Volledig scherm
Jan Paul Kerkhof rijdt al twee jaar een auto op waterstof. ‘Het rijdt heerlijk.’ © GUUS SCHOONEWILLE

Pomphouder wacht niet op oliemaatschappijen en opent zelf waterstofpomp

VideoIn Nederland rijden zo’n vijftig auto’s op waterstof en binnenkort opent het derde waterstofvulpunt. Ondernemer Jan Paul Kerkhof over de missende schakel in de energietransitie.

In april opent Jan Paul Kerkhof een waterstofpomp naast zijn diesel- en benzinepompen aan de Binckhorstlaan in Den Haag. Hij wil niet wachten tot de grote oliemaatschappijen gaan bewegen. ,,Elke dag zie ik die grote tankwagen bij me voorrijden met 45.000 liter brandstof. Morgen weer een, en weer een, en weer een. Toen ik zeven jaar geleden op vakantie in Amerika al die benzineslurpers zag, realiseerde ik me dat mijn tankstation met die 45.000 liter maar een nietig korreltje zand is. Dat kan toch niet doorgaan zo? Als we met z’n allen niks doen, gaan we met z’n allen naar de kloten.’’ Kerkhof ging zich verdiepen in waterstof en schafte twee jaar geleden ook zelf een waterstofauto aan.

Zijn pomp wordt het derde vulpunt voor waterstofauto’s en het eerste bij een ‘echt’ tankstation. Er zijn ook vulpunten in Rhoon en Helmond. Er rijden nu vijftig waterstofauto’s in Nederland.

Een kind snapt de milieuvoordelen van rijden op waterstof. Er komt gedestilleerd water uit de uitlaat. Even kort de techniek: waterstof reageert met zuurstof in een brandstofcel, daar komt elektriciteit bij vrij die de auto aandrijft. Water is het ‘afval’. Tanken lijkt nog het meest op lpg tanken. In vijf minuten is de klus geklaard en kun je 500 kilometer elektrisch rijden. Dat is het grote voordeel ten opzichte van een accu-auto waarbij het laden uren duurt.

Quote

Eén kilo waterstof kost 10 euro en is goed voor 100 kilometer elektrisch rijden

Toch breekt de techniek nog niet op grote schaal door. ,,We zitten gevangen in een klassieke kip-ei-situatie. Geen waterstofauto’s, geen waterstofpompen. Geen pompen, geen auto’s. Dat probeer ik te doorbreken. Alleen al doordat mensen horen dat hier een vulpunt komt, weet ik van tien mensen dat ze een waterstofauto gaan kopen.'' Eén kilo waterstof kost 10 euro en is goed voor 100 kilometer. Kerkhof denkt dat die prijs daalt als de markt groeit.

,,Waterstof is de ontbrekende schakel in de energietransitie. De enorme windmolenparken op zee leveren ook ’s nachts elektriciteit. Wat moeten we daarmee? Die kan perfect worden gebruikt om waterstof mee te maken.’’

Weerstand

Duitsland is al ver met een landelijk netwerk van waterstofpompen. Er zijn twee waterstofauto’s op de markt: een Toyota en een Hyundai. Ook de Duitse auto- industrie werkt hard aan waterstofauto's. Waterstof krijgt weerstand uit onverdachte hoek: van de fans van elektrische auto’s met een accu. Met Elon Musk als voorganger bepleiten zij dat waterstof veel inefficiënter is dan rijden met een accu.

,,Ja, natuurlijk heb je verlies als je via elektrolyse waterstof maakt en vervolgens weer elektriciteit. Maar je hoort ze nooit over die 700 kilo accu die een Tesla met zich meesleept, dat kost ook energie. Laten ze zich druk maken over de dieselauto’s die rondrijden. Zorg dat die van de weg gaan, dat is veel effectiever.’’

De uitbreiding bij zijn tankstation kost 1,6 miljoen euro. Kerkhof hoest zelf drie ton op, de rest wordt betaald met behulp van subsidie van de EU en de rijksoverheid. ,,Het gaat minstens tien jaar duren voordat ik zwarte cijfers schrijf met waterstof. Dit is geen initiatief dat je met je laatste geld moet doen. Het is wél maatschappelijk verantwoord ondernemen waar iedereen altijd de mond van vol heeft.’’ De prijzen van waterstofstations zullen fors dalen als er eenmaal in serie wordt gebouwd.

Kolen

Kerkhof heeft nóg een motivatie. Het familiebedrijf is 90 jaar oud. Opa Jan had in 1963 nog zwaar geïnvesteerd in een aanvoerlijn voor kolen. ,,En toen kwam het aardgas. Eind jaren 60 was er van de kolenhandel niets meer over. Het bedrijf legde bijna het loodje.’’ Vader Jan opende in 1972 een Shell-station om de koers van het bedrijf te wijzigen. ,,Eigenlijk te laat. Mijn opa dacht wat nu veel mensen ook denken: ach, die omschakeling gaat altijd langzamer dan ze denken.’’

Jan Paul wil niet dezelfde fout maken. ,,Mijn vader heeft me expliciet gewaarschuwd: niet al je eieren in één mandje leggen. Nu loop ik voorop. In 2030 hebben we, denk ik, 2 miljoen elektrische auto’s en 6 miljoen auto’s op fossiele brandstof. Brandstof is dan nog niet verdwenen. Maar dan verkoop je dus 40 procent minder benzine en diesel. Er zal keihard worden gevochten om de restjes met nog lagere marges en zo holt de sector het eigen verdienmodel uit. Als van die 2 miljoen elektrische auto’s 10 tot 15 procent op waterstof rijdt, dan heb je een markt. En dan ben ik de eerste in de regio Den Haag. Andere ondernemers in de buurt zullen de komende jaren wel twee keer nadenken voordat zij ook gaan investeren, want de komende tien jaar is er niets mee te verdienen. Mijn keuze is zo bezien ook strategisch. Ik ben ondernemer en het milieu gaat me aan het hart, maar ik ben geen filantropische instelling.’’

Jochie

Kerkhof is 52 jaar, oud genoeg om te weten dat de wereld rap kan veranderen. ,,Ik weet nog dat ik als jochie van 12 jaar zakken kolen sjouwde voor de laatste klanten die ze bij mijn vader kochten. Misschien dat mijn kleinzoon over dertig jaar de laatste klanten helpt bij het tanken van benzine en dat er verder alleen waterstofpompen staan. Zou mooi zijn als hij dan denkt: dat had opa in 2019 goed voorzien.’’

Volledig scherm
De waterstofauto is een puur elektrische auto, maar dan eentje die zijn elektriciteit niet in loodzware batterijen meeneemt, maar in de vorm van waterstof. Een reactie van waterstof met zuurstof levert elektriciteit op en als 'afval' komt er schoon water uit de uitlaat. Het grootste verschil met de elektrische auto's met oplaadkabel is het tanken. In drie tot vijf minuten is de waterstofauto volgegooid en klaar voor weer 500 kilometer, terwijl de elektrische auto pas na een uur geladen is, als tenminste gebruik wordt gemaakt van de sterkste laders. Voorstanders van accu-auto's vinden waterstofauto's inefficiënt. Eerst moet immers via elektrolyse waterstof worden gemaakt en vervolgens moet in de auto met waterstof elektriciteit worden gemaakt. Die omzettingen kosten veel energie.