Volledig scherm
PREMIUM
Luchtfoto uit 1960 van de Erdalfabriek op de hoek van de Kleine Koppel en de Brabantsestraat. © Sara Lee/DE

Een Unilever in het klein

TOEN EN NUHet scheelde maar weinig of ook de laatste herinnering aan wat in de volksmond bekendstond als 'de Prodent' was weggepoetst. Bij zijn vertrek uit Amersfoort, in de zomer van 2012, wilde Unilever namelijk de naam van de gevel verwijderen. Daarop zou projectontwikkelaar Michel Schoonderbeek, die zijn oog had laten vallen op het fabriekspand aan de Kleine Koppel/Brabantsestraat, hebben gezegd: 'dan gaat de koop niet door'.

Volledig scherm
© Collectie Jan Carel van Dijk

De zo typerende witte letters bleven. Voor het overige is het complex onherkenbaar veranderd. Onder de noemer 'De Nieuwe Stad' heeft een reeks bedrijfjes, een restaurant en zelfs een mbo-opleiding er z'n intrek genomen. Nog niet zo lang geleden huisde hier wat Jan Carel van Dijk, medewerker van deze krant, een 'Unilever in het klein' noemt. Over de geschiedenis daarvan maakte hij een rijk geïllustreerd boek, getiteld De Erdalfabriek, glansrijk middelpunt van Nederland.

Die geschiedenis eindigde met de productie van tandpasta, maar gaat terug tot het eind van de negentiende eeuw, toen twee Duitse broers aan de Erthalstraße in Mainz een schoensmeerfabriek openden. De Amsterdamse schoenenwinkelier Kitselaar haalde 'de Erdal' - zo werd 'Erthal' in het Duits uitgesproken - begin vorige eeuw naar Nederland. Met de verkoop van schoensmeer in licentie - de productie volgde later - hoopte hij het slechte economische tij te keren. Hij bleek echter niet geschikt om het groter wordende bedrijf te leiden, waarna hij in 1918 werd uitgekocht.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort