Volledig scherm
Een vrouw en een kind slaan stenen stuk bij een mijn in Congo om kobalt te winnen. Het zeldzame metaal is cruciaal voor moderne batterijen in auto’s en computers. © AFP

Tesla, Apple en andere techbedrijven aangeklaagd voor kinderarbeid

Het is de keerzijde van groen rijden en de prijs van altijd en overal online zijn: kinderarbeid in de kobaltmijnen van Congo. In Amerika is een rechtsprocedure begonnen tegen Tesla, Apple, Google, Dell en Microsoft namens de ouders van 14 Congolese kinderen die in de kobaltmijnen bij een ongeluk om het leven kwamen of ernstig verminkt raakten.

Kobalt is een metaal dat gebruikt wordt in de moderne accu’s van elektrische auto’s en mobiele apparaten. Congo heeft de grootste kobalt-voorraad ter wereld. 

Volgens de Amerikaanse mensenrechtenadvocaat Terry Collingsworth zijn de ‘extreem gevaarlijke omstandigheden’ waaronder in Congo het metaal wordt gedolven te vergelijken met ‘het stenen tijdperk’. Hij vertegenwoordigt de ouders van de 14 kinderen. 

Tieners werken er voor een dagloon van een of twee dollar om kobalt te leveren voor de producten van de rijkste bedrijven ter wereld. De aangeklaagde bedrijven hebben de mijnfirma's in Congo, volgens de ouders, aangespoord om meer kobalt te leveren en direct geprofiteerd van de kinderarbeid. Naar verwachting worden er nog meer automakers en techbedrijven toegevoegd aan de rechtszaak. Het is voor het eerst dat er namens de slachtoffers wordt geprocedeerd tegen de grote techbedrijven.

Enorme rijkdom

Collingsworth stelt dat er voldoende informatie is voor Tesla, Apple en de anderen om te weten dat jonge kinderen worden gedwongen om te werken in de extreem gevaarlijke mijnen. Het zou slechts een ‘verwaarloosbaar klein deel van hun enorme rijkdom en macht’ vergen om iets te doen aan de levensomstandigheden van deze kinderen, maar volgens de mensenrechtenadvocaat blijven de techbedrijven profiteren van goedkoop kobalt gewonnen door kinderen. Collingsworth: ,,We zullen er alles aan doen om snel gerechtigheid te krijgen voor de kinderen die we vertegenwoordigen. In mijn 35 jaar als mensenrechtenadvocaat heb ik nog nooit zo’n groot misbruik van onschuldige kinderen op deze schaal gezien. Deze verbazingwekkende wreedheid en hebzucht moeten stoppen.’’

Quote

Onze kinderen sterven als honden

Moeder van slachtoffer

In de aanklacht schetst Collingsworth minutieus de lotgevallen van de kinderen die hij vertegenwoordigt. Zo ook van een jongen die niet meer naar school mag omdat zijn ouders de maandelijkse schoolbijdrage van 5,40 euro niet langer kunnen betalen. Hij belandt uiteindelijk in een kobaltmijn waar hij zo’n 15 euro per week verdient. Hij is 17 jaar als de mijngang waar hij werkt instort. De jongen overleeft het niet. Het kobalt dat hij uit de mijn haalde kwam volgens Collingsworth via allerhande bedrijven uiteindelijk in producten van Apple, Google, Samsung, Microsoft, Dell en Tesla terecht. De moeder van de jongen heeft ook een neefje die in de mijnen om het leven komt. ,,Onze kinderen sterven als honden’’, zegt ze tegen haar advocaat.

De winning van kobalt ligt al jaren onder vuur. Amnesty International publiceerde er in 2016 al uitgebreid over en vraagt sindsdien geregeld aandacht voor de mensenrechten in de landen waar metalen voor batterijen worden gewonnen. De aangeklaagde bedrijven wassen hun handen in onschuld. Apple bijvoorbeeld zegt dat er alles aan gedaan wordt om misstanden bij de winning van kobalt te voorkomen. Dit jaar zegde het bedrijf het contract met verschillende kobaltleveranciers op. Ook Dell zegt dat het geen zaken meer doet met bedrijven als blijkt dat die mensenrechten schenden.

Ook worden er lokale initiatieven om misstanden te melden ondersteund door bijna alle techbedrijven die kobalt in Congo kopen. ,,Als de zaak niet zo ernstig zou zijn, zou je in de lach schieten’’, stelt Collingsworth in zijn aanklacht. ,,De Democratische Republiek Congo is een van de meest repressieve landen ter wereld. Dat verandert alleen als ze gedwongen worden, maar Apple en de andere bedrijven vertrouwen erop dat analfabeten, wanhopige en buitengewoon kwetsbare mensen, de klachtenprocedure van Apple zelf achterhalen. Deze mensen kunnen zich geen computers of iPhones veroorloven en ze hebben geen toegang tot internet om contact te zoeken met de buitenwereld. Zeker niet in een gewelddadig regime dat afwijkende meningen niet tolereert en straffeloos klokkenluiders kan straffen.’’

Autofabrikant BMW maakte vorige maand bekend dat het zelf het metaal in gaat kopen om zo zeker te zijn van de herkomst. Niet de prijs maar de ethische waarden moeten daarbij leidend zijn. Tesla stelt steeds minder kobalt te gebruiken in de accu’s.

Volledig scherm
Een mijnwerker daalt af in een schacht van een kobaltmijn in Congo. © The Washington Post/Getty Images