Volledig scherm
De eerste mis van pater Overgoor in de St. Jozefkerk in Achterveld in 1960. © Sint Jozefkerk

Alles gebeurde rond de kerk

toen & nuHet aantal parochianen krimpt. En toch vormt de St. Jozefkerk nog altijd het hart van Achterveld. Het is voor de gelovigen een hele klus het geld bij elkaar te krijgen voor de noodzakelijke restauratie van het ruim tachtig jaar oude godshuis.

De St. Jozefkerk in Achterveld werd in 1933 in amper elf maanden gebouwd. Dat gebeurde tamelijk onzorgvuldig en met goedkope materialen. De glas-in-loodramen zijn daarom nu nodig aan vervanging toe. Kosten? Zes ton.

De glas-in-loodramen aan de zuidkant van de kerk zijn al gerestaureerd. Ze zitten weer netjes in hun loden sponningen. Het verweerde glaswerk is bijgekleurd door een gespecialiseerd bedrijf in Tilburg. Op dit moment worden de ramen aan de achterkant van het priesterkoor gerestaureerd. Houten platen voor de lege sponningen scheiden binnen nu van buiten.

Plafond
De St. Jozefkerk is gebouwd van zogenoemde kloostermoppen (middeleeuwse bakstenen) en ontworpen door architect H.W. Valk uit Den Bosch. De St. Jozef werd gebouwd om de Waterstaatskerk te vervangen, want die was te klein en slecht onderhouden. Toen in 1932 een stuk plafond naar beneden kwam, was het volgens pastoor Rentinck hoog tijd voor een nieuw gebouw.

De stijl van de St. Jozef is neo­romaans en afgekeken van abdij­kerken in het zuiden van Frankrijk. De huidige restauratie is een enorme financiële last voor de sterk gekrompen geloofsgemeenschap van Achterveld. Er zijn steeds minder gelovige schouders om de kosten te kunnen dragen.

Quote

Voordat we naar school gingen, bezochten we eerst de mis. Dat was toen heel gewoon. Net zo gewoon als naar school gaan.

Gerrit Tijmensen, voorzitter

Dat was een halve eeuw geleden wel anders. Toen ging vrijwel iedere Achtervelder op zondag braaf ter kerke. De twee ochtendvieringen zaten stampvol. En ook de avondviering trok veel publiek. Het katholieke leven was alomtegenwoordig in het dorp. Van wieg tot graf werd geleefd in de eigen zuil. Kinderen gingen naar basisschool St. Jozef, ouderen woonden in woonzorgcentrum Sint Joseph.

Gerrit Tijmensen (73), voorzitter van de locatieraad van de St. Jozefkerk, vertelt dat hij elke dag naar de kerk moest. ,,Voordat we naar school gingen, bezochten we eerst de mis. Dat was toen heel gewoon. Net zo gewoon als naar school gaan. Nu zou je dat zo niet meer doen, maar in die tijd hoorde dat. Daar heb ik als kind nooit een probleem mee gehad.''

,,Je moet je voorstellen dat er toen niet veel te doen was in Achterveld'', zegt Christien van den Hengel (68), lid van de locatieraad. ,,We hadden geen televisie en veel mensen hadden ook geen telefoon. Alle activiteiten waren in en om de kerk. Dansavonden vonden plaats in een verenigingsgebouw op de Hessenweg. Die waren alleen voor katholieken.'' 

Net als in de rest van Nederland werd de rol van de kerk in de loop van de jaren 60 snel minder belangrijk. Jongeren lieten de kerk links liggen. Dat proces voltrok zich heel snel. Op zondag bezoeken nu zo'n zestig tot honderd gelovigen de viering.

Hoogtijdagen
Alleen op hoogtijdagen zit de kerk voller. Met Kerstmis, Pasen en Allerzielen stromen de bezoekers toe. En themadiensten, zoals een oecumenische viering of een viering voor mensen met een beperking, worden ook goed bezocht. Maar dat zijn de uitzonderingen die de algemene regel van kerkverlating bevestigen. Ook al zijn zo'n 1.800 van de 2.500 dorpelingen nog steeds officieel lid van de kerk. Ernaartoe gaan, doen ze steeds minder.

Volledig scherm
Gerrit Tijmensen en Christien van den Hengel: ,,We willen maatschappelijk relevant blijven.'' © Johan Hardeman
Quote

De maatschap­pij verandert en dus verandert de kerk mee. Er is nu geen sociale dwang meer, zoals dat vroeger was. Dat is een voordeel.

Christien van den Hengel, kerklid

Van den Hengel treurt daar niet om. ,,Het is de realiteit'', zegt ze. ,,De maatschappij verandert en dus verandert de kerk mee. Er is nu geen sociale dwang meer, zoals dat vroeger was. Dat is een voordeel.''

Activiteiten
De kerk speelt nog wel altijd een belangrijke maatschappelijke rol in het dorp. Concerten, exposities, de jaarlijkse kerstmarkt, rouwen en trouwen: het gebeurt allemaal in de St. Jozefkerk. Alle activiteiten bij elkaar opgeteld, komen er jaarlijks zo'n 9.000 bezoekers in de kerk. En kerkblad Trefpunt doet dienst als dorpstamtam. Veel nieuwtjes uit het dorp krijgen er een plekje in. Op die manier blijven veel Achtervelders het blad lezen.

Tijmensen: ,,We willen maatschappelijk relevant blijven. Ons streven naar godsdienstigheid is niet verdwenen. Ik vind in de kerk veel inspiratie en ontmoeting. Verder willen we er ook graag voor onze naasten zijn.''

Geld bijeen schrapen voor de restauratie

Zes ton is nodig voor de restauratie van de glas-in-loodramen van de St. Jozefkerk; een monsterbedrag voor de krimpende katholieke geloofsgemeenschap in het dorp.

In eerste instantie leek het bedrag voor de restauratie wel haalbaar. ,,Onze begroting kwam eerst uit op een kleine vier ton. Dat bedrag hadden we al bijna bij elkaar door subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en onze voorziening voor groot onderhoud'', zegt Gerrit Tijmensen, voorzitter van de locatieraad.

Bij de eerste restauratiewerkzaamheden in mei 2015 bleek echter al snel dat vier ton ontoereikend was. De natuurstenen vensterstijlen, de dwarsstaven en het glas-in-lood bleken er slechter aan toe te zijn dan werd aangenomen. Er was twee ton extra nodig. Maar waar moest dat bedrag vandaan komen?

Tijmensen: ,,We willen een aantal concerten gaan houden en nog wat instanties en mogelijk sponsoren benaderen voor een bijdrage. Voor de rest van het bedrag moeten we nog wat acties verzinnen. Het ergste scenario is dat we niet alle werkzaamheden kunnen uitvoeren. Maar daar willen we niet aan.''

Volledig scherm
Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep de kerk veel schade op. © Sint Jozefkerk
Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Amersfoort