Volledig scherm
Een vrouw zoekt verkoeling in de schaduw in het Vondelpark © anp

Warme stad meer gebaat bij schaduw dan water of groen

De schaduw biedt op hete zomerdagen in de stad meer verkoeling dan bijvoorbeeld een waterrijke of groene omgeving, blijkt uit onderzoek van de HvA. 'Schaduw het ondergeschoven kindje van de stedelijke strijd tegen hitte.'

In het onderzoek hebben onderzoekers van de hogeschool zich geconcentreerd op de manier waarop Amsterdammers de hitte beleven. De afgelopen twee jaar zijn met behulp van mobiele weerstations op dagen van meer dan 25 graden metingen gedaan op plekken met water, groen en schaduw.

Met vragenlijsten werd vervolgens bij bijna 2000 Amsterdammers onderzocht hoe heet of koel zij een groen-, water- of schaduwlocatie ervoeren.

Gevoelstemperatuur
Uit het onderzoek blijkt dat door de aanwezigheid van water, groen of schaduw de feitelijke luchttemperatuur tussen de 0,5 en 1 graad daalt ten opzicht van een versteende of zonnige omgeving. Het verschil tussen water, groen of schaduw is daarbij nihil.

Volledig scherm
Lisette Klok © HvA

Pas als de onderzoekers de gevoelstemperatuur meten, waarbij ook andere meteorologische factoren zoals straling, windsnelheid en luchtvochtigheid worden meegenomen, zijn de verschillen opvallend.

Onderzoekers tekenen in de nabijheid van water of groen een gevoelstemperatuur op van 2 tot 4 graden lager dan de eigenlijke temperatuur. In de schaduw komen ze uit op een daling van tussen de 10 en 20 graden.

Weinig behoefte
Dit grote verschil komt ook terug in de beleving van de ondervraagden. Zij geven aan water of een groene omgeving niet als significant koeler of aangenamer te ervaren. Mensen die in de schaduw staan geven daarentegen aan weinig behoefte te hebben aan een nog koelere locatie.

Volgens meteoroloog en onderzoeker Lisette Klok zijn de uitkomsten belangrijk voor Amsterdam. "Het onderzoek laat zien dat het effect van schaduw het meest effectief is om de gevoelstemperatuur te verlagen." Het creëren van schaduwrijke plekken is volgens haar een effectieve maatregel tegen hittestress.

Thorbeckeplein
Als treffend voorbeeld noemt ze het Thorbeckeplein en het Rembrandtplein. "Op de desbetreffende dag hebben we een verschil in gevoelstemperatuur gemeten van bijna twaalf graden. Dat is enorm op honderd meter afstand." Volgens de onderzoeker is schaduw het ondergeschoven kindje van de stedelijke strijd tegen hitte. "Maar het is juist heel effectief. De resultaten van ons onderzoek bevestigen ons vermoeden, het is fijn om dit nu te kunnen laten zien."

Het onderzoek pleit niet voor hoogbouw, benadrukt Klok. "Maar de stad dient er bij de inrichting wel rekening mee te houden dat schaduw aanwezig moet zijn. Dat kan ook aan de hand van luifels. Meer bomen zijn overigens altijd fijn."