Volledig scherm
Marouane B. © Fleur Bosch, Van Den

Charme-offensief van een jihadist in het nauw

LongreadWelkom in de wereld van Marouane B., jihadnaam Abu Sumeiya al-Holandi. Hij verliet Arnhem om in Syrië te strijden, 'tegen de tiran Assad'.

Volledig scherm
Marouane B., met kalashnikov voor een opgehangen man. © Fleur Bosch, Van Den

Hij poseert met een kalasjnikov voor een opgehangen man. Zijn blik op de camera gericht, de handen stevig om het wapen geklemd terwijl hij het diagonaal tegen zijn witte, islamitische kledij drukt. Over zijn hoofd een bivakmuts.

De dode man op de achtergrond is een pedofiel, zegt hij, maar het is 'toeval' dat dit het gruwelijke decor vormt voor de foto. 'Ik ben geen tegenstander van de doodstraf, daarom heb ik er niet bij stilgestaan.' Sterker nog: 'Ik sta er achter dat de man de doodstraf heeft gekregen voor zijn pedofilie.'

Dit is de wereld van Marouane (spreek uit 'Marwan') B., jihadnaam Abu Sumeiya al-Holandi. Op 18-jarige leeftijd verliet hij Arnhem om in Syrië zijn 'broeders en zusters te bevrijden van de tiran Assad'. Het was zijn plicht als moslim om te gaan, schrijft hij vanuit Syrië, waar hij drie jaar en acht maanden later nog steeds is. Hij heeft contact gezocht met deze krant en schrijft dat hij terugkomt naar Nederland.

Offensief

In aanloop naar de terugkeer lijkt B. tegen zijn imago als terrorist een charmeoffensief te zijn gestart. Deze maand lanceerde hij liedjes op YouTube, publiceerde hij een open brief aan de rechtbank en zocht hij volop contact met de media.

De liedjes gaan voornamelijk over leuke meisjes en de liefde en in beeld verschijnt steevast 'Free Maru-One'. Met een van de nummers trok hij de afgelopen weken de aandacht, omdat hij zich daarin rechtstreeks tot zijn moeder richt:

Quote

'Ik kom ooit terug
mama maak je niet druk
ik ben op de vlucht'.

Free Maru-One

In de brief aan de rechter, die hij 'het laatste woord' noemt, schrijft hij dat hij kinderen, vrouwen en mannen wilde helpen 'die worden geterroriseerd door de tiran Assad' en zich daarom met zijn 'volle verstand' aansloot bij een van de groeperingen die in Syrië actief zijn. Het valt hem tegen dat hij nu wordt gezien als terrorist, laat hij weten. Mocht hij overlijden, dan zijn dit zijn laatste woorden, namelijk dat hij 'onschuldig en trots' is, omdat hij zijn leven heeft gebruikt om anderen te 'beschermen'.

Zelfbescherming

Quote

Iedereen moet 's nachts kunnen slapen. Als je geweld pleegt, heb je daar een verhaal bij nodig

Bart Schuurman, Universiteit Leiden

Elke publiciteitsactie van B. lijkt erop te zijn gericht om de indruk te wekken dat hij een goede jongen is die met de beste bedoelingen naar Syrië is vertrokken. 'Ik kon niet stil blijven zitten terwijl ik op het nieuws dagelijks het leed zag van de Syrische bevolking', laat hij aan deze krant weten. Dat hij daar een oorlogswapen draagt, is uit zelfbescherming en om de bevolking te beschermen. 'Wanneer er op mij wordt geschoten (of op de burgers), dan schiet ik terug.'

Boezemvriend Aldin (om privacyredenen een gefingeerde naam, red.) onderschrijft die goede intenties van B. De twee kennen elkaar sinds groep 3 van openbare basisschool Het Mozaïek in Arnhem en woonden bij elkaar in de buurt. ,,Marouane is als een broer voor me. Hij woonde praktisch bij mij en mijn ouders in huis en was een soort geadopteerde zoon voor mijn vader. Soms klopte hij om drie uur 's nachts op mijn raam en liet ik hem binnen.’’

Aldin wist dat B. naar Syrië zou gaan. ,,Een paar maanden voor hij naar Syrië vertrok, kwam Marouane bij me langs en zei: 'Ik wil mijn broers en zusters in Syrië helpen'.’’ Dat verbaasde Aldin niet. Hij hield hem ook niet tegen.

,,Ik zei: 'Broer, het is jouw keuze.' In die tijd was je nog een held als je naar Syrië ging en ik weet wat zijn intentie is. Hij ging om mensen te helpen. Marouane heeft een goed hart.’’ Hij begrijpt de roeping van B. Ook hij voelt de drang om zijn 'broeders en zusters' te helpen en het steekt hem dat zijn vriend helemaal alleen in Syrië zit. ,,Ik wil hem niet alleen laten.’’

