Volledig scherm
In de wijk Smitsveen in Soest werden in augustus tientallen gestolen laptops, telefoons en munitie gevonden. Zes mensen werden gearresteerd. © Caspar Huurdeman

Burgemeester Soest: 'Zware jongens' zitten overal

Zware criminaliteit krijgt vaste voet aan de grond in Soest. Burgemeester Rob Metz slaat alarm. ,,Er gebeurt hier meer dan we weten.''

Quote

Ik krijg wel signalen dat de onderwe­reld zich steeds meer met de bovenwe­reld vermengt.

Rob Metz, burgemeester

De vondst van 45 kilo harddrugs in een auto in Soesterberg, medio september, drukte de burgemeester opnieuw met de neus op het feit dat 'zware jongens' ook actief zijn in gemeenten buiten de grote steden. ,,Voor zo'n grote vondst in Soesterberg vinden elders liquidaties of schietpartijen plaats'', zegt hij. ,,De georganiseerde criminaliteit zit hier dichter bij de samenleving dan we denken.''

Bij de vondst werden twee Hilversummers, een Heemskerker en een Zaandammer aangehouden. Maar volgens Metz waren ze niet toevallig binnen de gemeentegrenzen. ,,Er zijn links met andere adressen in Soest en met handelaars in zwaar vuurwerk'', wil hij erover kwijt. Voor hem kwam deze zaak als een 'klap op de vuurpijl'.

Drugspanden
De burgemeester heeft sinds zijn aantreden drie jaar geleden al enkele drugspanden en een drietal illegale gokcafés in Soest-Zuid en Soestdijk gesloten. ,,Binnenkort ga ik nog één of twee drugspanden sluiten.''

Al kort na zijn aantreden, eind 2013, maakte hij gebruik van de ruimte in de Opiumwet om strengere beleidsregels af te kondigen om onmiddellijk tot sluiting van het hele pand over te gaan, als er drugs worden aangetroffen of illegaal wordt gegokt, en niet slechts te dreigen met dwangsommen.

,,We zijn daar als gemeente en politie vrij alert in'', licht hij toe. ,,We pakken de ruimte die er is in de regelgeving. Maar ik doe dat niet zomaar. Ik acteer op geluiden in de samenleving. Ik heb hiervoor veel vertrouwen van de gemeenteraad. Ook de serieuze horeca in Soest staat hier goed in.''

Volledig scherm
Rob Metz, burgemeester © Nadja Willems

Motorclubs
Ook leden van outlawmotorclubs (motorbendes volgens het Openbaar Ministerie), waarvan 'redelijk wat leden' in Soest wonen, probeert de politie in beeld te houden. De afgelopen jaren is viermaal geprobeerd een ontmoetingsruimte voor een verdachte motorclub in Soest te vestigen in een pand aan de Beckeringhstraat.

Tot vier keer toe wist Metz een vergunning te voorkomen, hoewel dat juridisch niet makkelijk was. ,,Ik probeer hierin een strikt en strak beleid te voeren. Ik moet worstelen met beperkte bevoegdheden. Als er een verbod komt op enkele motorclubs, wordt het een stuk makkelijker.''

Zowel de kleine als de grote criminaliteit in Soest is nu vooral het werk van wisselende gelegenheidscoalities, zonder duidelijk traceerbare leiders. Daarom is het lastig om greep te krijgen op de criminelen. ,,Ik krijg wel signalen dat de onderwereld zich steeds meer met de bovenwereld vermengt. Het is hier nog niet zo erg als in Brabant'', aldus Metz.

,,Criminelen kijken rond, huren panden, vragen een exploitatievergunning aan. Normale mensen in Soest hebben normaal contact met hen gehad en hebben in negen van de tien gevallen te goeder trouw iets verhuurd waar dan illegale zaken plaatsvinden.''

Tussen grote en kleine criminaliteit bestaat een groeiende verwevenheid, is Metz' waarneming. Daarom heeft hij ook grote zorgen over jongeren die in de kleine criminaliteit verzeild zijn geraakt. ,,Schijnbaar onschuldige jongeren kunnen relaties aangaan met de georganiseerde criminaliteit. Die doet aan talentmanagement. Ben je talentvol geweest, dan kan het zomaar gebeuren dat je een kilo coke in je handen geduwd krijgt.''

Quote

We hebben een belangrij­ke groep gepakt, maar we hebben er zeker nog een paar op de korrel.

Rob Metz, burgemeester

De arrestatie in augustus van zes jongeren uit Soest heeft de inbraakcijfers in een recordtijd doen dalen. Bij hen werden tientallen telefoons, laptops en andere hardware, sieraden, kleding, breekvoorwerpen en zelfs munitie gevonden. ,,De eerste weken waren er zelfs nul inbraken. Het aantal inbraken is in mijn periode nog nooit zo laag geweest. We hebben een belangrijke groep gepakt, maar we hebben er zeker nog een paar op de korrel'', aldus Metz. Hij is blij dat de officier van justitie in deze zaak heeft doorgezet. ,,Hij is er als een pitbull op gaan zitten.''

Puppygroep
Alle jongeren die op het criminele pad gaan in Soest, hebben volgens hem een 'opleiding' gehad in een 'puppygroep': jongens van 12 tot 14 jaar die opkijken tegen grotere jongens. ,,Stukje bij beetje worden ze in zo'n groep oudere jongens gezogen. Vroeger noemden we dat 'omgaan met verkeerde vrienden'. Ze krijgen sociale bevestiging in de groep. Op die jonge jongens is onze aanpak ook gericht: hun gedragspatronen proberen te doorbreken.''

Oproep

Om meer stukjes van puzzels bij elkaar te kunnen leggen wat betreft georganiseerde én kleine criminaliteit, doet burgemeester Rob Metz van Soest een oproep aan de samenleving om alert te zijn.

,,Ook kleine signalen, bijvoorbeeld van de leerplichtambtenaar of het sociaal team, kunnen van belang zijn. We gaan geen heksenjacht creëren, maar we moeten wel alerter zijn op signalen.''

Metz heeft meermalen gesprekken gevoerd met mensen die hem anoniem willen informeren. ,,Als ze niet op het gemeentehuis durven komen, kom ik naar hen toe.''

Een halfjaar geleden is in alle stilte een werkgroep grote criminaliteit opgestart op het gemeentehuis. Daar bundelen ambtenaren signalen die binnenkomen, waarop Metz via het driehoeksoverleg met politie en justitie verder kan acteren.

,,We zijn ondanks de recente arrestatie van een belangrijke groep nog niet klaar met de inbraakgolf'', zegt Metz. ,,Ook hierbij heb ik de samenleving hard nodig. Meld afwijkend gedrag, bel 112, als je het niet vertrouwt.''

In samenwerking met indebuurt Amersfoort