Aaldert IJmkers bij een nestje kittens.
Volledig scherm
PREMIUM
Aaldert IJmkers bij een nestje kittens. © Privéfoto

'De zwartste nacht'

TOEN EN NUKamp Amersfoort was in de oorlog voor velen een helse plek. Wie waren zij en wat overkwam hen? In deel 9: de gefusilleerde Aaldert IJmkers. ,,Ach, eventjes mee en dan ben je zo weer terug.''

Aaldert Jacob IJmkers.
Volledig scherm
Aaldert Jacob IJmkers. © Privéfoto

Personalia

Naam: Aaldert Jacob IJmkers
Geboren: Nieuw Hellevoet, 31 juli 1896
Overleden: Woudenberg, 16 oktober 1942

Een vader van vijf kinderen doodschieten? Dat kan niet waar zijn, zegt Willy Engbrocks, bewaker in Kamp Amersfoort, tegen de kampcommandant.

Hij krijgt zijn zin. Zo redt Engbrocks het leven van de één, maar bezegelt het lot van een ander. Die ongelukkige is Aaldert IJmkers, schrijft historicus Dick de Winter in het boek 'Wij moesten door...', een verwarmingsmonteur uit Den Haag met 'slechts' twee kinderen.

IJmkers komt ter wereld in Nieuw Hellevoet. Zijn vader vindt werk als bootsman, maar verdrinkt. Zwemmen kan hij, zoals vele matrozen, niet. Zelf moet IJmkers ook al jong, als 12-jarige, aan het werk. Hij wordt kachelsmid en later verwarmingsmonteur van grote oliegestookte installaties.

IJmkers bekommert zich mede door de dood van zijn vader al snel om de slechte werkomstandigheden van arbeiders. Hij wordt lid van de proletarische jeugdvereniging Kennis Is Macht, waar hij zijn latere vrouw Stien leert kennen. Beiden spelen de mandoline.

Teleurgesteld over de koers van Stalin, die zich niet inzet voor de internationale arbeidersrevolutie, verlaat IJmkers de Communistische Partij Holland. Hij sluit zich aan bij de Revolutionair-Socialistische Arbeiderspartij van Sneevliet, tegenstander van stalinisme, fascisme en kapitalisme.

Spanning
Al voor de oorlog verstoort IJmkers geregeld NSB-bijeenkomsten. Als reactie op de spanning die dat geeft, heeft hij een keer zes weken lang de hik, schrijft De Winter.

Na het uitbreken van de oorlog gaan de leiders van zijn partij ondergronds. Ze noemen zich het Marx-Lenin-Luxemburg Front. IJmkers gaat letterlijk ondergronds: hij graaft de grond onder zijn keuken uit. In deze verborgen ruimte vinden vergaderingen plaats en verzorgt hij er het landelijke typ- en stencilwerk van het MLL-Front.

Op 10 september 1942 staat er een Duitser aan de deur. ,,Ach, eventjes mee en dan ben je zo weer terug.'' Maar IJmkers weet wel beter: ,,Jullie zien je vader niet meer'', zegt hij tegen zoon Kees en dochter Wil. In maart zijn de leiders van het MLL-Front immers al gearresteerd en op  13 april net buiten Kamp Amersfoort gefusilleerd.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort

Amersfoort