Ondanks urenlang debat blijft deadline erfpachtregeling 1 januari

Urenlang probeerde de oppositie donderdagavond een wig te drijven in de Amsterdamse coalitie en uitstel van de deadline voor erfpacht af te dwingen. Het resultaat: veel grote woorden, maar geen uitstel.

Volledig scherm
© ANP

Opnieuw stonden de oppositiepartijen in de rij achter de microfoon, klaar om de coalitie onder vuur te nemen. Het is een beeld dat we nog kennen uit de debatten over de problemen bij het Afval Energie Bedrijf, de vertrekpremie van de voormalige gemeentesecretaris en over de bezuinigingen op de mantelzorg: de oppositie die zich verenigt om de coalitie van GroenLinks, PvdA, D66 en SP onder vuur te nemen. Een prestatie op zich, zo’n gezamenlijke frontlinie, want de oppositie is nogal kleurrijk en bestaat uit politieke tegenpolen, zoals Denk en VVD.

Dit keer ging het over het nieuwe, eeuwigdurende erfpachtstelsel. Of liever: de deadline die op 1 januari afloopt. Wie voor die datum een aanvraag indient om de erfpacht voor altijd af te kopen of de canon eeuwigdurend vast te klikken, maakt gebruik van gunstiger voorwaarden. Wie de aanvraag één dag te laat indient, is heel veel meer kwijt. “Dit gaat mensen letterlijk tienduizenden euro’s kosten, in sommige gevallen tonnen. Zo ga je niet om met burgers,” zei Diederik Boomsma (CDA). “Het heeft iets ranzigs: we maken een systeem dat extreem ingewikkeld is en als je te laat bent, dan stik je maar.”

De oppositie diende een motie in om de deadline twee jaar uit te stellen. Alleen Bij1 deed niet mee. Dit verzoek kan rekenen op brede maatschappelijke steun, van Vereniging Eigen Huis, de makelaars, vereniging van erfpachters en, sinds kort, ook van stadsdelen.

Advies

Afgelopen week nam stadsdeelcommissie West een advies aan waarin ook wordt gepleit voor uitstel van de deadline. Saillant was dat juist D66 in West de geestelijk vader is van dit advies. In de gemeenteraad houdt D66 uitstel juist tegen, omdat de partij zich gebonden acht aan afspraken met de coalitiegenoten om dit niet te doen. De druk was dus maximaal opgevoerd.

Het college hield voet bij stuk: de deadline verstrijkt op 1 januari. Punt. GroenLinks vindt dat erfpachters al 2,5 jaar de tijd hebben om over te stappen. “Een redelijke termijn,” aldus Nienke van Renssen.

“We lopen tegen een muur op,” concludeerde Boomsma. “Dit is asociaal wanbeleid.”

Op de achtergrond speelt ook dat de oppositie, heel slim, vroeg om de deadline met twee jaar uit te stellen, tot 1 januari 2022. Dat is twee maanden voor de verkiezingen. Uitstel zou betekenen dat het gedoe en de discussie nog twee jaar voortduurt en het college tot aan de verkiezingen besmet. Genoeg redenen voor het gemeentebestuur om vast te houden aan de huidige deadline.

Dit betekent dat erfpachters moeten opschieten met hun aanvraag, willen ze gebruik maken van de gunstigere voorwaarden.

Politieke slangenkuil

In de gemeenteraad is erfpacht de afgelopen jaren uitgegroeid tot een politieke slangenkuil, zonder mogelijkheid om daaruit te klimmen. Probleem is dat er geen meerderheden zijn om dit dossier naar links of naar rechts te duwen. Linkse partijen zien erfpacht als een vorm van solidariteit, waarbij de waardestijging van de grond niet alleen ten goede komt aan de huizenbezitter, maar aan de gehele gemeenschap. 

Maar links heeft geen meerderheid om erfpacht in volle glorie te laten voortbestaan. De liberale partijen willen eigenlijk van erfpacht af, maar hebben geen meerderheid om dat te bewerkstelligen. Het resultaat is een compromis van eeuwigdurend erfpacht, waar niemand blij mee is en dat nu wordt uitgevoerd door partijen die tegen dit stelsel hebben gestemd.