Groei economie regio Amsterdam loopt tegen grenzen aan

De hoge vastgoedprijzen zetten de Amsterdamse economie onder druk. Gezinnen en bedrijven verhuizen, de economische groei in de regio vlakt af.

Volledig scherm
De Amsterdamse Zuidas © Shutterstock

De grenzen van de economische groei in de regio Amsterdam zijn in zicht, blijkt uit de Economische Verkenningen Metropoolregio Amsterdam, opgesteld door TNO en de VU, waarvan de resultaten vandaag uitkomen. Het goede nieuws is dat de economie van de regio de komende jaren verder groeit, meer dan het landelijk gemiddelde. Maar het tempo neemt beduidend af, net als in de rest van het land.

In 2018 groeide de economie in Amsterdam en omstreken nog met 3,4 procent. Dit jaar zal die uitkomen op 2,8 en volgend jaar op 2,3 procent. In heel Nederland bedraagt de groei dit en volgend jaar 1,5 procent.

Internationale spanningen

“Aan de ene kant gaat het erg goed in de regio, met economische groei en lage werkloosheid. Maar de groei die we de laatste jaren gewend zijn, loopt tegen grenzen aan,” zegt Henri de Groot, hoogleraar regionale economische dynamiek aan de VU.

De afnemende groei heeft een paar oorzaken. Allereerst de internationale spanningen: handelsoorlogen, politieke onrust in Europa, de naderende brexit en saneringen in de Duitse auto-industrie. Ze hinderen de internationale handel en raken daarmee deze regio.

Ook ontwikkelingen in de stad zorgen voor een rem op de groei. De stijgende prijzen bijvoorbeeld. Door de hoge vastgoedprijzen vertrekken bedrijven. Het gemeentebestuur presenteert elk jaar cijfers over de internationale hoofdkantoren die naar Amsterdam komen, maar daar tegenover staan ook ondernemingen die de stad te duur of te krap vinden. Het gaat om ‘relatief veel verhuizingen vanuit Amsterdam’, zo staat in het economisch onderzoek. “Maar die bedrijven blijven wel in de regio,” relativeert wethouder Economie Udo Kock. “En daar komen andere ondernemingen voor in de plaats.” Netto groeit het aantal bedrijven nog.

Waarschuwingssignalen

Ook veel gezinnen vertrekken door de hoge huizenprijzen. Doordat ook de vergrijzing toeneemt, stagneert de welkome groei van de beroepsbevolking. En dat in een tijd dat de werkloosheid erg laag is en in diverse sectoren sprake is van personeelstekorten. Dit belemmert de groei van bedrijven.

Bovendien: uit onderzoek blijkt dat werknemers rond hun 45ste op de toppen van hun kunnen zijn en juist die leeftijdscategorie verlaat de stad met een gezin. “Voor economische groei hebben we meer mensen en slimmere mensen nodig. Beide bronnen van economische groei staan onder druk door de oververhitte huizenmarkt,” zegt De Groot.

Inmiddels koelt de woningmarkt enigszins af en daarmee dalen de uitgaven aan meubels en nieuwe keukens, een trend die veel effect heeft op de regionale economie.

Udo Kock, wethouder Economie in Amsterdam, is niet bezorgd. “Na jaren van extreme groei, waarvan heel veel groepen hebben geprofiteerd, normaliseert de economie. Groei van meer dan 2 procent is nog altijd prima.”

Hij spreekt van een aantal ‘waarschuwingssignalen’. “Koophuizen en bedrijfsruimte zijn schaars in de stad. Daarom hebben we meer koop- en middeldure woningen nodig in Amsterdam. Want we willen een gemengde stad houden.”

Meer forenzen

Het vertrek van gezinnen heeft nog een belangrijk effect op de regio: het aantal forensen dat elke dag heen en weer rijdt, stijgt. Veel ­gezinnen vertrekken naar Zaanstad, Amstelveen of Haarlem, maar blijven werken in Amsterdam. Inmiddels wordt meer dan de helft van de 680.000 banen in de stad vervuld door mensen van buiten: 211.000 uit de regio, 168.000 uit de rest van het land. Daarnaast werken 156.000 Amsterdammers buiten de stad, het grootste deel in Utrecht.