Langzaam draait de buschauffeur bij knooppunt Gorinchem de A15 richting Rotterdam op. Het is donderdagmiddag en het is niet voor het eerst dat hij die rit maakt. Sinds de ochtend rijdt hij met zijn passagiers - allemaal politiemensen - naar knooppunt Ridderkerk en weer terug. Vier agenten kijken continu uit het raam. Niet naar het landschap maar naar de bestuurders die ze passeren. Ze zitten zo hoog dat ze zowel in auto’s als in trucks precies zien wat de chauffeur doet.

Om de bus heen rijden acht politieauto’s, waarvan slechts eentje de bekende rood-blauwe strepen heeft. De zeven andere wagens onderscheiden zich alleen van een normale auto door het ‘volgen-politie’-bordje. Dat bordje wordt pas zichtbaar wanneer de politiemensen een overtreder aan de kant willen zetten.

,,Ja! Een grijze Tesla.’’ Rien Busscher van de Zeehavenpolitie zit voorin de bus en meldt het via de microfoon die gewoonlijk wordt gebruikt door reisleiders. Een van de vier ‘spotters’ die achterin de bus in koppels van twee tegenover elkaar zitten, noteert snel het kenteken. Die informatie gaat via een vijfde politieman naar een van de teams op de weg. De automobilist in de Tesla zal zich het telefoongesprek waarschijnlijk nog lang heugen, want het gaat hem een boete van 240 euro opleveren plus 9 euro administratiekosten.

Volgens berekeningen van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid vallen er jaarlijks zo’n 600 verkeersslachtoffers door bellen en appen tijdens het rijden. Reden voor het Openbaar Ministerie om afleiding in het verkeer op de prioriteitenlijst te zetten en het vasthouden van mobiele telefoons, tablets, navigatiesystemen en muziekspelers tijdens het besturen van een voertuig strafbaar te stellen.

,,Je zou toch denken dat je in zo’n auto alle voorzieningen hebt om handsfree te bellen’’, zegt Busscher. Waarom het toestel dan toch aan het oor moet, is hem een raadsel. Ook Cor van Santen, vakadviseur Verkeer voor het politiedistrict Zuid-Holland Zuid, heeft geen idee. ,,Laksheid? Eigenlijk hebben de meeste mensen die een carkit hebben geen verklaring waarom ze hem niet gebruiken. We horen meestal dat het ding stuk is.’’

De Zeehavenpolitie, het team Verkeer en het district Zuid-Holland Zuid van de Eenheid Rotterdam richten gezamenlijk hun pijlen op bellende weggebruikers. Twee weken eerder werd er op de A15 tussen Barendrecht en de Europoort eenzelfde actie gehouden. Gedurende twee dagen reed de touringcar op en neer. ,,Het laatste deel van de snelweg richting de havens is een zogeheten hotspot. Er gebeuren daar in verhouding veel meer ongelukken dan elders op de A15. Een deel ervan is zeker toe te schrijven aan bellende vrachtwagenchauffeurs’’, zegt Busscher.

In die twee dagen betrapten ze daar 130 bellers en ‘appers’. Weggebruikers op de A15 tussen knooppunt Ridderkerk en knooppunt Gorinchem gedragen zich tijdens de derde controledag niet veel beter. Want na de Tesla spotten de politiemensen al snel meer automobilisten en vrachtwagenchauffeurs met hun telefoon in de hand. Een trucker heeft duidelijk een leesbril nodig, want ze drukt het toestel bijna tegen haar neus. ,,Die ziet helemaal niets meer van wat voor haar op de weg gebeurt’’, zegt Van Santen. ,,Er zal plotsklaps maar een file ontstaan...’’

Korte tijd later gebeurt precies dat. Voor de Noordtunnel ter hoogte van Alblasserdam springen de matrixborden ineens aan: de 70 verandert bijna onmiddellijk in het getal 50. De bus met politiemensen neemt de afslag en keert richting Gorinchem. De spotters krijgen het druk. Binnen enkele minuten worden bellende en appende bestuurders gespot. ,,We hebben op dit moment meer overtreders dan politieteams die hen aan de kant kunnen zetten’’, zegt Busscher.

Die bestuurders ontspringen overigens niet de dans. ,,We kunnen hen als politie gewoon beboeten, maar het liefst spreken we mensen persoonlijk aan’’, legt Busscher uit. ,,De meesten weten echt wel dat ze fout zitten. Alleen het besef dat een moment van afleiding grote gevolgen kan hebben, dat zit bij het merendeel niet tussen de oren. Daarom houden we ook deze actie. Het is vrij arbeidsintensief om met een touringcar en acht politieauto’s de weg op te gaan.’’

,,Maar het is dus duidelijk de moeite waard’’, vult Van Santen aan. ,,Het is als vissen in een kweekvijver: je gooit je hengel uit en je hebt beet. Dan zien wij alleen maar wat er rond deze touringcar op de A15 gebeurt. Een paar kilometer verderop is het beeld misschien wel precies hetzelfde.’’ Uiteindelijk worden donderdag 65 bellers en ‘appers’ beboet.

Nog eens tien bestuurders zijn zogeheten bijvangst door hun gedrag. Onder hen een buitenlandse trucker die net voorbij parkeerplaats Steenenhoek op de invoegstrook naar de A15 aan zijn pauze is begonnen. Een vrachtwagenchauffeur die de snelweg op wil, kan er nauwelijks langs. ,,Er zijn nog wel gekkere dingen hoor’’, zegt Busscher terwijl de bus de truck passeert.

,,Aan het begin van deze actie betrapten we een man met zijn telefoon in zijn hand. Een van de velen, maar eenmaal aan de kant bleek hij te rijden terwijl zijn rijbewijs was ingevorderd. Dat levert een proces-verbaal op. Nummer zes inmiddels! De reden dat hij in de auto was gestapt? Hij moest naar het CBR voor een verplichte cursus wegens rijden onder invloed...’’

Politie gaat met touringcar op zoek naar bellende en appende bestuurders.