Volledig scherm
Maarten Blasse (links ) is eigenaar van een gemeentelijk monument. Rechts Ruud Schrama die pleit voor een verhoging van het budget voor monumenten. © Frank de Roo

Nieuwkoop straks 67 monumenten rijker: ‘Zo’n status is strelend, maar levert ook beperkingen op’

Eigenaren van 123 panden in Nieuwkoop en Ter Aar krijgen in januari het bericht dat hun pand ‘monumentwaardig’ is. Daarom wil Nieuwkoop ze op een gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. Dat heeft voor- en nadelen, weet Maarten Blasse. 

Hij woont nu een jaar of vijf in een gemeentelijk monument bij de Tolhuissluizen in Nieuwveen. ,,Ons huis is heel karakteristiek en staat op een bijzondere plek.” Het is een van de 56 gemeentelijke monumenten in de voormalige gemeenten Liemeer en Ter Aar. De dorpen Nieuwkoop, Noorden en Woerdense Verlaat hebben geen gemeentelijke monumenten, maar dat gaat nu veranderen. ,,Zo kunnen we het cultureel erfgoed én de unieke identiteit van alle dorpen bewaren”, legt burgemeester Frans Buijserd uit. 

Een goede zaak vindt Blasse. ,,Oudere huizen en gebouwen zijn een verrijking voor het landelijke gebied. Wanneer de overheid zich hier niet mee bemoeit, zullen veel van die markante gebouwen uiteindelijk verdwijnen.”

Rieten dak

Toch raadt hij de 123 eigenaren aan om goed na te denken of ze wel willen dat hun pand de beschermende status van monument krijgt. ,, Het is strelend, omdat je in een bijzonder object woont. Maar het levert ook beperkingen op , als je ooit nog zou willen verbouwen.”

Quote

Deze oude pandjes vertellen altijd een verhaal: het verhaal van Nieuwkoop.

Bert Post

Bert Post schetst voor de nieuwe monumenteneigenaren graag de voordelen. Hij is voormalig voorzitter van de inmiddels opgeheven monumentencommissie die de gemeente heeft geadviseerd welke panden er aan de monumentenlijst moeten worden toegevoegd. ,,Je kunt subsidie krijgen als je jouw pand wilt laten schilderen of als het rieten dak vernieuwd moet worden”, zegt hij. Die subsidie kan oplopen tot 20.000 euro.

Voorzitter Ruud Schrama van de Historische Kring Liemeer voorziet op dat vlak overigens problemen. ,,Nieuwkoop wil het huidige jaarbedrag van 45.000 euro handhaven. Maar als het aantal monumenten meer dan verdubbelt, kan dat wel eens veel te weinig zijn.”

,,Eigenaren van gemeentelijke monumenten zijn meer gebaat bij een gemeentelijk belastingvoordeel dan met een kleine subsidie voor groot onderhoud”, vindt ook voorzitter Flip Vonk van de Cultuur Historische Vereniging Ter Aar.

Wie er een brief van de gemeente krijgen, is nu nog geheim. ,,Het lijkt me niet goed als mensen dit uit de krant zouden moeten vernemen”, zegt Post. ,,Het zijn panden die de moeite waard zijn om gemeentelijk monument te worden, omdat ze vaak uniek zijn qua bouw en uiterlijk. De bouwstijl van een pand zegt veel over de mensen die er woonden en hoe ze leefden.” 

Dokter

Post: ,,Ook laten ze zien hoe het met de welvaart ging en welke economische en politieke invloeden er heersten. Wie woonde hier: een boer, smid of dokter? Deze oude pandjes vertellen altijd een verhaal: het verhaal van Nieuwkoop.’’ Eigenaren zijn overigens niet verplicht de monumentenstatus te accepteren. 

Vertegenwoordigers van cultuurhistorische verenigingen hebben wel ideeën welke gebouwen behouden moeten blijven. ,,Ik zag een huis aan het Zuideinde uit 1729; dat lijkt me iets om te bewaren”,  zegt Leendert Jansen van het Historisch Genootschap Nieuwkoop. Vonk ziet het pand aan de Oostkanaalweg 30 als een voorbeeld van hoe het mis kan gaan. ,,Nu werd dit pand snel afgebroken door een projectontwikkelaar om ruimte te maken voor een vrijstaande bungalow, die met een drietal andere woningen de laatste open ruimte langs de Oostkanaalweg opvult.” Vonk doet dan ook een oproep om niet alleen individuele panden, maar ook de omgeving te beschermen. ,,Bescherming van het geheel is belangrijker dan het beschermen van een individueel pand dat door de eigenaar toch al goed wordt onderhouden.”