelis Boereboom bijvoorbeeld, een hoge ambtenaar bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport die in 2011 verantwoordelijk was voor het Elektronisch Patiënten Dossier. Dat plan werd – en dat is echt uniek – unaniem weggestemd door de Eerste Kamer. Letterlijk niemand stemde vóór. Hij vertelt nu iedereen, haast trots, dat die stemming één van de grootste mislukkingen uit de ambtelijke geschiedenis is geweest. Maar had het geholpen om hem te ontslaan? Hem te straffen voor die mislukking? Nee, natuurlijk niet! Dan gooi je echt intellectueel kapitaal weg. Ik ben er dan ook voorstander van om je grootste briljante mislukking op je cv te zetten. Dat zegt misschien wel meer over je dan die projecten die wél gelukt zijn.”

Wat staat er op uw mislukkingen-CV?

,,Dat is een mislukt plannetje bij de Universiteit van Maastricht, een paar jaar geleden. In de tijd dat ik bij ABN Amro werkte, heb ik een dialogue house opgezet. Dat was best aardig gelukt. Voor de Universiteit van Maastricht zou ik eenzelfde soort project op gaan zetten. Een groots plan met een budget van twee miljoen euro. Maar toen kwam het hele debacle met woningstichting Servatius, waardoor de financiën explodeerden en alles niet doorging.”

Ja, maar daar kon u niks aan doen.

,,En daarom is het dus ook zo briljant! Je hebt je best gedaan, maar er zijn factoren in ‘het grote systeem’ die je niet had kunnen voorzien die het doen mislukken. Dit type mislukking noem ik in mijn boek 'een zwarte zwaan'. Een ander archetype mislukking noem ik ‘de brug van Honduras’ – dat is een probleem dat zich verplaatst terwijl je het aan het oplossen bent. In Honduras bouwden ze in de jaren vijftig een stevige brug over een brede rivier. Maar door een aardbeving lag de hele delta overhoop en kwam de rivier 400 meter verderop te liggen. Ha, zie je het voor je? Zo’n brug over niks! Kun je weer opnieuw beginnen.”

Hoe zouden die bruggenbouwers uit Honduras dan naar zo’n situatie moeten kijken?

,,Met een zekere luchtigheid. Zie het niet als een nederlaag als iets niet gaat zoals je had verwacht. Het is toch raar dat alles altijd maar een succes moet zijn? Nee, het feit dat je iets probeert, is alleen al onze waardering waard.

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief

poll

Het barst van de 'onzinbanen', beweert hoogleraar David Graeber. Is jouw baan overbodig?

Het barst van de 'onzinbanen', beweert hoogleraar David Graeber. Is jouw baan overbodig?

  • Ja, eigenlijk wel (38%)
  • Nee, echt niet! (62%)
10641 stemmen