Volledig scherm
PREMIUM
Herman Gordijn in zijn atelier met het schilderij Rimmel, 1972. © AD

Fascinatie voor naakte huid

VAN WIEG TOT GRAF,,Het gaat om mijn werk, niet om mij'', zei kunstschilder, tekenaar en graficus Herman Gordijn, die 25 mei overleed in Terschuur. En om zijn werk gaat het tot 1 oktober in Museum MORE in Gorssel.

Quote

Voor mij is het iets onbegrijpe­lijks dat we geboren worden om af te takelen en dood te gaan

Herman Gordijn

Zijn 85ste verjaardag, negen dagen voor zijn overlijden, was aanleiding voor het museum om een retrospectieve tentoonstelling over diens oeuvre te houden.
 
 Gordijn overleed na een kort ziekbed toch nog onverwacht. De kunstschilder wilde per se dat de overzichtstentoonstelling van 'Het niet-perfecte is perfect' van 25 juni tot 1 oktober zou doorgaan. Het is nu een postuum eerbetoon geworden, een afscheid in stijl, aan één van de belangrijkste Nederlandse schilders van de afgelopen zestig jaar.

Een ervaring in geboortestad Den Haag was bepalend voor zijn werk, vertelde Gordijn vorig jaar in de NRC. Hij was acht jaar, verdwaalde en kwam terecht in de hoerenbuurt. ,,Er zaten dames voor de ramen aan wie ik de weg heb gevraagd. Ik was heel erg onder de indruk van die vrouwen: ze waren vriendelijk, roken lekker en hadden prachtige gezichten met allemaal kleuren erop.''

Pleeggezinnen
Gordijn groeide op in pleeggezinnen en zwierf door het verwoeste Europa na de Tweede Wereldoorlog. Hij volgde in de jaren 50 zijn opleiding aan de Haagse Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Hij was ongelukkig met de stillevens en landschappen die hij schilderde aan het begin van zijn carrière. Gordijn voelde zich meer aangetrokken tot de Duitse schilders Otto Dix, George Grosz en de Nederlandse kunstschilder Pyke Koch.

Het werk van Gordijn wordt geschaard onder het lyrisch realisme. Markante figuren, expressieve koppen. ,,Hij schilderde prostituees, travestieten en andere 'paradijsvogels' uit de zelfkant van de maatschappij'', is te lezen in Museum MORE. Kunstkijkers zeiden wel eens tegen Gordijn dat ze de mensen die hij schilderde lelijk vonden. Hij vond die sprookjeswereld die hij creëerde allesbehalve lelijk.

Beeldtaal
Hij had een geheel eigen beeldtaal. ,,Een afgewogen gebruik van compositie, ritme, kleur, licht-donker, verfbehandeling en handschrift.'' Gordijn hield van 'monumentale lijven', bolle vormen vond hij 'lekker' om te schilderen. ,,Naar een lantaarnpaal kijk ik niet om'', zei hij ooit. ,,Er zijn taboes: lelijk, dik, oud. Mijn dikke mannen waar ik nu mee bezig ben, vind ik niet lelijk. Oud, ik heb er zelf moeite mee, maar ik kijk graag naar iemand die oud wordt'', zei hij in de documentaire Hollandse Meesters die te zien was op zijn uitvaart in Amsterdam.

Gordijn was van 1969 tot 1987 docent aan de Gerrit Rietveld Academie. En in de jaren 60 en 70 werkte hij als decor- en kostuumontwerper voor Nederlandse toneelgezelschappen. Hij produceerde in de jaren 90 elf schilderijen over de hoofdstad waar hij woonde en werkte sinds 1960. Hedda van Gennep maakte een tv-documentaire over Het Amsterdam van Herman Gordijn.

Hij maakte verder tekeningen, lithografieën, aquarellen, etsen en houtsneden en hij schilderde portretten in opdracht: burgemeester Ivo Samkalden, actrice Charlotte Köhler, maar het portret van koningin Beatrix uit 1982 is één van zijn bekendste werken. Beatrix poseerde meerdere keren voor Gordijn. Het koninklijke portret is nu te zien in Museum MORE.

Gordijn hield van literatuur en was bevriend met dichter Gerrit Komrij en dichteres Judith Herzberg. Hij was een aantal jaar lid van de Amersfoortse Galerie de Ploegh. Hij deed ook mee aan exposities zoals Dubbele Ramen (2007) in de Zonnehof.

De Wallen was zijn laatste onvoltooide schilderij. Een prostitué staat voor de ramen, terwijl hij wordt bekeken door twee in het zwart geklede vrouwen met een hoed op. Een vingerwijzing naar de reformatorische hoek in de Gelderse Vallei waar Gordijn al sinds de jaren 80 woonde in een woonboerderij met partner Joseph Kessels. Gordijn woonde en schilderde in Terschuur, maar werkte ook in Montpellier.

Verval
'Het schilderij was nog niet af, maar de adem was op', staat in zijn overlijdensadvertentie. De naakte huid speelde een hoofdrol in zijn oeuvre. ,,Het gegeven dat een jonge huid verandert met het ouder worden, dat drama van verval houdt me bezig. Voor mij is het onbegrijpelijk dat we geboren worden om af te takelen en dood te gaan. Het is niet met woorden te benoemen, maar dát probeer ik te vangen in mijn schilderijen'', aldus een citaat van Gordijn.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort