Volledig scherm
Het Rokin kreeg een nieuwe naam © Tammy van Nerum

Feministische beweging maakt 'mannelijke' straten 'vrouwelijk'

De Dam heet plots de Dame, Rokin is omgedoopt in de Beyoncé Boulevard en op de plek van de J.P. Coenlaan ligt nu de Marie Anne Tellegenstraat. Het is een actie van de feministische beweging De Bovengrondse, die in elf steden 'mannelijke' straten in 'vrouwelijke straten veranderde.  

Volledig scherm
© Tammy van Nerum

Met een papieren 'e' op het straatnaambord  maakt Bregje Hofstede van de Dam een 'Dame'. Het is om kwart voor zes in de ochtend het startschot voor de straatnamenactie van feministisch collectief De Bovengrondse.

Gewapend met twaalf geplastificeerde naambordjes en dubbelzijdig plakband willen de actievoerders eigenhandig de scheve man-vrouwverhouding in het straatbeeld rechtzetten. 

Het aantal aan te passen borden staat voor het percentage straatnamen dat volgens onderzoek van De Correspondent is vernoemd naar een vrouw. 
Uit cijfers van De Correspondent blijkt dat van alle straten in Utrecht, Groningen en Amsterdam die naar een mens vernoemd zijn, slechts 12 procent naar een vrouw vernoemd is.

,,Met straatnamen besluiten wij wie het waard zijn om te eren, nu zijn dat vooral mannen. Daar moet verandering in komen," verklaart initiatiefnemer Santi van den Toorn de actie. Tegelijkertijd met de verandering van het straatnaambordje van De Dam in Amsterdam worden deze ochtend straten in tien andere steden onder handen genomen. 

Vanmorgen gingen kleine groepjes in elf steden tegelijk op pad om straten om te dopen. ,,We hebben het in kleine groepjes gedaan, omdat we het niet te opvallend willen doen en het ook praktischer is : je kunt niet met z'n twaalven een straatnaambordje omwisselen'', legt Hofstede uit. 

Roze tape
Nadat het Rokin is omgedoopt tot de Beyoncé Boulevard, splitsen de feministen op. Van den Toorn fietst met Femke Awater en Marthe de Win naar stadsdeel West en De Pijp. Op de hoek van de Marnixstraat trappen de drie op de rem.

De Wikipediapagina over Filips van Marnix wordt erbij gehaald. ,,Een Zuid-Hollandse schrijver," leest Awater voor. "Aangezien niemand weet wie hij is, mag hij plaatsmaken." 

Met roze tape wordt de Marnixstraat doorgestreept. Onder het naambordje komt die van de Mary Wollstonecraftstraat, naar de Britse filosofe die in de achttiende eeuw een van de eerste voorvechters was van vrouwenrechten. 

Even verderop krijgen de straatnaambordjes van Jan van Galen en admiraal De Ruijter gezelschap van Mien van Bree. Een profwielrenster die naar België moest uitwijken omdat de Nederlandse Wielerunie geen fietswedstrijden met vrouwen toestond. 

'Instapfeminisme'

,,Er wordt altijd gezegd dat het logisch is dat er zoveel mannelijke straatnamen zijn omdat de geschiedenis door mannen is geschreven, maar er waren ook belangrijke vrouwen," stelt Van Den Toorn. 

Van al die heldinnen hebben de feministen er twaalf uitgekozen die een zo divers mogelijk beeld van de vrouw geven. De selectie bestaat uit wetenschappers, sporters en artiesten van verschillende etniciteit. ,,En we hebben ook gecheckt of ze bijvoorbeeld niet fout waren in de oorlog," zegt De Win.

De Bovengrondse noemt haar actie 'instap­feminisme'. Door toegankelijke voorbeelden te geven, toont het collectief van jonge vrouwen hoe de man nog steeds wordt gezien als de norm. 

,,De straatnamen zijn natuurlijk slechts onderdeel van een groter probleem, maar iedereen woont in een straat, dus iedereen begrijpt dit," stelt Van den Toorn. Bovendien voeden de mannelijke namen op onze straathoeken, pleinen en tramhaltes sterk het idee dat je een man zou moeten zijn om succesvol te worden.

Quote

De straatna­men zijn natuurlijk slechts onderdeel van een groter probleem

Santi van den Toorn

Zeehelden
De Bovengrondse plaatst de nieuwe straatnaambordjes met opzet onder de bestaande, want mannen hoeven niet te wijken voor vrouwen. Het is vooral de bedoeling dat mensen aan het denken worden gezet en dat de gemeente bij de naamgeving van nieuwbouwwijken eens vrouwelijke alternatieven overweegt.

Van den Toorn: ,,In IJburg is er bijvoorbeeld net een nieuwe wijk gebouwd, maar dan kiezen ze toch weer voor zeehelden uit de zeventiende eeuw. Waarom geen vrouwvriendelijk thema?"

Volledig scherm
Het vervrouwen van straatnamen hoeft niet zo ingewikkeld te zijn, laat De Boven­grondse zien. © Tammy van Nerum