Volledig scherm
‘Goede verlichting draagt ook bij aan stressvrij autorijden.’ © Opel

Koplampen worden steeds slimmer, maar niet iedereen is daar blij mee

Het lijkt wel een wedstrijdje ver plassen: autofabrikanten buitelen over elkaar heen met hun nieuwste autoverlichting, die een nóg grotere reikwijdte heeft en nog veiliger is. Maar hoe voorkom je dat je met al die verbeterde lampen medeweggebruikers verblindt?

Voorzichtig steekt de chauffeur van de oldtimer de kaars aan. Met een schuifmechanisme probeert hij het kaarsje vervolgens brandend in de rechter koplamp te krijgen - een precisiewerkje dat pas bij de derde poging slaagt. Hetzelfde ritueel volgt bij de linker koplamp. Het is even tobben, maar dan heb je ook wat: kaarslicht in de koplampen van de ‘Patent-Motorwagen System Lutzmann’ uit 1899.

Voor de moderne automobilist klinkt ‘autorijden met kaarslicht’ wellicht even ongelofelijk als grappig. Toch was het kaarslichtmechanisme ooit revolutionair: in de periode ervoor was immers nog een persoon nodig die met een lantaarn voor de auto uit liep.

Het kaarslichtmechanisme werkt nog altijd, zo blijkt op het Opel- terrein in het Duitse Rüsselsheim. Rondpruttelend in de 120 jaar oude Patent-Motorwagen in het schemerdonker vallen twee zaken op: de kaarsjes in beide koplampen blijven keurig branden, maar de lichtopbrengst is allerbelabberdst. Je moet er niet aan denken dat je vandaag de dag met dergelijk romantisch schijnsel op de snelweg belandt.

Veiligheid

Dat gebeurt dan ook al lang niet meer. Volgens Opel-lichtonderzoeker Philipp Röckl is autoverlichting te lang een ondergeschoven kindje geweest. ,,Verlichting is een sterk ondergewaardeerde veiligheidscomponent. Goede verlichting kan immers niet alleen op een directe manier ongelukken voorkomen; het draagt ook bij aan stressvrij rijden.”

Om zijn verhaal kracht bij te zetten, gaat hij met reuzenstappen door de historie van de koplamp: van kaarslicht, duplo lampen (jaren 60), halogeen lampen, de opkomst van xenon (eind jaren 90) tot de huidige generatie led-lampen. Wat vooral opvalt in de compacte geschiedenisles: niet alleen de lichtopbrengst nam de afgelopen decennia spectaculair toe, maar ook is de verlichting steeds ‘slimmer’ geworden. Was het voor automobilisten vroeger een avontuur om ‘s nachts te rijden, de nieuwe generatie led-verlichting bootst daglicht na: je mist geen afslag - zelfs geen verkeersbord - meer.

Met de nieuwste generatie led-verlichting kun je met groot licht blijven rijden zonder tegenliggers te verblinden. Opel presenteert deze intelligente verlichting sinds 2015 in zijn luxe modellen onder de naam IntelliLUX LED Matrix.

Simpel gezegd werkt het als volgt: als het systeem, bijvoorbeeld buiten de bebouwde kom, geen andere voertuigen detecteert, schakelt het automatisch naar groot licht. Bovendien wordt de lengte van de lichtbundel en de helderheid voortdurend aan-gepast aan de situatie ter plekke.

En nog meer technisch vernuft: de adaptieve verlichtingstechnologie is in staat om voor- en tegenliggers als het ware ‘uit de lichtbundel te knippen’. Medeweggebruikers worden dus niet verblind, terwijl je zelf als bestuurder wel van maximaal zicht profiteert.

Volledig scherm
De IntelliLUX Matrix-verlichting detecteert met een camera tegenliggers, waarbij het lichtbeeld wordt ‘onderbroken’ voor tegemoetkomend verkeer. © Opel

Opel profileert zich graag als vernieuwer op het gebied van verlichting. Reden waarom het LED Matrix ook voor ‘de gewone man’ bereikbaar maakt: sinds kort is het intelligente lichtsysteem ook in de bescheiden Astra verkrijgbaar.

