Volledig scherm
De verkeerstoren huist straks flink meer werkplekken dan nu © anp

Grootscheepse verbouwing verkeerstoren Schiphol

De luchtverkeersleiding op Schiphol gaat de komende drie jaar 160 miljoen euro investeren om zich klaar te maken voor verdere groei van het vliegverkeer. Zo gaat de verkeerstoren op Schiphol Centrum grondig op de schop en wordt op Schiphol Oost een nieuw trainingcentrum gebouwd.

Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) wil daarmee in 2021 klaar zijn voor verdere groei van het vliegverkeer en een nieuwe indeling van het Nederlandse luchtruim.

De uit 1991 stammende hoge verkeerstoren op Schiphol wordt het komende jaar voor 12 miljoen euro grondig verbouwd. Vanuit de bovenste koepel van de honderd meter hoge toren op Schiphol Centrum begeleiden verkeersleiders het vliegverkeer op de start- en taxibanen van Schiphol - de begeleiding in de lucht wordt vanaf Schiphol Oost gedaan.

Voorbereiden op verdere groei
Door de groei van het vliegverkeer en de voortschrijdende technologie gaat het aantal werkplekken in de toren van negen naar vijftien. Ook wordt een aantal systemen vervangen en het vloeroppervlak vergroot.

"Daarmee willen we ook voorbereid zijn op verdere groei van het vliegverkeer op Schiphol," zegt topman Michiel van Dorst. "Maar de ingrepen zijn ook nodig omdat we systemen moeten vernieuwen en om meer ruimte te creëren voor de verkeersleiders."

Van Dorst vindt niet dat LVNL te laat is met de investering nu Schiphol aan zijn groeigrens van 500.000 starts en landingen zit. "Bij deze ingrepen doen we wat er nu nodig is. Bepaalde hoeveelheden vluchten vragen nu eenmaal om een bepaalde ondersteuning. We zijn op tijd en klaar voor wat de politiek gaat besluiten."

Volledig scherm
LVNL-CEO Michiel van Dorst voor het model interieur van de nieuwe verkeerstoren © anp

Oefenen in een dummy
Om de verbouwing tot in de puntjes voor te bereiden en daarbij de drukke werkzaamheden in de verkeerstoren niet te storen, is op Schiphol Oost van hout een model op ware grootte nagebouwd.

"Zo kunnen we precies passen en meten hoe het eruit moet komen te zien," zegt Marcel Bakker, bij LVNL verantwoordelijk voor de infrastructuur. "Nu nog is alle apparatuur nep, maar we overwegen om ook de vervanging van systemen in het model te testen en hem daarna te blijven gebruiken voor trainingen."

LVNL stond twaalf jaar geleden al te trappelen om te vernieuwen, maar moest die plannen toen vanwege de financiële crisis afblazen. Daardoor is een aantal ingrepen nu broodnodig. Zo werken de verkeersleider op Schiphol nog als een van de laatsten in Europa met papieren stroken die elk vliegtuig en voertuig moeten voorstellen.

"Het is een geliefd systeem," zegt Bakker, "omdat verkeersleiders vluchten echt met de hand aan elkaar moeten overgeven. Maar we hebben het nu nauwkeurig nagebouwd op een beeldscherm. Daardoor kunnen we op termijn in de software ook aanvullende zaken inbouwen om de veiligheid verder te verhogen."

Daarmee sluit LVNL zich aan bij een aantal aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), met name om het aantal keren dat er botsingen op landingsbanen dreigen, verder terug te dringen.

Grotere investering bij LVNL

Vanaf deze zomer wordt de verkeerstoren stap voor stap verbouwd. Verkeersleiders zullen dan 's nachts vanuit de oude toren werken die tot 1991 op Schiphol in gebruik was. In mei 2019 is het werk klaar. De verkeersleiding is dan in staat om de groei van Schiphol te begeleiden, als daar door het kabinet voor wordt gekozen.

De ingreep maakt deel uit van een veel grotere investering bij LVNL. Zo wordt nu op Schiphol Oost voor 53 miljoen euro een nieuw trainingscentrum gebouwd zowel voor LVNL als de militaire verkeersleiding die eerder dit jaar naar Oost is verhuisd, naast het bestaande hoofdkantoor.

Dat wordt in 2021 tijdelijk ook luchtverkeersleidingscentrum, als de dienst een geheel nieuw verkeersleidingssysteem krijgt. Dat 95 miljoen euro kostende systeem is inmiddels besteld.

Met de totale ingreep is een bedrag van 160 miljoen euro gemoeid. Een aanzienlijk deel daarvan is Europese subsidie en ook Defensie levert een bijdrage. De rest wordt door LVNL zelf bekostigd en uiteindelijk betaald door de luchtvaartmaatschappijen. Die zullen die kosten uiteindelijk omslaan over elk vliegticket. Wel is er voor de verbouwing van de verkeerstoren een subsidie uit Brussel van drie miljoen euro.

Geen nieuwe toren
LVNL heeft nog overwogen een hele nieuwe toren neer te zetten, met meer ruimte en meer overzicht over het uitgestrekte luchthaventerrein. 'Maar dan praat je meteen over een enorme investering,' zegt CFO Marlou Banning. LVNL gaat nu camera's op de platforms gebruiken op plekken waar het straks niet goed kan meekijken, zoals bij de in aanbouw zijnde nieuwe A-pier van Schiphol.

In de toekomst overweegt de verkeersleiding ook vanaf Schiphol met camera's en systemen op afstand het vliegverkeer op regionale velden Lelystad Airport, Eelde en Rotterdam af te handelen.