Restaurateur Ep de Ruiter bij het werk van Caspar van Wittel: ‘Het werk van Van Wittel lijkt mij een compilatie van schetsen die hij eerder maakte’.
Volledig scherm
Restaurateur Ep de Ruiter bij het werk van Caspar van Wittel: ‘Het werk van Van Wittel lijkt mij een compilatie van schetsen die hij eerder maakte’. © Saskia Berdenis van Berlekom

Historie van ‘Gezicht op Amersfoort’ herschreven

De Amersfoortse kunstenaar Caspar van Wittel schilderde zijn beroemde werk Gezicht op Amersfoort al kort na zijn emigratie naar Italië, en niet zoals werd gedacht, pas op gevorderde leeftijd.

Het werk blijkt daadwerkelijk door Van Wittel geschilderd. Dit alles bleek na grondig onderzoek door Ep de Ruiter, restaurateur van Museum Flehite. Het museum wist het werk onlangs voor enkele tonnen te bemachtigen. De Ruiter: ,,Ik legde het werk onder een ultraviolette lamp en zag toen wat aantekeningen en een monogram, verborgen onder de bovenste verflagen. Het monogram is ‘VV’, en dat staat voor Gasparo Vanvitelli, de naam die hij aannam in Italië. Daarnaast staat ‘76’, wat staat voor het jaartal 1676. Erboven is te lezen, in het Italiaans: ‘Begonnen in de tijd dat de Fransen Douay innamen.’ Hij doelt op de oorspronkelijk Vlaamse gemeente Douai, die in 1667 door de Fransen werd veroverd.’’

Van Wittel (1652 of ’53 - 1736) was kennelijk 13 of 14 jaar toen hij begon aan de eerste schetsen voor het enige geschilderde Amersfoortse stadsgezicht dat hij naliet. Toen hij het voltooide, was hij 23 of 24 en woonde hij één jaar in Italië, waar hij de rest van zijn leven zou blijven.

Het beroemde werk van Caspar van Wittel.
Volledig scherm
Het beroemde werk van Caspar van Wittel. © AD

Vermoedens

De eerdere vermoedens dat hij het werk pas veel later maakte, werden onder meer ingegeven door de vrije interpretatie van Amersfoort, gezien vanaf de Eemhaven: Van Wittel gaf bouwwerken anders weer en verplaatste ze. Zou zijn geheugen hem in de steek hebben gelaten?

In werkelijkheid, weet De Ruiter, waren dergelijke ingrepen destijds niet ongewoon. Ook het veel grotere Gezicht op Amersfoort van Van Wittels leermeester Matthias Withoos is verre van accuraat.

De Ruiter: ,,Het werk van Van Wittel lijkt mij een compilatie van schetsen die hij eerder maakte. Hij schilderde dit waarschijnlijk om zijn techniek te verbeteren, meters te maken. Hij staat bekend om zijn gave techniek en werd daarom ook in Rome op handen gedragen.’’

'Gezicht op Amersfoort' is vanaf 24 november te zien in Museum Flehite.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort

Amersfoort