Goudjakhals bezig aan opmars in Nederland

AchtergrondNaast de wolf is ook zijn kleine neef, de goudjakhals, aan een opmars bezig in Nederland. Volgens natuurorganisatie Wolven in Nederland zal het een kwestie van tijd zijn voordat hij rondom Amsterdam gezien wordt. Stadsecoloog Martin Melchers is sceptischer.

De goudjakhals.
Volledig scherm
De goudjakhals. © Wolven in Nederland

“We wisten dat de goudjakhals naar Nederland zou komen,” zegt Glenn Lelieveld van Wolven in Nederland. Voor de natuurorganisatie houdt hij niet alleen de wolvenpopulatie in ons land in de gaten, ook de Europese opmars van de goudjakhals wordt met veel interesse gevolgd.

Op 19 februari 2016 werd het dier voor het eerst vastgelegd door een wildcamera op de Veluwe, tot grote opwinding van natuurliefhebbers en Lelieveld. “We zagen al jaren dat het leefgebied van de goudjakhals langzaam uitbreidde richting Nederland vanuit Zuidoost-Europa, maar het is een schichtig en onzichtbaar dier dat lastig te onderzoeken is. Een wolf valt regelmatig andere dieren aan waarna je dna-onderzoek kan doen, bij een goudjakhals is die mogelijkheid er zelden.” Inmiddels is het dier nog een keer vastgelegd op de Veluwe en een keer in Drenthe.

Overeenkomsten en verschillen

De goudjakhals is een kleine neef van de wolf die maximaal 15 kilo weegt en een kop-romplengte van een meter kan bereiken. Beide hondachtigen hebben veel gemeen, maar er zijn ook grote verschillen. 

Zo heeft een wolf een territorium van honderden vierkante kilometers en jaagt hij op grote prooien. Een goudjakhals heeft daarentegen al gauw genoeg aan een gebied van enkele vierkante kilometers en jaagt op knaagdieren. Slechts zelden wil een goudjakhals ook op een lammetje jagen, maar dit komt op Europese schaal vrijwel nooit voor. Wel leven beiden het liefst in roedels en communiceren ze door te huilen.

Een goudjakhals, vastgelegd door een wildcamera in Drenthe.
Volledig scherm
Een goudjakhals, vastgelegd door een wildcamera in Drenthe. © Wolven in Nederland

Dat de goudjakhals ook een keer in de Randstad wordt waargenomen, is volgens Lelieveld slechts een ‘kwestie van tijd’. “Als je ziet hoe flexibel de hondachtigen zijn. Wolven, vossen, goudjakhalzen; ze stellen geen hoge eisen aan hun leefgebied. Ik denk dat er binnen tien jaar een roedel leeft in Nederland en dan zullen ze ook zeker een keer richting Amsterdam gaan. Een vrouwtje werpt drie tot acht jongen per keer en individuen leggen honderden kilometers af. Dan gaat het vrij hard.”

Stadsecoloog Martin Melchers is minder overtuigd van de komst van de goudjakhals, maar ‘hoopt’ er wel op. “Hij is erg bang voor honden en mensen laten die hier vaak uit in de natuurgebieden, dus hij zal hier niet zo snel durven komen. Ook is het natuurnetwerk rondom Amsterdam niet zo sterk, maar dieren kunnen meer dan je denkt. We hebben al eerder een vos bij Centraal Station gehad en een steenmarter op de Stadionweg. En er is genoeg voedsel aan de voet van de stad te vinden voor het dier, dus ik sluit het niet uit.”

Angst voor jagers

Net zoals op de wolf, mag er op de goudjakhals niet gejaagd worden. Toch zijn Lelieveld en Melchers beiden bang dat dit in de toekomst toch zal gebeuren. Lelieveld: “Ik ben bang dat hij vaak afgeschoten zal worden. Op vossen wordt intensief gejaagd en die toont qua uiterlijk veel overeenkomsten met de goudjakhals. De jagers die op vossen jagen zullen moeten beseffen dat er ook goudjakhalzen in Nederland voorkomen.”

Melchers voorziet geen problemen als het dier zich rondom Amsterdam vestigt. “Als hij hier zelf komt en hij gaat zich voortplanten, dan is het gebied geschikt. Wie zijn wij dan om de schepper te spelen? Hij zal weinig invloed hebben op de natuur of andere diersoorten van last zijn, de vos leeft hier ook.”

Goudjakhalzen in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Ook in de Amsterdamse gemeenteraad is de komst van de goudjakhals naar Nederland niet onopgemerkt gebleven. GroenLinksraadslid Jasper Groen wilde van het college weten of het uitzetten van goudjakhalzen in de Amsterdamse Waterleidingduinen kan helpen om de populatie damherten in bedwang te houden.

Uit onderzoek in opdracht van het college is echter gebleken de kans dat de goudjakhalzen de populatie damherten kunnen reguleren ‘nihil’ is. Uit een dieetstudie blijkt namelijk dat hoefdieren slechts een klein deel van het dieet van de goudjakhals vormen. 

Daarnaast mogen volgens de Nederlandse wetgeving alleen dieren uitgezet worden in Nederland die hier al eerder geleefd hebben. De goudjakhals is een nieuwkomer hier.