Vers van de boer om de hoek

Het voedselparadijsAmsterdam wordt omringd door boerenbedrijven, waarvan een aantal voor de lokale markt produceren: appels uit Loenen aan de Vecht, melk uit Ouderkerk en roseval­aardappelen uit Zwanenburg.

Volledig scherm
Per jaar levert boer Erik een miljoen kilo fruit. © Loek Buter

In Loenen aan de Vecht staat fruitboerderij ‘Boer Erik’ van Erik van Drogenbroek (47) en zijn vrouw Sonja. In Landwinkel Drogenbroek op het erf ver­kopen ze hun appels, peren, kersen en pruimen, en pro­ducten van boeren uit de omgeving.

Hoeveel mensen kunnen hun bezoek een glas sap van eigen appels of peren aanbieden? De Landwinkel van Van ­Drogenbroek staat vol met ­potten gestoofde witte peren, appelmoes en appel- en kersenwijn – alles uit eigen boomgaard.

Tot 2000 plukten zijn ouders de appels zelf en verkochten het fruit vervolgens op veilingen. Nu is Van Drogenbroek de trotse eigenaar van de fruitboerderij, die is uitgegroeid tot een grote onderneming. Daarnaast levert het stel school- en werkfruit in de regio. Onder de naam Appelhoeve Logies verhuren ze appartementen en hooiberghuizen.

Appels, peren, kersen en pruimen zijn de voornaamste fruitsoorten die de fruitboer verkoopt. Wie de boerderij binnen komt, ziet eerst Land­winkel Drogenbroek, een knusse winkel vol met groenten, fruit, melk, snoepgoed, noten en dranken.

Wie door de deuren achter de toonbank het bedrijf ‘Boer Erik’ binnentreedt, stapt een heel andere wereld in. Hier razen appels over rolbanden waar ze worden gesorteerd, verpakt en in kisten opgestapeld.

Van Drogenbroek noemt de boerderij van 18 hectare een bedrijf van gemiddelde omvang, maar klein is die niet te noemen. Per jaar levert Boer Erik ruim een miljoen kilo fruit. “We doen de gehele afzet zelf, in een straal van vijftig ­kilometer. Dat is een boel werk met koelen, sorteren en uit­leveren.”

Tel daar zijn kersenboomgaarden in Houten en Breukelen bij op, samen met de groentes die hij verkoopt voor andere boeren, en het wordt duidelijk dat in Van Drogenbroek een zakenman huist.

Hij laat het fruit om de dag bezorgen bij zijn klanten, die voornamelijk bestaan uit andere boeren, supermarkten of horecagroothandels.

In supermarkten van Jumbo, Coop en Plus in de omgeving vinden klanten fruit van Boer Erik onder het eigen logo.

De ambitie van Van Drogenbroek is de boerderij stukje bij beetje te laten groeien, zodat particuliere klanten ook via de website zijn fruit kunnen bestellen. Nu gaat ongeveer vijf procent rechtstreeks naar de particuliere klant.

Buiten die straal van vijftig kilometer zal Van Drogenbroek niet snel leveren. “Ik vind het fijn om te weten voor wie ik de producten teel. En er wonen consumenten zat ­tussen Utrecht, Amsterdam, Hilversum en Amersfoort. Daar heb ik m’n handen vol aan!” 

Volledig scherm
Arwin Bos werkte zeven jaar als advocaat op de Zuidas en is nu aardappelboer. © Loek Buter

In Nieuw-Vennep en Zwanenburg teelt Arwin Bos (35) als ‘De Aardappelboer’ onder meer frietaardappelen, roseval, La Ratte en paarse truffel­aardappelen.

Eigenaar Arwin Bos groeide op tussen de aardappelen op de boerderij die zijn overgroot­vader begon in 1914. Hij is nu de vierde generatie, maar werkte niet altijd als boer. Met af­geronde studies rechten en bedrijfs­wetenschappen heeft hij zeven jaar als advocaat aan de Zuidas gewerkt, tot hij in 2012 terugkeerde naar het ­akkerbouwbedrijf. “Hier wilde ik echt ondernemen en een ander verdienmodel creëren.”

De Aardappelboer heeft immense koelingen voor honderden kisten met aardappels. Op veertig hectare worden 2,5 miljoen kilo aardappels geteeld voor klanten in een straal van 100 kilometer tussen Alkmaar, Almere, Amersfoort, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.

In de jaren twintig kocht zijn familie er een locatie bij in Zwanenburg, waar Bos met zijn gezin woont. Hoewel zijn vader en opa teelden voor de massa, besloot hij het roer om te gooien. Bos zag grote kansen in lokaal produceren.