Aanvankelijk was Marouane niet alleen. Hij vertrok met zijn vriend en bekeerling Robbin van D. uit Arnhem. Het lijkt erop dat ze samen radicaliseerden. B. was als moslim met Marokkaanse wortels al actief, maar werd in de maanden vlak voor zijn vertrek steeds strikter. Hij wilde vrouwen die op bezoek waren niet meer groeten en korte tijd later liet hij zich zelfs helemaal niet meer zien als er vrouwen in huis waren. Samen met Van D. bekeek hij gruwelijke filmpjes over het leed dat zich in Syrië afspeelde.

Ibrahim

Quote

In de tijd dat ik vastzit, wil ik een mbo 4-diploma maatschap­pe­lijk werker halen, zodat ik in Syrië kan werken na de oorlog

Marouane B.

In Syrië kreeg Robbin de jihadnaam 'Ibrahim' en die naam gebruikt B. nog steeds. Zijn kameraad bleef niet lang. 'Hij is uiteindelijk teruggekeerd, omdat er een soldaat naast hem werd neergeschoten. Dit had een grote impact op hem.' Volgens B. vertrok zijn vriend 'stiekem', zonder hem in te lichten. 'Dat was gevoelsmatig een groot verlies.' Vriend Aldin heeft er geen goed woord voor over. ,,Schandalig. Als je vertrekt, stel je tenminste je broer op de hoogte.’’

Soms ziet Aldin Robbin in Arnhem op straat lopen, maar hij heeft geen contact met hem. Aldin kent meer Arnhemmers die naar Syrië zijn gegaan of een poging hebben ondernomen, zoals Waïl el A. en Nadeem S., die in 2015 in de Turkse grensplaats Gaziantep werden aangehouden. Tijdens rechtszittingen beweerde het duo steeds dat ze iemand uit het oorlogsgebied wilden ophalen, maar ze noemden nooit een naam. Volgens Aldin ging het om Marouane B. El A. en S. zouden uit bescherming B.'s naam niet hebben genoemd.

Ondanks het plotselinge vertrek heeft B. nog wel contact met Robbin van D. De twee werkten onlangs nog samen als rappers, net als voor hun vertrek. Aan sommige liedjes die onlangs op YouTube verschenen, werkte Robbin (RBN) mee. 'Dit zijn een soort afscheidsnummers mocht ik het niet overleven', meldt B., doelend op een 'groot offensief' van zijn leger dat aanstaande is. Het liedje waarin hij zich tot zijn moeder richt, haalde hij van internet omdat hij de kwaliteit niet goed genoeg vond. 'Ik ben heel perfectionistisch.'

Facebook

Over zijn leven in Syrië wil B., die via Facebook communiceert met de krant, alleen oppervlakkigheden kwijt. Hij zegt dat hij soldaat is en de bevolking in Syrië 'beschermt', maar wil niet kwijt bij welke groepering hij zich heeft aangesloten. Er zijn sterke aanwijzingen dat hij in ieder geval betrokken is geweest bij de extremistische terreurgroep Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS).

Vorig jaar lekte zijn 'personeelsdossier' bij die organisatie uit; een kaart met persoonlijke informatie, zoals zijn geboortedatum en telefoonnummers van contactpersonen in Nederland. Op de kaart staat ook dat B. zich aanvankelijk had aangesloten bij de terroristische organisatie Jahbat al-Nusra, maar via een Irakese strijder bij IS terechtkwam. Verder lijkt het erop dat B. is te zien in een video van IS uit 2014. Die video, 'Wait. We are also waiting', is verspreid door Alhayat Media Center, het mediakanaal van IS. 

In de film vertellen jihadstrijders uit Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië dat ze wachten op aanvallen uit Amerika, Rusland en Europese landen en dat ze hun aanvallers zullen onthoofden. Ze roepen hun moslimbroeders op om ook naar het kalifaat te komen. Naast de Duitse terrorist Abu Dauoud zit een jongeman die sterk op B. lijkt. Een still uit die scène gebruikte B. zelf als portretfoto in de open brief aan de rechtbank.

Tekst gaat onder foto verder.

