Volledig scherm
Ismail Ilgun zet provocerende filmpjes op internet. Duidelijke strafbare feiten plegen de jongens niet. © RTVNH.NL

Net de nozems, maar die waren 'ons' tuig

Ze halen het bloed onder de nagels vandaan en wanen zich onaantastbaar. De 'tuigvloggers' uit Zaandam doen de nekharen rechtovereind staan. Toch is het brutale getreiter niet nieuw. Net zo min als het onverschrokken verzet, nu van raadslid Juliëtte Rot.

Quote

Ze manifesteren zich in de publieke ruimte op een manier die uitermate intimiderend en vernederend overkomt

Jan Dirk de Jong (Hogeschool Leiden)

Eigenlijk doen die zogenoemde 'relvloggers' rond Ismail Ilgun in de wijk Poelenburg niet veel anders dan wat de 'nozems' in de jaren 50 en 60 deden. Die hingen rond op straat, schreeuwden obscene dingen naar voorbijgangers en waren niet vies van knokken.

,,Daar gebeurde precies hetzelfde'', zegt onderzoeker Jan Dirk de Jong (Hogeschool Leiden). ,,Ze verveelden zich rot, vielen mensen lastig en dat ontlokte reacties.''

Straatjongeren
De Jong, die al jaren onderzoek doet naar straatjongeren in probleemwijken, begrijpt de ophef over Zaandam nu wel. ,,Ze manifesteren zich in de publieke ruimte op een manier die uitermate intimiderend en vernederend overkomt'', zegt hij. ,,Heel vervelend voor de mensen daar, maar ik kom in wijken waar het veel heftiger is qua geweld en criminaliteit. Als we dan toch onze belastingcenten ergens willen investeren, dan is Zaandam niet de eerste plek waar ik aan denk.''

De overlast speelt ook in andere steden. ,,Kijk naar de Diamantbuurt in Amsterdam'', zegt criminoloog Henk Ferwerda, die jarenlang problematische jeugdgroepen in Nederland onderzocht. ,,Vijftien jaar geleden werden buurtgenoten daar al weggepest en geterroriseerd.''

Middelvinger
Wat nieuw is, is dat de jongeren hun pesterijen zélf filmen en op YouTube zetten. ,,Daarmee steken ze hun middelvinger op naar alles en iedereen'', zegt Ferwerda. ,,Deze Zaanse vlogger interesseert het niet dat hij herkenbaar in beeld komt, hij doet het met bravoure.''

En dat steekt. ,,Mensen vragen zich af hoe het kan dat de politie straffeloos voor schut wordt gezet, dat een raadslid wordt uitgescholden. Daar zit de weerzin. Deze jongens genieten er zichtbaar van. Ze krijgen een gigantisch podium. Andere jongeren in Zaandam vervelen zich en komen ook kijken. Zo wordt het steeds groter.''

Achtergrond
Dat het Turkse jongeren zijn die in Zaandam overlast veroorzaken, is volgens Ferwerda toeval. ,,De achtergrond van deze jongeren speelt natuurlijk wel een rol'', zegt hij. ,,Je ziet dit gedrag eerder in wijken waar veel probleemjongeren wonen. In Wassenaar maken ze ook vlogjes, maar die filmpjes zijn een stuk onschuldiger.''

Door de aandacht stijgt het aantal kijkers naar de filmpjes van vlogger Ilgun (19) explosief. Dat levert hem nog altijd geld op, via advertenties op YouTube. ,,Als ze duidelijk strafbare feiten zouden plegen, zou het een stuk eenvoudiger zijn'', zegt Ferwerda. ,,Dan kun je vrij eenvoudig optreden. Maar dat doen deze jongens heel slim, ze zoeken de grenzen op en komen ermee weg.''

Volledig scherm
Een supermarkt in de Zaanse wijk Poelenburg is beklad met een hakenkruis en de tekst: Wat jullie weik ons land. © anp
Quote

Heel Nederland ziet nu wat er gebeurt. Ik ben blij dat we eindelijk eens kunnen praten over maatregelen

Jan Struijs (Nederlandse Politiebond)

Politie
Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond (NPB) zegt dat door deze vlogs de problematiek wel zichtbaarder wordt. ,,Heel Nederland ziet nu wat er gebeurt. Ik ben blij dat we, door die ophef, eindelijk eens kunnen praten over maatregelen.'' Zo wil Struijs dat de lokale politie sneller om tafel gaat met gemeentebesturen en het Openbaar Ministerie. 

Struijs:,,Agenten willen best doorpakken, maar ze hebben rugdekking nodig. Als iemand debiel voor je staat te dansen - en dat gebeurt vaker - dan kun je best ingrijpen met een bestuurlijke maatregel. Als mensen geen boodschappen meer durven doen, kun je een samenscholingsverbod instellen. Maar dan moet het lokale bestuur wel in actie komen.''

Rotzooi trappen
Jan Dirk de Jong ziet dat niet direct als de oplossing voor de lange termijn. Met een noodverordening is het risico dat ze gewoon drie blokken verder gaan staan om rotzooi te trappen. In de kern blijft het onderliggende probleem hetzelfde. Ze hebben geen buurthuis, ook geen ouders die helpen hun vrije tijd beter in te vullen of zorgen dat ze bij een club terechtkunnen.

Maar als de branieschoppers in Zaandam nu zeggen dat ze graag een buurthuis willen, krijgen ze de hoon van de natie over zich heen. ,,De nozems werden nog beschouwd als 'ons' tuig van de richel. In die tijd werd makkelijker gezegd: we moeten er iets aan doen, we bieden ze iets aan'', legt De Jong uit. ,,Nu gaat het om allochtone jongeren wier ouders uit Verweggistan komen. Dat roept extra sentimenten op. Dan krijg je eerder een defensieve reactie.''

Gemoederen
Uiteindelijk is het zinvol om ook deze jongens in Zaandam goede vrijetijdsbesteding aan te bieden. Hoewel dat op dit moment niet uit te leggen is. ,,De gemoederen zijn zo hoog opgelopen, waardoor de geijkte reactie nu is dat je zulk gedrag niet moet belonen. Maar het delinquente gedrag is beperkt en staat niet in verhouding tot wat je aantreft in andere wijken.''