Volledig scherm
De politie doet onderzoek in een drugslab. © ANP

Gelderland weet amper hoeveel invloed crimineel heeft op normale wereld

UpdateGelderland heeft nauwelijks zicht op de infiltratie van criminelen in de normale wereld en hoe zij aan invloed en macht winnen, via drugs, fraude en witwassen met illegaal geld. Dat blijkt uit dinsdagmiddag gepresenteerde rapporten door de provincie en de ondermijningsexperts van RIEC. Gelderland trekt 1 miljoen euro per jaar uit om de situatie te verbeteren.

Duidelijk is dat Gelderland vijf grote problemen heeft. Een van de grootste is het drugsprobleem. Zo wordt steeds meer drugsafval gedumpt, maar worden amper drugslaboratoria opgerold. Ondertussen is bekend dat agrariërs onder druk worden gezet om hun (leegstaande) schuren te laten gebruiken voor drugsproductie. 

Topje van ijsberg

Het aantal ontmantelde hennepkwekerijen is ‘het topje van de ijsberg’ gezien het drugsgebruik, vermoedt de provincie. Concrete aantallen en voorbeelden worden niet genoemd in de rapporten. Het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) concludeert dat gemeenten nauwelijks zicht hebben op criminele netwerken achter drugsproductie. 

Voor alle 51 Gelderse gemeenten is in kaart gebracht hoe het normale leven wordt ontwricht door crimineel verdiend geld. ,,Met geld verdiend door hennepteelt worden panden gekocht", geeft RIEC-manager Albert Bootsma een voorbeeld. 

Hoe groot het probleem is, blijkt niet uit de documenten. Andere problemen naast drugs blijven witwassen, vastgoed- en zorgfraude, mensenhandel en illegale praktijken door te weinig toezicht op vakantieparken, bedrijventerreinen en woonwagenkampen.

Ons-kent-ons-cultuur

Welke problemen er zijn, verschilt per gemeente. Bootsma: ,,Witwassen en vastgoedfraude in de grote steden, hennep en synthetische drugs in de landelijke gebieden.” De overzichten per gemeente blijven geheim om criminelen niet wijzer te maken.

Uit de rapporten ontstaat het beeld dat het platteland vatbaar is voor ondermijning. Niet alleen door leegstaande schuren voor drugsproductie of misstanden op vakantieparken, zoals illegale bewoning en prostitutie. Door de ons-kent-ons-cultuur zijn bestuurders en ambtenaren kwetsbaar voor criminelen, die subsidies afdwingen en geld witwassen via overheidsopdrachten. ,,Dat kan door ze onder druk te zetten, maar ook door juist een vertrouwensband op te bouwen”, weet ‘regioburgemeester’ Hubert Bruls.

Veenbrand

Ondermijning uitroeien, wordt lastig, beseffen Bruls en gedeputeerde Peter van ’t Hoog. Maar er komen trainingen voor ambtenaren, ondernemers en agrariërs hoe zij signalen van ondermijning herkennen en ermee om kunnen gaan.

Het is volgens de provincie van belang dat overheden, politie en justitie meer informatie met elkaar delen en die analyseren. Concrete voorbeelden kan Van ’t Hoog niet geven, maar het doel is dat zwakke plekken voor criminelen eerder zichtbaar en aangepakt worden.

Een voorbeeld: ‘Het probleem dat steeds meer drugsproductie vanuit boerenschuren of loodsen plaatsvindt, is niet effectief aan te pakken door meer strafrechtelijke onderzoeken. Daar is de politiecapaciteit niet toereikend voor en het effect te gering’, stelt het rapport. ‘Het in beeld krijgen van welke agrarische bebouwing vrijkomt en hierop inspelen voordat er op verkeerde wijze gebruik van wordt gemaakt, is vele malen effectiever.’

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn