Volledig scherm
Jan Francken, getekend door Jan Lievens. © Fondation Custodia, Collection Frits Lugt, Paris

Schrijver van dagboek Johan van Oldenbarnevelt had ‘had heus wel wat in zijn mars’

Jan Francken, dienaar van Johan van Oldenbarnevelt, was niet de eerste de beste klerk. In Amersfoort vervulde hij onder meer de functies van stadsmajoor, belastinginner en regent.

Volledig scherm
De handtekening van Francken. © archief eemland

De naam van Francken kwam onder het stof tevoorschijn door de ontdekking van het originele dagboek dat hij schreef over de laatste maanden van Van Oldenbarnevelt. Maandag was het 400 jaar geleden dat de raadspensionaris op last van prins Maurits werd onthoofd. Het zwaard waarmee dat gebeurde, alsmede het dagboek, zijn nu te zien in Museum Flehite.

Volgens Dirk Steenbeek, collectiebeheerder van Archief Eemland, is de figuur van Francken een nader onderzoek waard. ,,In het nawoord bij de hertaling van het dagboek uit 2005 wordt hij een beetje afgeschilderd als een ‘loser’, die van het ene in het andere baantje rolde. Maar hij had heus wel wat in zijn mars.’’

Kinderloos

Veel feiten over het leven van Francken zijn nog onbekend; zijn geboortedatum bijvoorbeeld. Vaststaat dat hij in 1620 in Den Haag trouwt met Catharina du Mo(u)lin. Waarschijnlijk bleef het huwelijk kinderloos.

Rond 1626 verhuist het paar naar Amersfoort. Vijftien jaar later kopen ze een pand aan de Muurhuizen. Op dat moment is Francken stadsmajoor, zeg maar ‘chef’ van de poortwachters. Later wordt hij ook schout van de Heerlijkheid (landgoed) Stoutenberg, dat eigendom was van Van Oldenbarnevelt. Steenbeek: ,,Francken bekleedde verschillende functies op aanbeveling van zijn meester. In 1651 was hij boodschapper tussen de familie en de Sint Joriskerk over de grafrechten. Hieruit blijkt dat Francken altijd contact heeft gehouden met de Van Oldenbarnevelts.’’

Na de dood van Catharina in 1644 hertrouwt hij met Marije van de Boogaert, weduwe van de in datzelfde jaar overleden predikant Joannes Kaskis. Behalve stadsmajoor wordt Francken ook regent van het Burgerweeshuis en het Sint Pieters- en Bloklands Gasthuis, en ontvanger van Statenbelastingen.

In mei 1664, twee jaar na de aankoop van een huis aan de ‘Singel’, overlijdt Francken. Waarschijnlijk kreeg hij een graf in de Sint Joriskerk.

Aantekeningen

Wat de betekenis van Francken ook mag zijn geweest, niemand was tussen augustus 1618 en mei 1619 intiemer met de landsadvocaat dan hij, zoals literair-historicus René Stipriaan vaststelt in zijn bijdrage aan de hertaling van het dagboek. Bij de presentatie daarvan, begin deze week, werd duidelijk dat het laatste deel is geschreven door een zekere ‘D.v.K.’.

Steenbeek denkt nu diens identiteit gevonden te hebben in het testament van Franckens weduwe. Daarin staan de namen van twee dochters van een overleden broer. Eén van hen was gehuwd met ene David van Kessel, D.v.K. dus.

Elke dag het nieuws uit de regio in je mailbox? Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

In samenwerking met indebuurt Amersfoort