Volledig scherm
© ThinkStock

Ziekenhuizen opereren deze zomer alleen ‘spoedjes’

Ziekenhuizen gaan een moeizame zomer tegemoet. Door personeelstekort en de vakantieperiode wordt er minder geopereerd en lopen de wachtlijsten op. Uit een inventarisatie van deze krant onder 14 ziekenhuizen in het land blijkt dat de meeste ziekenhuizen noodgedwongen operatiekamers moeten sluiten komende zomer. 

Geplande ingrepen die geen spoed hebben, zoals orthopedie, gynaecologie, chirurgie en plastische chirurgie worden uitgesteld tot na de vakantie. Dat heeft enerzijds te maken met de vakantiewensen van het personeel – dat net als een deel van de patiënten – tijdens de schoolvakantie vrij wil zijn. Anderzijds kampen de ziekenhuizen met een schreeuwend personeelstekort.

De personeelstekorten in de zorg zijn er al jaren, maar worden wel steeds nijpender. Dat tekort leidt deze zomer in het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam tot ongeveer vijf procent extra sluiting van de operatiekamers, bovenop de dertig procent van de ok-capaciteit die elk jaar wordt geschrapt om personeel op vakantie te kunnen laten gaan. Het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn schroeft eenvijfde van alle operaties terug komende zomer, bij ZorgSaam in het Zeeuwse Terneuzen gaat dat om een kwart, en Bernhoven in het Brabantse Uden plant in de vakantieperiode vijftig procent minder operaties in.  Deze niet-urgente operaties worden voor of na de vakantieperiode gecompenseerd. 

Het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven en Eindhoven voegt enkele verpleegafdelingen samen. ,,Zo vangen we het personeelstekort op en houden we de werkdruk behapbaar,” licht een woordvoerder toe. 

Wachtlijst

De ziekenhuizen vrezen dat de afdelingen die nu al lange wachtlijsten kennen, zoals maag-darm- lever, allergologie en oogheelkunde, de wachttijd nog verder zal oplopen. Spoedoperaties gaan overal door. Tot nu toe heeft de zomerkrapte volgens de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) niet geleid tot gevaarlijke situaties.

De vereniging maakt zich wel zorgen over de cao-acties die deze week van start gaan. In meerdere ziekenhuizen, van Alkmaar tot Eindhoven, worden doordeweeks zondagdiensten gedraaid, wat betekent dat er alleen spoedeisende incidenten worden opgepakt. ,,Als die acties de hele zomer doorgaan, wordt de situatie nijpender voor de patiënt. Worden gevaarlijke situaties wel opgemerkt?” waarschuwt Wouter van der Horst, woordvoerder van de NVZ.

Bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg en het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht speelt nog een ander probleem. Tientallen patiënten houden – na hun ontslag - bedden bezet, omdat ze geen thuiszorg of een plekje in het verpleeghuis kunnen vinden.

Quote

Daar kunnen ze in de randstad een voorbeeld aan nemen. Daar zie je nog steeds kannibalis­me, ofwel ziekenhui­zen die zzp’ers wegsluizen bij elkaar.

Wouter van der Horst

8000 vacatures

De ziekenhuizen kampen momenteel met ruim achtduizend openstaande vacatures, een ruime verdubbeling in vijf jaar tijd. Dat blijkt uit een recente analyse van zorginkoper Intrakoop onder 78 ziekenhuizen. Het aantal moeilijk vervulbare vacatures, waarbij het drie maanden of langer duurt om een kandidaat te vinden, steeg afgelopen jaar zelfs met 39 procent. Het is vooral lastig om specialistische verpleegkundigen te vinden, zoals OK-assistentes. Vaak wordt het probleem opgelost door de inhuur van dure flexwerkers en veel kunst- en vliegwerk van de roostermaker.

Een trend binnen ziekenhuizen die de NVZ toejuicht is het intern opleiden van hbo-medewerkers naar de zo geliefde specialistisch verpleegkundigen. Het Albert Schweitzer ziekenhuis deed dit afgelopen jaar op de spoedeisende hulp en dat geeft volgens de ziekenhuiswoordvoerder nu al ‘verlichting’. Het Deventer Ziekenhuis leent extra opgeleid personeel zelfs uit aan ziekenhuizen in drie nabije regio’s. Van der Horst: ,,Daar kunnen ze in de randstad een voorbeeld aan nemen. Daar zie je nog steeds kannibalisme, ofwel ziekenhuizen die zzp’ers wegsluizen bij elkaar. Maar het is tijd om elkaars hand te pakken.”

Mantelzorger Lenie gaat al 9 jaar niet op vakantie
Niet alleen de ziekenhuizen, maar ook de thuiszorginstellingen kampen met krapte in de zomer. Driekwart van de mantelzorgers verwacht dat zij als gevolg hiervan zelf meer zorg moeten gaan geven. Bijna vier op de tien mantelzorgers gaat hierom niet op vakantie. Dat blijkt uit een peiling van MantelzorgNL over de thuiszorg, die dinsdag naar buiten komt.

De mantelzorgers verwachten meer wisselingen van de thuiszorgmedewerkers en uitval van diensten. Hun dierbare moet rekenen op minder was- en douchebeurten en minder hulp bij het aan- en uitkleden. Vanwege die zomerkrapte is Lenie Sibbelee (61) uit Zaandam al negen jaar niet op vakantie geweest. Zij gaat drie keer in de week naar haar 91-jarige moeder, doet haar boodschappen en administratie en gaat mee naar alle ziekenhuisafspraken. Sibbelee maakte verschillende keren mee dat de huishoudelijke hulp in de zomer twee à drie weken niet kwam opdagen vanwege personeelstekort. ,,Wanneer ik belde hoorde ik steeds ‘u hoort nog van ons’. En dan ging ik zelf maar aan de poets, zo goed en kwaad als mogelijk. Ik heb reuma en ging door mijn grenzen heen.” Sibbelee vindt dat de druk op mantelzorgers is doorgeschoten. ,,In Den Haag wordt te gemakkelijk gezegd: ‘je moet voor elkaar zorgen’. Ik zorg met liefde voor mijn moeder, maar er zijn grenzen.”

Volledig scherm
Mantelzorger Lenie Sibbelee is al 9 jaar niet op vakantie geweest vanwege de zorg voor haar moeder. © Lenie Sibbelee