Uiteraard is Opel niet de enige die zich roert op het gebied van revolutionaire verlichting. Zo introduceert Volkswagen in de nieuwe Touareg onder de naam ‘IQ. Light’ koplampen die informatie direct op de weg projecteren. In het luxe segment zijn Audi en BMW al druk doende met de volgende ‘revolutie’: de nieuwste BMW’s en Audi’s hebben laserkoplampen die tot 500 meter ver reiken.

Laser

En in de categorie ‘baas boven baas’: lichtwetenschapper Shuji Nakamura van het bedrijf SLD Laser beweerde onlangs dat een oplossing met laserverlichting in auto’s in de maak is met een slimme lichtbundel met een reikwijdte van een kilometer (‘en tien keer helderder dan de huidige led-verlichting’).

Bij dat laatste rijst de vraag: prachtig allemaal, maar moet je met zulke ontwikkelingen blij zijn als je een fietser, wandelaar of - erger nog - een hert bent?

ANWB-expert Jos van der Drift denkt van niet. ,,Vooropgesteld: de moderne intelligente verlichting voldoet aan alle strenge Europese regels en is inderdaad zo slim dat je er als tegenligger geen last van hebt, hoewel een lichtbundel van één kilometer me wat sterk lijkt. Toch krijgen we bij de ANWB geregeld klachten van leden die zeggen dat ze worden verblind door de verlichting van moderne auto’s.”

Dat kan deels zitten in verkeerd afgestelde lampen, of consumenten die op eigen houtje een lamp in de armatuur knutselen die daar niet op berekend is. Maar er is meer aan de hand, zegt Van der Drift. ,,Vorig jaar bleek uit onderzoek van onze Britse zusterorganisatie RAC dat liefst 65 procent van de Britse automobilisten zegt dat ze geregeld worden verblind door felle autoverlichting. 58 procent denkt dat de verlichting in moderne auto’s leidt tot extra risico op on- gelukken.”

De meerderheid van de ruim 2000 respondenten zegt dat ze minimaal vijf seconden, en soms zelfs tien seconden worden verblind. Bij een snelheid van ongeveer 100 kilometer per uur betekent vijf seconden verblinding dat je ruim 130 meter lang geen beeld hebt.

Van der Drift: ,,Dat vonden we zorgwekkend. Met dat onderzoek en de klachten die wij krijgen hebben we ook onze Europese zusterorganisaties benaderd met de vraag: speelt dit bij jullie ook?”

Hoger

Omdat daar weinig antwoorden op kwamen, is er verder geen actie op ondernomen, maar in het dicht- bevolkte Nederland is verblinding dus wel degelijk een item, stelt Van der Drift. Zeker omdat het niet alleen om tegenliggers gaat. ,,Vaak gaat het om achteropkomend verkeer dat bij je naar binnen schijnt. Een mogelijke oorzaak is dat de moderne led- systemen nu nog vooral in duurdere auto’s zitten, en die staan gemiddeld wat hoger op de poten. Dat heeft als gevolg dat ze wat makkelijker naar binnen schijnen bij jou in je Astraatje.”

Volgens Van der Drift moeten we vooral wennen aan de zee van led-licht in moderne auto’s. ,,Led wordt de nieuwe standaard, dat is onontkoombaar. Het heeft ten opzichte van halogeen en xenon zo veel voordelen qua lichtopbrengst en duurzaamheid dat het een kwestie van tijd is voordat alle koplampen leds zijn.”

Voor degenen die met heimwee terugblikken op oldtimers met schemerlicht en zich ergeren aan die enorme bakken licht van de nieuwste generatie, heeft Van der Drift nog een tip: misschien zit het probleem wel in je eigen ogen. Het is bekend dat de ogen op hogere leeftijd meer moeite krijgen met fel licht en ouderen blijven steeds langer autorijden. ,,Een nachtbril met gele glazen wil dan ook weleens helpen.”