Volledig scherm
© AD

Betekenis verzetsheld uit Hoevelaken in onderzoek

Morgen is het 75 jaar geleden dat verzetsheld Frans Tromp uit Hoevelaken samen met zijn verzetsvrienden Pieter Vijge en Rijk Hooijer werd gefusilleerd. Vanaf die datum is het stof van de geschiedenis over deze personen gekomen.

Quote

Wie waren de mensen waar hij mee in verzet kwam? Wat was zijn rol? Waarom werd hij ter dood veroor­deeld?

Gijs de Vries, onderzoeker

Voor Gijs de Vries uit Scherpenzeel is dit aanleiding om alles in het werk te stellen dit stof weg te blazen, om de werkelijke betekenis van hun inzet in de Tweede Wereldoorlog naar boven te halen. Tijdens de dodenherdenking op 4 mei van dit jaar werd in Hoevelaken stilgestaan bij het privéleven van Frans Tromp.

De Vries: ,,Voor mij bleef er nog een groot aantal onbeantwoorde vragen, zoals wat is nu de werkelijke betekenis geweest van zijn rol binnen het verzet in Nederland? Welke rol zou hij gespeeld kúnnen hebben, gezien zijn contacten, als hij niet in 1942 gefusilleerd was? Wie waren de mensen met wie hij in verzet kwam? Wat was zijn rol? Waarom werd hij ter dood veroordeeld?''

In de afgelopen maanden heeft De Vries intensief naar antwoorden gezocht en ook in de komende tijd verwacht hij druk in de weer te zijn om tot gefundeerde antwoorden te komen.

Lezing
Op 17 november houdt hij voor Historisch Hoeflake daarover een lezing. De Vries: ,,Vanuit zowel de Duitse als Engelse archieven heb ik over Frans Tromp al veel gegevens kunnen achterhalen. Daarnaast heb ik gesprekken gevoerd met de familie van de omgekomen verzetsmensen. In mijn lezing en daarna met een aantal artikelen wil ik een beter inzicht geven omtrent de betekenis die Frans Tromp voor het verzet heeft gehad.''

Onderwijzer
Frans Tromp werd geboren op 8 maart 1901 in Zutphen. Hij was onderwijzer op de christelijke Schimmelpenninck van der Oijeschool in Hoevelaken en een actieve dorpeling. Zo was hij betrokken bij de bouw van het oude verenigingsgebouw aan de Stoutenburgerlaan, trouw lid van de dorpskerk en secretaris/penningmeester van de schietvereniging die voortkwam uit de Burgerwacht. Direct na het begin van de bezetting is hij begonnen met het inzamelen van wapens van het Nederlandse leger en legde daarmee de basis voor het verzet op de Veluwe.

In het verzet is hij bekend geworden als Oom Frans en De Ruiter. Huize Tromp was in de beginfase van de oorlog een toevluchtsoord voor onderduikers, mensen uit het studentenverzet en joodse vluchtelingen die op één of andere manier uit handen van de bezetter gehouden moesten worden. Zo nodig werden ze voorzien van valse persoonsbewijzen, toewijzingskaarten voor distributiebonnen en werd er naar mogelijkheden gezocht om mensen langs de toenmalige vluchtroutes naar Engeland te smokkelen.

Op de dag van zijn verjaardag, 8 maart 1942, werd hij 's avonds om elf uur door drie agenten onder wie een NSB'er en een agentvan de Sicherheitsdienst, gearresteerd. Waarschijnlijk is hij door de beruchte Johnny de Droog verraden. Eerst werd hij naar Putten gebracht en daarna via Arnhem naar de gevangenis in Scheveningen.

Vanhier kwam hij in de gevangenis op het Wolvenplein in Utrecht. Zeker is dat hij tijdens ondervragingen gemarteld is en zeker is ook dat hij nooit is doorgeslagen. Op de vroege ochtend van 24 september 1942 werd hij met zijn verzetsmaten Rijk Hooijer en Pieter Vijge uit Voorthuizen gefusilleerd in Fort De Bilt vlak buiten Utrecht.

'Groot mensch'
In de illegaal verschijnende Oranjekrant wordt hij in 1942, kort na zijn dood, vanwege 'zijn gloeiende vaderlandsliefde, zijn moed, zijn onbuigzame wilskracht en zijn warme menselijkheid' bestempeld als een 'waarachtig groot mensch, een held die stierf in schoone eenvoud'.

In Hoevelaken leeft zijn naam tastbaar in de herinnering voort, onder meer door een gedenksteen in de Schimmelpenninck van der Oijeschool, via de schietvereniging die zijn naam draagt en via de naamgeving van de Frans Tromplaan.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort