Volledig scherm
Johan van Oldenbarnevelt. © Haags Historisch Museum

‘Niet uitgesloten dat Van Oldenbarnevelt in Amersfoort is begraven’

Het valt niet uit te sluiten dat staatsman Johan van Oldenbarnevelt is herbegraven in zijn geboortestad Amersfoort, ook al ontbreekt hard bewijs. Dit stelt Dirk Steenbeek, collectiebeheerder van Archief Eemland, in Kroniek, tijdschrift van de Oudheidkundige Vereniging Flehite.

Steenbeek onderzocht de grafregisters van de Hervormde Gemeente Amersfoort. In het oudste register, over de jaren 1609-1650, blijkt dat het ‘10e graf in de 11e rij’ in de Zuidbeuk van de Sint Joriskerk, dat eerst op naam stond van vader Gerrit van Oldenbarnevelt, is overgedragen aan zoon Johan. Waarom de tenaamstelling wijzigde, is niet te achterhalen. Maar, zo meent Steenbeek, het ligt voor de hand dat de familie van plan was om Van Oldenbarnevelt (1547-1619), wiens stoffelijke resten na zijn onthoofding in de Hofkapel bij het Binnenhof in Den Haag werden bijgezet, her te begraven in de kerk.

Dat vermoeden wordt versterkt door de vondst van een kwitantie in Archief Eemland. Daaruit valt op te maken dat het graf in 1651 is geruimd en dat de familie heeft geïnformeerd naar de kosten van een zerk. Steenbeek: ,,Daarmee was dus alles in gereedheid gebracht voor de herbegrafenis van Van Oldenbarnevelt in de Sint-Joriskerk. Maar is dat ook echt gebeurd?’’

Helaas, voegt hij eraan toe, komt de naam van de raadspensionaris niet voor in de begraafregisters. Dat brengt hem tot de speculatie dat er mogelijk sprake is geweest van een geheime herbegrafenis. Daarvoor zou het stadsbestuur toestemming hebben moeten geven. Hierover is in het archief echter niets terug te vinden.

Verloren

Tegelijkertijd is het volgens Steenbeek zeer de vraag of Van Oldenbarnevelts resten dan wel te vinden zijn in de eind negentiende eeuw ingrijpend verbouwde Hofkapel. Uit onderzoek kwam naar voren dat in het verleden ‘onzorgvuldig’ is omgegaan met de daar begraven stoffelijke resten. ,,Met andere woorden: de botten van Van Oldenbarnevelt waren verloren gegaan tussen andere overblijfselen, waardoor het onmogelijk was om te bepalen of zijn resten nog steeds in de kapel aanwezig waren.’’

Aldus zal, denkt de archiefmedewerker, de laatste rustplaats van de Amersfoorter voor altijd een raadsel blijven. Desondanks beloofde premier Rutte eind vorig jaar, na aandringen van SP-Kamerlid Ronald van Raak, een vooronderzoek naar de mogelijkheid om de grafkelder te openen.

Elke dag het nieuws uit de regio in je mailbox? Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

In samenwerking met indebuurt Amersfoort