Volledig scherm
Vlnr: Wim Thomassen, Jaap Kranenburg, Jan van der Wind, Art Wolleswinkel. © Cees Wouda

Boeren mogen zelf hoogte
waterpeil op land bepalen

Droogte is een ‘sluipmoordenaar’ voor steeds meer boeren. Drie agrariërs in de provincie Utrecht gaan als eerste deze vijand persoonlijk te lijf. Jan van der Wind uit Woudenberg, Art Wolleswinkel uit Renswoude en Wim Thomassen uit Overberg kijken vaak met gefronste wenkbrauwen naar de lucht.

Zeker de laatste vier jaar. ,,Het voorjaar was veel te droog, ook dit jaar’’, zegt Wolleswinkel. ,, Door de droogte in juni kan ik één keer minder gras van het land halen.

Maar het kan soms ook andersom. Thomassen heeft juist vaak te natte gronden, omdat hij in een laaggelegen gebied zit tegen de Utrechtse Heuvelrug aan. Forse regenbuien kwamen. ,,Vorig jaar heb ik de maïs nog moeten onderploegen. Het werd niks. Veel te nat. Maar ik heb ook te droge perioden. Ik zou daar graag meer invloed op willen uitoefenen.’’

Ook Wolleswinkel en Van der Wind hebben ondanks de droogte ook wel eens te maken met natte gronden. Door de klimaatverandering is het vaker lang droog, maar als het regent, is het dan ook stevig. En dan staat er weer te veel water op het land. Maaimachines kunnen dan het land niet op. Met grote gevolgen voor de opbrengsten.

Zelf aan de knoppen

De boeren willen daarom zelf aan de knoppen zitten om hun landerijen natter te houden bij droogte en droger te krijgen bij nattigheid. Niet dat ze voor weergod kunnen spelen of het KNMI kunnen opdragen de regen beter te doseren. Maar er zijn genoeg andere maatregelen te bedenken: bodemverbetering, andere soorten gras, drainage, een stuw in de sloten, extra wateraanvoer, waterberging, het waterpeil verlagen of verhogen.

Maar voor waterzaken kunnen ze toch gewoon het waterschap bellen? Heemraad (dagelijks bestuurder) Dirk-Siert Schoonman van het Waterschap Vallei en Veluwe: ,,Waterbeheer is inderdaad onze verantwoordelijkheid. Maar als je in een gebied het peil verhoogt, kan dat voor de ene boer gunstig uitpakken en voor de andere net niet. De ene wil droog land om te maaien, de ander wil het wat langer nat houden om het gras door te laten groeien.’’

Sluipmoordenaar

Het nieuwe van dit project is dat de boeren op perceelsniveau gaan sturen met het waterpeil en gaan uitzoeken wat het effect daarvan is. Gezien de verdroging is dat terecht, meent de heemraad. ,,Droogte is een sluipmoordenaar’’, zegt hij. ,,We krijgen steeds meer te maken met extreem weer: ook bij nat weer staan we met de rug tegen de muur. We moeten alles aanpakken om de schade te beperken. Door nu een deel van het waterbeheer uit handen te geven zodat boeren meer flexibel kunnen werken, draaien we de situatie om.’’

Regie

,,Voor ons is dat best wel spannend, we geven de regie deels uit handen. Voordeel is dat de acceptatiegraad van een mislukking hoger is als boeren zelf invloed mogen uitoefenen. Ze zijn zelf verantwoordelijk voor overleg met hun buren.’’

Volgens Marco Arts van adviesbureau Aequator, dat het project begeleidt, kan het 5 tot 10 procent aan opbrengst van gras en gewassen schelen als er meer water in het gebied blijft dan tot nog toe. Schoonman vult aan: ,,Ook de waterkwaliteit verbetert dan en dat is voor iedereen van belang.’’

In samenwerking met indebuurt Amersfoort

Amersfoort