Volledig scherm
© anp

Van der Laan: 'Brandweerlieden houden elke vernieuwing tegen'

De ondernemingsraad en een groep getrouwen binnen de Amsterdamse brandweer werken tegen dat de organisatie wordt gemoderniseerd en 'de gesloten cultuur' wordt doorbroken, 'met perverse effecten' zoals racisme, discriminatie en pesten.

Dat is de strekking van een brief die burgemeester Eberhard van der Laan en gemeentesecretaris Arjan van Gils woensdagmiddag aan de gemeenteraad hebben gestuurd. Ze tonen zich bezorgd over 'helaas veelal zorgwekkende zaken waar we tegenaan lopen bij de ingezette veranderingen binnen de brandweer'.

De daartoe aangestelde brandweercommandant Leen Schaap ondervindt volgens de burgemeester en de topambtenaar voortdurend weerstand bij zijn pogingen een normale organisatie te creëren 'zowel in gedrag, omgangsvormen als de arbeidsomstandigheden'.

"Hierbij gaat het om zero tolerance ten aanzien van discriminatie en ongelijkheid, maar ook om het creëren van een veilige werkomgeving, het naleven van de interne gedragscode en het handhaven van de arbeidstijdenwet," staat in de brief.

Quote

Een brandweer­man werd ontslagen omdat hij zich aanhoudend schuldig had gemaakt aan discrimine­ren­de en racisti­sche gedragin­gen tegenover collega's en burgers

Veel brandweerlieden staan open voor veranderingen, maar de reacties van sleutelfiguren in het korps bewijzen volgens Van der Laan en Van Gils hoe zeer het mis is.

De korpsleiding had een brandweerman ontslagen omdat hij zich aanhoudend schuldig had gemaakt aan 'discriminerende en racistische gedragingen tegenover collega's en burgers'. Dat gedrag was ook bij de vorige korpsleiding al bekend, maar die had nauwelijks ingegrepen.

In een rechtszaak die de brandweerman tegen zijn ontslag had aangespannen, oordeelde de rechtbank dat hij zich inderdaad had bezondigd aan discriminatie, racisme en pestgedrag. Toch, omdat de oude korpsleiding niet had opgetreden, mag de nieuwe korpsleiding hem niet alsnog ontslaan.

Met de nek aangekeken
"De uitspraak markeert een keerpunt. Wij weten dat velen binnen de brandweer het eens zijn met de conclusie dat racisme, discriminatie en pesten niet thuishoren bij de brandweer," schrijven Van der Laan en Van Gils. "Tot onze ontsteltenis hebben wij helaas vernomen dat de uitspraak van de rechter door sommigen binnen de organisatie is gevierd als een overwinning op de korpsleiding."

Sterker nog: brandweerlieden die zich 'tegen de racistische brandwacht hadden uitgesproken' worden 'door enkele collega's met de nek aangekeken, geïntimideerd en genegeerd'.

"De ondernemingsraad, die voor alle medewerkers van de brandweer zou moeten opkomen en de melders zou moeten beschermen, heeft zich nog niet openlijk uitgesproken tegen dit gedrag."

Quote

Van der Laan spreekt in de brief ook zijn teleurstel­ling uit dat een 'proeftuin­ka­zer­ne' wordt tegenwerkt

Het college van burgemeester en wethouders vindt het 'volstrekt onacceptabel' dat degenen die zich hebben uitgesproken tegen racisme en discriminatie en nu gepest en geïntimideerd worden.

Van der Laan spreekt in de brief ook zijn 'teleurstelling' uit omdat de ondernemingsraad tegen eerdere afspraken in de invoering van 'een proeftuinkazerne' tegenwerkt zonder met een alternatief te komen, terwijl de raad in het verleden wel een overeenkomst heeft ondertekend waarvan een dergelijke moderne kazerne onderdeel was.

In de proeftuinkazerne zal worden geëxperimenteerd met andere dienstroosters dan de huidige 24-uursroosters die volgens Van der Laan juist bijdragen aan die gewraakte 'gesloten cultuur'. Hij heeft brandweercommandant Schaap opgedragen de proeftuinkazerne toch 'verder vorm te geven', tegen de zin van de ondernemingsraad in.    

Onterechte financiële vergoedingen
De burgemeester en de gemeentesecretaris spreken bovendien hun zorgen uit over de eerste resultaten van een onderzoek naar functionarissen die in het verleden mogelijk ten onrechte financiële vergoedingen hebben gekregen. Een oud-medewerker had een jaar geleden alarm geslagen over de onrechtmatige beloningen, waarna een verkennend onderzoek en een steekproef aanleiding gaven voor een diepgravender extern onderzoek. Dat loopt nog.  

Overigens doen Van der Laan en Van Gils ook nog een positieve constatering: het gaat eindelijk beter met de lang gewenste woninginspecties waarbij bewoners advies krijgen over brandveiligheid, en hulp bij het plaatsen van bijvoorbeeld rookmelders. Nadat de afspraken uit 2011 eerst niet waren nageleefd, is het aantal inspecties nu fors toegenomen.

De brief van Van der Laan volgt op een brief waarin hij in januari al stevige kritiek had geuit op de korpscultuur.

De ondernemingsraad en de vakbonden hebben tot nu toe nog niet op de kritiek willen reageren.