Volledig scherm
De Westdijk bij Spakenburg. © Caspar Huurdeman

Kilometerslange vervuiling langs versterkte Westdijk

De Westdijk bij Spakenburg is over een lengte van 2,5 kilometer vervuild met zouten en zware metalen door de recente versteviging van de dijk. Dat blijkt uit onderzoek door Waterschap Vallei en Veluwe, die 'zeer geschrokken' is van de vervuiling. De aannemer moet de grond voor 1 december weghalen.

Het gaat om de tussenlaag tussen de oude dijk en de vruchtbare deklaag van 50 centimeter die er is opgebracht. Hoewel het gaat om officieel goedgekeurde, thermisch gereinigde grond uit de Moerdijk gaat, bevat het zoveel giftige stoffen dat het bodem- én oppervlaktewater erdoor vervuild raakt.

Quote

Gevoelsma­tig zeg ik dan ook: die grond moet snel weg, dit willen we niet

Frans ter Maten, heemraad waterschap Vallei en Veluwe

,,Hoe dat komt, ja dat zouden wij ook willen weten’’, zegt heemraad Frans ter Maten van het waterschap. ,,Er is gecertificeerde grond aangeleverd, maar die blijkt toch schadelijk. Ergens moet er iets gebeurd zijn. Gevoelsmatig zeg ik dan ook: die grond moet snel weg. Dit willen we niet.’’

Normaal gesproken is thermisch gereinigde grond door verbranding gereinigd, en daardoor opnieuw te gebruiken. Vervuilde grond wordt gecontroleerd verhit in een trommeloven en zo ontdaan van verontreinigingen zoals olie en teer. Daarna kan het worden gebruikt als 'schone' ophooggrond. ,,Het is eigenlijk dood materiaal’’, aldus Ter Maten.

Kostbare operatie

De verzwaring van de Westdijk maakt onderdeel uit van een jarenlange, kostbare operatie om de dijken langs de Eem en het randmeer tussen Nijkerk en Spakenburg te versterken en op te hogen. Ter Maten verzekert dat de Westdijk het enige stuk is waar thermisch gereinigde grond is gebruikt. ,,Gelukkig maar, zou ik zeggen. We hoeven gelukkig geen andere trajecten van de dijkverzwaring af te graven.’’

De definitieve constatering van de aanwezigheid van zware metalen komt een jaar nadat in een sloot langs de Westdijk metalen en zouten werden aangetroffen. Dat kwam nadat boer Wim van der Geest van de Fokjesdijk alarm had geslagen. Hij verloor in korte tijd acht kalveren die van het water in een sloot onder aan de dijk hadden gedronken en legde een verband tussen de waterkwaliteit en de sterfte.

Het waterschap constateerde al snel dat er een verband lag tussen de vervuiling en de thermisch gereinigde dijkgrond. Om meer zekerheid te krijgen is een diepgaand onderzoek uitgevoerd, in overleg met de gemeente Bunschoten. De resultaten daarvan zijn gistermiddag bekendgemaakt.

Harde bewijzen

Hoewel er momenteel dus alleen harde bewijzen zijn van de vervuiling in de sloten, verwacht Ter Maten dat de bodem langs de rest van het traject ook metalen of zouten van de grond kan bevatten en is het niet nu, dan zeker op de langere termijn. ,,Door de veengrond en de verandering van zuurgraad worden de zware metalen mobiel.’’

Daarom wil het waterschap zo snel mogelijk van de grond af. De gemeente heeft nu formeel waterschap en aannemer gemaand voor 1 oktober met een plan te komen om de grond voor 1 december af te graven. De aannemer wil niet reageren op de beschuldigingen van het waterschap.

Andere metalen

De grond blijkt bovendien meer en andere zware metalen te bevatten dan de aannemer op het bijgeleverde certificaat had aangegeven. Het waterschap heeft de GGD en de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) gevraagd om een risico-inschatting. De GGD regio Utrecht stelt op dit moment vast dat er een ‘zeer gering’ gezondheidsrisico is voor mensen. Wel zijn er waarschuwingsborden geplaatst.

De GD adviseert het waterschap uit voorzorg uit de sloot direct langs de binnenzijde van de dijk geen dieren te laten drinken. Hoewel niet verwacht wordt dat dieren eraan doodgaan, acht ze de situatie op de langere termijn niet wenselijk. De sloot wordt sinds de zomer van 2016 overigens doorgespoeld met zoet water. Ook is de sloot sinds die tijd afgerasterd om vee tegen te houden. Het waterschap blijft de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater intensief meten, zodat veranderingen tijdig worden gesignaleerd.

In samenwerking met indebuurt Amersfoort

Amersfoort