Rond zijn boerderij wonen een paar miljoen mensen, vaak op slechts tientallen minuten rijden. “Als een klein deel daarvan mijn aardappel interessant vindt, is het al prima. Wanneer iemand in Amsterdam aard­appelen nodig heeft, stuur ik iemand daarnaartoe en in een uur is ie weer terug.”

Sommigen noemen zijn aardappels niet de mooiste, maar voor Bos gaat het om de smaak. Na een lang selectieproces teelt hij nu onder andere roseval en paarse truffelaardappelen.

De frietaardappel is Bos’ grootste product. Een groot deel daarvan gaat naar klanten op de lokale markt, zoals frietzaken en restaurants, waaronder Thrill Grill van Robert Kranenborg in Amsterdam.

Uniek is dat de aardappel van de boer rechtstreeks naar de horecaondernemer gaat, zonder een handelaar, frietfabriek of groothandel te passeren. “Waarom zouden wij het naar een fabriek in Zeeland moeten brengen die het dan weer naar China exporteert? Daarbij: er is niets leukers dan met je gezin bij klanten een frietje van je eigen aardappel eten.”

Volgens Bos moet je als boer met de billen bloot wil je lokaal produceren. In het eerste jaar investeerde hij al 100.000 euro in de drie hectare die hij aanvankelijk teelde. “Daar werd niets aan verdiend. Je moet de financiële mogelijkheden en de ruimte voor zulke beslissingen hebben.”

Dat er nu meer stabiliteit in de prijs zit, is de grootste winst voor Bos. Toch blijven er altijd risico’s, zoals slechte weers­omstandigheden. “Het bedrijf presteert financieel goed, maar er hoeft maar dit mis te gaan en je levert een hoop in. Het blijft alle jaren een uitdaging.”

Volledig scherm
Gerard Korrel: ‘De winst steken we weer in de natuur.' © Loek Buter

Boerderij Polderzicht levert met 20 andere boerenbedrijven rondom polder de Rondehoep melk aan coöperatie Boeren van Amstel.

Aan de rand van Ouderkerk aan de Amstel ligt boerderij Polderzicht van Gerard Korrel (67) en zijn vrouw Annemieke. Bij de koffie wordt volle melk geserveerd, die volgens Korrel erg geschikt is voor cappuccino. “Hij schuimt goed en is lekker vet. Hij is enkel gepasteuriseerd.”

Korrel is een van de boeren die koeienmelk leveren aan de melkfabriek van Boeren van Amstel, 200 meter verderop. Verschillende horecazaken uit de regio zijn voor hun koffies al overgestapt op de melk uit die fabriek, die verkrijgbaar is bij meerdere (horeca)groothandels en bij de supermarkten in de dorps­kernen van ­Amstelland. Naar verwachting zullen binnenkort ook supermarkten in Amsterdam de ­Boeren van Amstelmelk in het assortiment opnemen.

Het idee voor Boeren van Amstel ontstond in 2016. Het doel: verse melk afzetten in het gebied waar die vandaan komt én iets extra’s doen voor de vogels en de natuur.

Tot voor kort ging alle melk uit Noord-Holland ‘de kaasbak in’, zegt Korrel, die bestuurder is van de coöperatie. “Voor kaas met het label Noord- Hollands kun je een goede prijs vragen. Ik lever de melk van mijn 110 koeien normaal gesproken aan Friesland-Campina, en zij brengen alles naar de kaasfabriek in Lutjewinkel. Maar als je zo dicht bij Amsterdam zit, moet je je product toch gewoon hier in de buurt kunnen afzetten?”

De 21 boeren investeerden daarom in de nieuwe melk­fabriek van Boeren van Amstel, op zo’n tien kilometer van de Dam. “We maken nu veel kosten en nog maar weinig omzet, dat moet in de komende jaren worden terugverdiend.” Korrel heeft geloof in het project. “Dit jaar verwerken we maximaal 150.000 liter melk. Over een jaar of drie willen op 4 miljoen ­liter zitten.”

De boeren krijgen een vaste literprijs, in Korrels geval hetzelfde bedrag als van Friesland-Campina. Levert de melk op een gegeven moment meer op, dan is dat ‘voor de natuur’. “De 21 boeren krijgen punten voor hun natuurinspanningen. Stel dat we samen 100 punten hebben verzameld, en er is 100.000 euro winst gemaakt, dan is elk punt duizend euro waard. Die winst moet de boer weer in natuur steken – zo houden we de biodiversiteit op peil.”

Boeren van Amstel heeft een afzetgebied dat zich uitstrekt van Haarlem tot Hilversum. Omdat het doel is lokaal te produceren, is er geen ambitie om dat gebied in de toekomst te vergroten. “Maar het is mijn droom om straks ook yoghurt te leveren, daarna kwark, en op den duur wellicht vlees en kaas.”