Jos Letschert met een van zijn sculpturen, Cassandra, te zien op een expositie over Griekse mythologie in Deurne.
Volledig scherm
Jos Letschert met een van zijn sculpturen, Cassandra, te zien op een expositie over Griekse mythologie in Deurne. © Beate Letschert

Jos maakt sculpturen van Griekse goden: ‘Ik probeer me voor te stellen hoe ze eruit zagen’

Een oud-Amersfoorter die er sculpturen van Griekse goden exposeert, een Amersfoorter als conservator en nóg een keientrekker als directeur: De Wieger in Deurne lijkt op dit moment wel een Amersfoortse enclave.

Jos Letschert verliet Amersfoort al een halve eeuw geleden, maar de band met zijn geboortestad is nog altijd hecht. Dat blijkt eens temeer op deze zondagochtend, in Museum De Wieger in Deurne, waar hij een lezing geeft over zijn tentoonstelling Griekse mythologie opnieuw verbeeld. Een handvol jeugdvrienden die wél bleef, had de rit van anderhalf uur naar de Brabantse Peel graag over voor een ontmoeting.

Voordat Letschert (71) van wal steekt, wordt er uitgebreid geknuffeld en bijgepraat. De afgelopen drie jaar werkte de kunstenaar in zijn Duitse atelier in Bad Salzuflen, een dorpje onder de rook van Bielefeld, bijna onafgebroken aan een serie sculpturen, schilderijen en tekeningen over de Griekse mythologie. Geanimeerd, alsof hij naast je op de bank zit, vertelt hij over zijn fascinatie voor de goden en helden uit de Ilias en Odyssee, een epos over het eind van de Trojaanse oorlog (van dat houten paard, waarmee de Grieken de stad binnenkwamen).

Theatraal

Letschert maakte zich de mythologische verhalen, zoals dat over de onoverwinnelijk geachte Achilles, tot in detail eigen. (Diens moeder dompelde haar zoon in de Styx, de rivier die de boven- van de onderwereld scheidt, maar vergat dat ene plekje bij de hiel en juist dáár sloeg Hector, de zoon van de Trojaanse koning, toe met zijn zwaard.) ,,Die oorlog duurde tien jaar. Ik probeerde me voor te stellen hoe dat moet zijn gegaan. Hoe zagen die kerels eruit? Ik wilde hun expressie vangen. Maar zo mooi als de oude Grieken dat deden in hun beelden kon ik het natuurlijk niet.’'

Van die bescheidenheid is in het eindresultaat geen spoor te bekennen. De ongepolijste sculpturen zijn, net als zijn geschilderde portretten, uiterst expressief, op het carnavaleske af. Letschert paste een geheel eigen werkwijze toe. De koppen, beschilderd met acryl, bouwde hij op uit diverse laagjes karton, bij elkaar gehouden met lijmstaven. Saillant detail: voor de neus van Charon, de norse veerman van de Styx, gebruikte Letschert een steen die hij tijdens een bezoekje aan zijn geboortestad, waar een zoon woont, van straat raapte.

Mode

Letschert groeide op in de binnenstad van Amersfoort. Als kind wilde hij, geïnspireerd door het werk van zijn vader, die etaleur was, de mode in. Later verlegde hij zijn ambitie naar de kunst. Maar eerst werd hij onder de hoede van de fraters in Zeist opgeleid tot leraar. Hij werkte op basisscholen in Amersfoort, Achterveld en Barneveld. In de avonduren ging Letschert alsnog naar de Akademie voor Beeldende Vorming.

Uiteindelijk maakte Letschert carrière als onderzoeker bij de Stichting Leerplan Ontwikkeling in Enschede. Ondanks het gemis van een academische achtergrond promoveerde hij op ‘kerndoelen in het primair onderwijs’. ,,Die zijn nog steeds van kracht’', zegt hij, niet zonder trots.’'

Quote

Het werk van Jos heeft geen relatie met Deurne, maar ik vind het zo bijzonder...

Lex van de Haterd, Bestuursvoorzitter Meridiaan College

In een commissie, die zich in opdracht van de minister van Onderwijs boog over reken- en taalonderwijs, ontmoette hij Amersfoorter Lex van de Haterd, dan bestuursvoorzitter van het Meridiaan College. Ze hielden contact en zo ontstond tijdens een bezoek aan Bad Salzuflen, waar Letschert neerstreek na zijn huwelijk met de Duitse fotografe Beate Grabbe, het idee voor een expositie in Deurne. Daar was Van de Haterd, die ooit in Deurne naar het gymnasium ging, inmiddels onbezoldigd conservator geworden. ,,Eigenlijk ligt in De Wieger de nadruk op expressionistische kunst in de periode tussen de wereldoorlogen. En de thematiek van Jos heeft ook geen relatie met Deurne. Maar ik vond het zó bijzonder wat hij maakte...’'

Van de Haterd (65) blijft tot het eind van dit jaar exposities samenstellen voor De Wieger, waar de Amersfoortse Katjuscha Otte recent directeur werd.

Na de lezing leidt Letschert de deelnemers langs de fraai ingerichte expositie. ,,De laatste jaren heb ik hier zeven dagen per week aan gewerkt. Ik had dat toen ik nog werkte ook al. Dan dacht ik ‘s avonds, ‘even het atelier in’ en voordat ik er erg in had was het vier uur in de ochtend. Gelukkig is mijn vrouw ook zo fanatiek, dus lopen we elkaar niet in de weg.’'

Jos Letschert, Griekse mythologie opnieuw verdeeld. Met foto’s van Beate Letschert. T/m 10 mei.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort

Amersfoort