Volledig scherm
PREMIUM
Giovanni Saporiti is één van de 40 op Rusthof begraven Italianen. © Marco Hofsté

Boerenzoon Saporiti overleefde veldslag, maar niet de griep

HIER RUST...Aan de Dodeweg in Leusden ligt de Amersfoortse begraafplaats Rusthof. Onderzoeker Remco Reiding en fotograaf Marco Hofsté gaan op zoek naar de verhalen achter de grafstenen van bekende en bijzondere mensen op een van de mooiste begraafplaatsen van het land. Deel 50 (slot): Giovanni Saporiti.

Paniek! Italiaanse soldaten vluchten de bergpaden af, duiken in het ravijn weg. In dit onbegaanbare landschap, heel wat anders dan de eindeloze vlaktes met loopgraven rond Ieper en in Noord-Frankrijk, hebben al meer dan 300.000 manschappen het leven gelaten. Terwijl er amper een meter terreinwinst is geboekt.

En nu, na twee jaar vechten, is er tijdens de Twaalfde Slag aan de Isonzo, de schilderachtige rivier in de Alpen, ineens een massale doorbraak.
Habsburgse troepen hebben succes nu ze steun hebben gekregen van de Duitsers. Het wonder van Karfreit noemen ze het. Voor de Italianen is het De vernedering van Caporetto. Ernest Hemingway schrijft er een wereldberoemd, autobiografisch boek over.

Tot de 265.000 Italiaanse krijgsgevangenen behoort Giovanni Saporiti. Hij is een jonge vent uit Peveranza, een dorp met 400 zielen, 40 kilometer ten noordwesten van Milaan. Vader Baldassare, een boer met eigen land, is al aan ouderdom overleden, wanneer zijn zoon als sergeant-majoor van de 357ste compagnie mitrailleurs in Duitse handen valt. In november 1918 wordt de wapenstilstand getekend. Na een jaar krijgsgevangenschap kan Saporiti eindelijk naar huis. Levend en wel.

Noodopvang
Per trein komt hij aan in Enschede. Daar is noodopvang ingericht, omdat het Nederlandse spoorwegnetwerk de toevoer van meer dan 200.000 krijgsgevangenen (onder wie 16.000 Italianen) in drie maanden tijd niet aan kan. In de kampen heerst de Spaanse griep. Ook Saporiti is onder de slachtoffers. Hij sterft ongehuwd en kinderloos in het quarantainekamp in Usselo.

In september 1962 besluiten de Italiaanse autoriteiten al hun oorlogsslachtoffers in Nederland (elf van de Eerste en 29 van de Tweede Wereldoorlog) samen te brengen op Rusthof.

Saporiti's stoffelijk overschot wordt opgegraven in Enschede en in Leusden gecremeerd. De urn met zijn resten wordt bijgezet in een individueel graf op het geallieerde gedeelte. Zijn naam staat vermeld op het witte kruis, op een Italiaans oorlogsmonument in Rotterdam en op het familiegraf in Italië.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Amersfoort