Volledig scherm
De opbouw van tribunes op het Stationsplein voor de intocht van Sinterklaas, zaterdag. © Maarten Sprangh

Spanning rondom intocht Sinterklaas: In Apeldoorn wordt rekening gehouden met alle scenario's

PollHet is november, dus voor- en tegenstanders van Zwarte Piet vliegen elkaar weer in de haren. Wordt het zaterdag nog wel gezellig bij de landelijke intocht van Sinterklaas in Apeldoorn? ,,We doen er alles aan om er een groot feest van te maken’’, bezweert de gemeente. 

,,Negerzoenen, jodenkoeken, Zwarte Piet... En straks zeker de blanke vla?’’ Ze zucht eens diep, de horecamedewerkster die vanuit haar zaak praktisch uitkijkt op de route die de Sint met zijn roetveegpieten zaterdag af moet gaan leggen. ,,Vorig jaar was er bij het station ook een demonstratievak. Dat bleef toen leeg omdat de anti-pietdemonstranten niet op kwamen dagen. Ik ben bang dat er nu wel wat gaan gebeuren. Er zijn in en om Apeldoorn echt wel groepen die fel voor Zwarte Piet zijn. Dus het zou uit de hand kunnen lopen. Maar zet onze naam er alsjeblieft niet bij, anders hebben wij het weer gedaan straks.’’ 

Gezinsstad

De Veluwse gemeente afficheert zichzelf als ‘gezinsstad’; een feestelijke, rimpelloze op nationale televisie uitgezonden sinterklaasintocht  past daar uitstekend bij. Sintvlaggen wapperen al aan de invalswegen van de stad, kolossale - gesponsord - cadeauverpakkingen ernaast. Bij het treinstation rijden deze dinsdag heftrucks af en aan met tribune-onderdelen en dranghekken. 

De route van de sint voert van het NS-station tot ver in de Hoofdstraat, de met leegstand kampende winkelstraat van Apeldoorn. Mijtertjes hangen aan lantaarnpalen, hier en daar een versierde etalage. Er is een sint pop up-store voor de kleintjes, met dank aan lokale ketelfabrikant Remeha.

Volledig scherm
Vlaggen en een megapakje vanwege de intocht van Sinterklaas aan de Zutphensestraatweg. © Rob Voss

Spanning

,,We doen er alles aan om er een groot feest van te maken’’, stelt gemeentewoordvoerder Arnoud van der Steen. Desondanks, ook op het stadhuis, is duidelijk dat de intocht van Sinterklaas en zijn pieten onder spanning staat. Het mantra is ‘dat met alle scenario’s rekening wordt gehouden’. De pietentwist woedt immers nog volop: het kinderfeest wordt al jaren overschaduwd door protesten tegen én voor Zwarte Piet. Vrijdag in Den Haag werden vijf mannen -pro Zwarte Piet kennelijk - opgepakt voor geweldpleging bij een bijeenkomst van actiegroep Kick Out Zwarte Piet. 

Traditie

Gisteren werd een man in Den Haag opgepakt die zichzelf op dreigde te blazen omdat de traditie van Zwarte Piet verloren dreigt te gaan. Bij tal van intochten in het land staan demonstraties op de rol, zowel van voor- als tegenstanders van Zwarte Piet. De gemeente ontkent dat burgemeester Van Wingerden bedreigd is om de kleur van de pieten. Een poll op de site van de Stentor  wijst uit dat zo’n 35 procent van de stemmers de intocht mijdt  vanwege dreiging van geweld. 

Bivakmutsen

Drie pro Zwarte Piet-clubs hebben bij de intocht zaterdag - van 12.00 tot 13.15 uur - demonstraties aangekondigd; daar hoort - aldus NRC Handelsblad - ook de Nederlandse Volksunie bij. De anti-islambeweging Pegida riep eerder al om verkleed als Zwarte Piet naar Apeldoorn te komen. Ze zijn - mits ze de openbare orde niet verstoren en niet met spandoeken en bivakmutsen rondlopen - welkom in drie speciale protestvakken. 

Onzindiscussie

Bij ontmoetingscentrum Philadwars van Philadelphia Zorg zit een gemêleerd gezelschap -man, vrouw, jong, oud, wit, bruin en zwart- aan tafel. Sint passeert ook daar en wordt er met plakkers op het raam feestelijk verwelkomd. Ze zijn eensgezind in hun oordeel: ,,Wat een onzindiscussie! Je zou er eigenlijk geen aandacht aan moeten besteden.’’ Ook de verkoopster in de pepernotenwinkel Van Delft - aan de route - brandt zich niet aan uitspraken over de kleur van de pieten. Bij ‘XXL-store SoLow’ een slordige 100 meter verderop, staat een rek met een aanbieding voor pietenschmink naast de entree. De kleuren: bruin en zwart. 

Welke veiligheidsmaatregelen zijn er mogelijk?

Marco Zannoni, directeur COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, weet het zeker: alle scenario’s die zich voor kunnen doen tijdens de intocht in Apeldoorn zijn uitgebreid in kaart zijn gebracht. ,,Van extreem slecht weer tot terrorisme of een bommelding.” Daarbij wordt gebruik gemaakt van de draaiboeken van eerdere nationale intochten.

Ook de sint zelf wordt volgens Zannoni beveiligd. ,,Het is aannemelijk dat hij een kogelwerend vest draagt”, zegt Zannoni. ,,Ze doen alles om die maatregelen onzichtbaar te houden, want het moet een feestje blijven. Een vest is daarom een optie, maar een soort pausmobiel voor Sinterklaas niet.” Bij eerdere edities waren er agenten aanwezig in pietenpak. ,,Je wilt niet een plein vol met agenten in uniform, dat is slecht voor de feestvreugde. Dan is een agent in een pietenkostuum een goede oplossing.” 

Sociale media worden volgens Zannoni continu in de gaten gehouden. Ook op de dag zelf. Daarnaast worden notoire actievoerders gecheckt. ,,Ze weten precies waar ze zijn op die dag. Rijden ze Apeldoorn binnen, dan staan daar spotters die ze meteen aanspreken.”

Er zit volgens Zannoni een extra lading aan de intocht ten opzichte van andere evenementen. Er is niet alleen dreiging vanuit de bekende actiegroepen en mogelijke ‘gekken’, maar ook gewone toeschouwers kunnen woest worden als ze vinden dat het kinderfeestje wordt verpest. ,,Doorsnee publiek kan dus ook een risico zijn.”

Hoogleraar ‘besturen van veiligheid’ Ira Helsloot ziet de pietendiscussie als oorzaak van de oplopende beveiliging. ,,We investeren miljoenen in het beveiligen van een kinderfeest. Dat was pakweg zes jaar geleden wel anders. Heel bizar eigenlijk. We behandelen de intocht alsof president Trump op bezoek komt. Het zou goed zijn als we als samenleving eens in de spiegel kijken. Willen we dit wel?”

Helsloot merkt dat de ordehandhavers in een onmogelijke spagaat zitten. ,,Het publiek en de politiek verlangen dat ze zichtbaar aanwezig zijn, maar juist het zichtbaar zijn, roept weer agressie en gevoelens van onveiligheid op. Door niet aanwezig te zijn, neem je risico. En dat wordt niet geaccepteerd.” 

Poll

Ga jij zaterdag naar de landelijke intocht in Apeldoorn?

  • Ja, ik trek mij niets aan van mensen die de intocht willen verstoren (50%)
  • Nee, het dreigende geweld maakt mij angstig (40%)
  • Ik twijfel, omdat ... (voor desktop-gebruikers: laat een reactie achter) (10%)
6016 stemmen

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn