Volledig scherm
Spookjongeren © Thinkstock

Onzekerheid over aantal spookjongeren in Amersfoort

Het aantal spookjongeren in Amersfoort neemt volgens de gemeente af. In 2018 zag de stad met 57 spookjongeren een daling vergeleken met de jaren ervoor. Volgens hulporganisaties schetst dit geen realistisch beeld.

De daling kan het gevolg zijn van effectieve samenwerking, maar de cijfers zijn volgens hulporganisaties misleidend. Omdat deze jongeren letterlijk zoek zijn, is onduidelijk hoeveel spookjongeren er precies zijn.

De term spookjongeren verwijst naar burgers in de leeftijd van 18 tot 27 die nergens ingeschreven staan en die voor de overheid niet meer zijn te achterhalen. Spookjongeren raken vaak buiten beeld door problemen als drugsverslaving, torenhoge schulden, of conflicten met familie.

In 2013 telde de gemeente 92 spookjongeren, terwijl dat er vorig jaar nog 57 waren. Volgens hulporganisaties kan de afname het resultaat zijn van de betere samenwerking, maar wat hen betreft vormen de cijfers geen bewijs van een verbeterde situatie. Landelijk wijzen de cijfers uit dat het aantal adresloze jongeren dat op straat leeft, sterk toeneemt. In 2018 waren er ongeveer 50.000 spookjongeren in Nederland.

Inschrijving

Hulpverleners ervaren dat er te veel jongeren tussen wal en schip vallen. In de regio Amersfoort zetten hulporganisaties Kwintes en Motiva Straatadvocaten zich in voor thuis- en daklozen. Jongeren die zich melden bij de hulpverleners zitten vaak diep in de problemen en hebben geen vaste verblijfplaats. Joran Nijsen van Kwintes legt uit dat Jeugd Interventie Team (JIT) op straat ingezet wordt. ,,Vorig jaar waren er 120 aanmeldingen. Jongeren van wie de ouders analfabeet zijn, met een verslaving kampen of geen sociaal netwerk meer hebben, melden zich bij ons. Voor mijn gevoel heeft een derde daarvan geen inschrijving. Dit lijkt niet veel, maar dit zijn alleen de jongeren die zich bij ons melden”, vertelt Nijsen.

Er is beperkt ruimte in het opvanghuis van Kwintes in Kruiskamp. Jongeren zonder inschrijving worden doorgestuurd naar de dag- en nachtopvang aan het Smallepad, waar daklozen zich kunnen inschrijven. Jongeren verblijven soms maandenlang tussen volwassen daklozen in de opvang. Volgens hulpverleners verslechtert hun situatie daar eerder, dan dat deze verbetert. 

Een van de risico's is dat jongeren omringd worden door drugsverslaafden en alcoholisten die ook in de opvang zitten. Jongeren kunnen daardoor dieper in problemen komen. Op papier daalt het aantal spookjongeren op die manier. Dit is geen ideale oplossing, geeft Nijssen toe. 

Het kan kloppen dat de cijfers sinds 2013 afnemen, meent projectleider Wendy Gerards van Kwintes. Zij zet zich al meer dan vijftien jaar in voor probleemjongeren. Gerards verwijst naar de verbeterde samenwerking en de erkenning van het probleem. Maar of de cijfers betrouwbaar zijn, is volgens haar niet te zeggen.

,,Sinds vijf jaar werken we intensiever samen met de gemeente en wijkteams. Er is nog steeds een groot tekort aan opvangplekken, maar we hebben meer mogelijkheden om jongeren op veilige plekken te plaatsen,” vertelt Gerards. Een woordvoerder van de gemeente beaamt dat moeilijk is vast te stellen of de cijfers betrouwbaar zijn. Het zijn tenslotte spookjongeren die officieel niet bekend zijn.

‘Veel meer doen’

Volgens de gemeente worden spookjongeren niet meer als een groot probleem gezien, omdat hun aantallen officieel afnemen. Volgens René Slotboom van Motiva Straatadvocaten zeggen de cijfers niets. Slotboom was zelf ooit dakloos en zet zich bijna twintig jaar in voor dak- en thuislozen.

,,Per week spreek ik ongeveer vijf mensen die geen inschrijving hebben. Mijn schatting is dat er tussen de honderd en tweehonderd daklozen in Amersfoort leven. De gemeente moet veel meer doen.” Slotboom betoogt dat er veel meer middelen zijn om jongeren te helpen, maar dat hier geen gebruik van wordt gemaakt.

,,Een nacht in de daklozenopvang kost ongeveer honderd euro. Steeds maar die spookjongeren daar naartoe sturen heeft totaal geen zin. Ze zakken daar alleen maar verder de criminaliteit in. Zet een tiener desnoods in een jeugdhotel of regel een kamertje ergens.”

In samenwerking met indebuurt Amersfoort