Volledig scherm
Marouane B (rechts) in een still uit een video, naast Abu Dauoud. © Fleur Bosch, Van Den

Nederlander

Volledig scherm
Marouane B. © Fleur Bosch, Van Den

Ten slotte zijn er tweets waarin B. in september 2014 schreef: 'Al deze landen die zich hebben ingezet tegen de strijd tegen ISIS zullen vallen met de wil van Allah.' In een bericht dat hij kort daarvoor stuurde, waarschuwde hij dat als de Nederlandse staat 'onze bevolking' met vliegtuigen zou aanvallen, zijn groepering 'jullie bevolking' (de Nederlanders, red.) zullen aanvallen. B. zegt nu dat hij het 'erg' zou vinden als er aanslagen in Nederland zouden komen, omdat 'het Nederlandse volk (behalve de PVV-stemmer) mij meestal het gevoel heeft gegeven dat ik geaccepteerd werd en een van de Nederlanders was'.

Over de video en de personeelskaart van IS wil hij niets kwijt. De Arnhemmer wil ook niks zeggen over de gevechtshandelingen die hij in Syrië heeft uitgevoerd. 'Deze vragen zal ik beantwoorden in de rechtbank na overleg met mijn advocaat.' Vriend Aldin zegt niets te weten van wat B. in Syrië doet, ondanks dat hij regelmatig contact heeft met zijn vriend via Facebook. 'Ik weet ook niet waar hij zit. Hij wil daarover niets via Facebook vertellen.'

Marouane B. zegt dat hij een ronselaar vond die hem kan helpen om weg te komen, maar er komt eerst nog een groot offensief van de groepering waarbij hij zich heeft aangesloten. Hij wil er niet meer over kwijt dan dat als grondsoldaat wordt ingezet en dat er een grote kans is dat hij overlijdt, of zoals hij het zelf zegt 'als een martelaar zal sterven.'

Hij lijkt zich er geen zorgen over te maken. 'Mocht ik overlijden, dan sterf ik met een glimlach, want een glimlach om een nederlaag is een eindoverwinning.'

Tekst gaat onder kader verder.

Verhaal nodig
Logisch dat hij het zo verpakt, zegt Bart Schuurman, die aan de Universiteit Leiden onderzoekt hoe en waarom mensen deelnemen aan terroristische organisaties. ,,Iedereen moet 's nachts kunnen slapen. Als je geweld pleegt, heb je daar een verhaal bij nodig. Niet alleen voor de buitenwacht, maar ook voor jezelf. Hij vertelt dat hij vrouwen en kinderen helpt, maar hij zegt niets over hoe hij bescherming ziet en wat hij gedaan heeft. Dáár zit de angel."

De onderzoeker wijst erop dat niemand die naar Syrië ging of er bleef nadat groeperingen als IS en Jabhat al-Nusra zich openbaarden meer zomaar met humanitaire argumenten kan wegkomen. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat wie naar het oorlogsgebied vertrekt, er moeilijk aan ontkomt zich aan te sluiten bij een jihadistische groepering en al die groepen doen vreselijke dingen. Met name IS onderdrukt de bevolking, executeert mensen zonder proces, doet aan grootschalige verkrachtingen en rukt families uit elkaar. ,,Alleen degenen die volgens dergelijke extremisten op de juiste manier het geloof belijden, worden beschermd. Al Qaida (waartoe Jabhat al-Nusra behoorde, red.) is overigens geen gematigde organisatie. Dat lijkt misschien zo, omdat IS nóg extremer is.’’

Voor B. ziet het er niet gunstig uit als hij terugkomt naar Nederland. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt hem van deelname aan een terroristische organisatie en sluit niet uit dat hij mensen heeft onthoofd. Volgens B. komt dat laatste voort uit valse verklaringen van twee kennissen die zelf naar Syrië wilden afreizen. Hoe dan ook zal B. zodra hij voet op Nederlandse grond zet, worden opgepakt. Schuurman: ,,Dat hij nu met de media praat, kan een charmeoffensief zijn, gericht op het verkleinen van de kans op een lange gevangenisstraf."

Verlof

Aanvankelijk wilde het OM Marouane B. laten berechten terwijl hij nog in Syrië is, maar daartegen maakte B. bezwaar: hij wil bij de zitting zijn. Naar eigen zeggen heeft B. toestemming van zijn commandant in Syrië om voor onbepaalde tijd op verlof te gaan. Hij wil zijn familie zien, zegt hij, en trouwen met zijn verloofde, om met haar terug te keren naar Syrië. B. acht de kans groot dat hij wordt vrijgesproken, maar houdt rekening met celstraf. 'In de tijd dat ik vastzit, wil ik een mbo 4-diploma maatschappelijk werker halen, zodat ik in Syrië kan werken na de oorlog. Ik wil er graag mensen helpen in achterstandswijken.'

Quote

In die tijd was je nog een held als je naar Syrië ging en ik weet wat zijn intentie is. Hij ging om mensen te helpen

Aldin, vriend van Marouane B.

In samenwerking met indebuurt Arnhem