Volledig scherm
Een Italiaanse politieman naast een van de teruggevonden schilderijen. © afp

'Van Gogh-dief wilde schilderijen teruggeven'

De dief die in 2002 op spectaculaire wijze twee schilderijen roofde uit het Van Gogh Museum, wilde ze zelf weer terugbrengen. In het diepste geheim had hij contact met de man die ze verborgen hield; de Italiaanse maffia-baas Raffaele Imperiale. Maar voordat het tot een deal kwam, greep de politie in.

Volledig scherm
Het zeegezicht bij Scheveningen (1882) © anp

Octave 'Okkie' D. heeft 14 jaar ontkend dat hij de meesterwerken had gestolen, maar voor het eerst geeft hij nu toe dat hij wel degelijk een van de twee daders was. Tegenover onderzoeksjournalist Vincent Verweij doet hij een boekje open over wat er allemaal zou zijn gebeurd in de vroege morgen van zaterdag 7 december 2002. Hoe ze rond kwart voor acht over een hek klommen. Hoe ze via een uitschuifladder die er al dagen stond een raam insloegen met een moker en via een touw aan een vlaggenmast het pand weer ontsnapten. Met onder hun arm twee schilderijen: Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen (1884/1885) en Zeegezicht bij Scheveningen (1882).  

Overduidelijk
De verbijstering in Amsterdam was groot. Hoe was het mogelijk dat een van de best bewaakte musea van Nederland zo kinderlijk eenvoudig bestolen kon worden? Okkie vluchtte zo snel hij kon naar Spanje, maar werd een jaar later toch gepakt. Het bewijs was overduidelijk: naast het glas van de ingeslagen ruit lag een petje met een haar van hem en in zijn kelderbox lagen exemplaren van de voorhamer waarmee hij had toegeslagen.

Lees hieronder verder

Quote

Okkies eerste doel was om te bewijzen dat deze Imperiale ze ook daadwerke­lijk had

Vincent Verweij, documentairemaker

Schoon schip
De beroepscrimineel kreeg een celstraf van 3,5 jaar, maar gaf Verweij - na tussenkomst van zijn vriend Martin Kok van Vlinderscrime - aan dat hij schoon schip wilde maken. Dat hij baalde van de schadevergoeding van inmiddels 400.000 euro die hij aan het museum moet betalen. Maar dat er wellicht een uitweg was omdat hij wist bij wie hij moest zijn om de schilderijen terug te krijgen: Raffaele Imperiale, een maffia-leider van de roemruchte Camorra uit Napels.

De maffiosi, die in het verleden enige tijd in Nederland bivakkeerde, had hem volgens Verweij zelf benaderd met de mededeling dat hij ervan af wilde. En dat kwam Okkie heel goed uit: hij hoopte met het terugbezorgen van de schilderijen onder de schadevergoeding uit te komen.  

Onderzoeksjournalist Verweij zag hier een prachtig verhaal in. Hij besloot hem te volgen en zo een documentaire en een boek te maken over de ruchtmakende zaak en de speurtocht naar de schilderijen. ,,Okkies eerste doel was om te bewijzen dat deze Imperiale ze ook daadwerkelijk had. En hij wilde ze uiteindelijk ook terug krijgen,'' zegt Verweij.

Lees hieronder verder

Volledig scherm
Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen (1884/85 © anp

Voorgevoel
Het afgelopen jaar hadden ze meermalen contact met de maffiosi via een Nederlandse tussenpersoon. Maar tot een deal kwam het niet. ,,We hadden al een voorgevoel dat er iets gaande was, want ineens was het contact verbroken,'' zegt Verweij.  

Geheel onverwacht deed de Italiaanse politie een inval in een huis van de maffiabaas. Een opgepakt bendelid had uit de school geklapt en had de agenten op het spoor van een 'kluis' vol waardevolle spullen gezet. Achter een spiegel in een soort sportschool vond de politie inderdaad een geheime schuilplaats. Daar vond de politie niet alleen de twee gestolen schilderijen, maar zelfs een sportvliegtuig. In totaal werd voor 20 miljoen euro aan spullen in beslag genomen.

Quote

Daar gaat mijn documentai­re, dacht ik eerst. Maar al snel was ik natuurlijk superblij

Vincent Verweij, documentairemaker

Uitbundig
Het Van Gogh Museum in Amsterdam krijgt de vondst als eerste te horen en daar kunnen ze hun geluk niet op. ,,Ze zijn terecht!,'' reageerde directeur Axel Rüger uitbundig. De schilderijen zijn weliswaar niet meer voorzien van hun lijsten en hebben wat beschadigingen, maar ze zijn onmiskenbaar. De twee werken zijn van onschatbare waarde voor het museum. Het zeezicht is een van Van Goghs vroegste werken en het enige schilderij in de museumcollectie uit zijn Haagse periode. De Hervormde Kerk schilderde Van Gogh voor zijn moeder omdat zijn vader er predikant was.  

Mislukt
Documentairemaker Vincent Verweij was aanvankelijk minder blij met de vondst van de schilderijen. Hun speurtocht was mislukt nog voordat er zicht was op een deal. ,,Daar gaat mijn documentaire, dacht ik eerst. Maar al snel was ik natuurlijk superblij. Twee enorm waardevolle schilderijen zijn weer terug. Dat is wat hier telt. En het verhaal van Okkie is niet weg. De interesse hiervoor zal alleen maar groter worden.''  

Wanneer de schilderijen naar Nederland komen en weer door het publiek zijn te zien is nog niet duidelijk.

Volledig scherm
In het midden Axel Rüger met de twee schilderijen. © AFP