Dilemma Doolhof in Bergen op Zoom stelt je voor moeilijke keuzes: wat zou jij doen?

VideoBERGEN OP ZOOM - Zou je je huis openstellen voor onderduikers? Hoe reageer je als je wordt opgepakt door de Duitsers die willen dat je je vrienden verraadt? Met de kans op de doodstraf? Wat zou jij doen?

Het bijzondere interactieve kunstproject het Dilemma Doolhof is donderdag officieel geopend voor publiek. De witte installatie is ingeklemd tussen de twee oorlogsbegraafplaatsen aan de Ruytershoveweg. Bezoekers krijgen drie vraagstukken voorgeschoteld. Twee uit het oorlogsverleden en een hedendaags dilemma. Het project, dat is ontwikkeld door Mothership, moet vooral jongeren betrekken bij de Tweede Wereldoorlog.

Bom op huis

Wezenlijke vragen komen er voor in het doolhof, zegt Jan Willem Huismans. En hij kan het weten. ,,Het waren vragen waar ik als kind niet zoveel mee te maken had, maar mijn ouders wel.” Als tienjarige woonde hij in het Brabantse plaatsje Lith. In november 1944 al bevrijd, maar toch viel er een paar maanden later nog een bom. Op zijn ouderlijk huis. ,,De bevrijders waren dan wel bij ons, maar de Duitsers mikten op Antwerpen. Alleen ging dat soms verkeerd.”

Volledig scherm
In het Dilemma Doolhof kom je voor confronterende vragen te staan. © Pix4Profs/Peter Braakmann

Het verhaal van Huismans is gebundeld in een boek dat is uitgebracht in het kader van Brabant Remembers. Zijn ouders hadden een antwoord op de vraag of ze onderduikers in huis zouden nemen. ,,We hadden in die tijd mensen die af en toe bij ons ‘kampeerden’,”, zegt hij. ,,Maar daar praatten we niet over. Uit angst dat het naar buiten zou gaan. Mijn ouders zeiden er tegen mij ook weinig over.”

Alleen met het verhaal

Wie door het doolhof loopt, ziet niks. Alleen witte muren. Het ontwerp is bewust prikkelvrij gehouden. Op die manier is er geen afleiding. Alleen de bezoeker en het verhaal. Het verhaal dat zich op basis van de antwoorden die je geeft, ontwikkelt. Na elk verhaal is de vraag: wat zou jij doen? Kies je voor deur A of deur B?

Het lijkt makkelijk om voor het goede te kiezen, toch levert het nogal wat discussies op in het doolhof. Welke consequenties heeft de vorige keus bijvoorbeeld op de volgende?

Tastbaar

,,Het is een oefenveld in morele vorming”, zegt Ton Rombouts, voorzitter Stichting Crossroads Brabant . ,,Hoeveel kruispunten passeren wij niet in het dagelijks leven? Het hoort bij ons leven, maar soms sta je voor een ingrijpende keus.”

Volledig scherm
Een bom viel op het ouderlijk huis van Jan Willem Huismans, maanden nadat het dorpje waar hij woonde al was bevrijd. © Majda Ouhajji
Quote

Het doolhof is een oefenveld in morele vorming.

Ton Rombouts

Dat het Dilemma Doolhof in Bergen op Zoom is geland, heeft een duidelijke reden. In Brabant Remembers zitten meerdere samenwerkingspartners, waaronder de Bergse oorlogsbegraafplaatsen. ,,We wisten dat er hier een bezoekerscentrum zou komen, maar we wisten ook dat het nog niet op tijd klaar is in 2019. Het leek ons dus een goed idee om dit tijdelijk weg te zetten, dan heb je iets tastbaars.”

Jaar lang in Bergen op Zoom

Bij de opening is ook de Canadese ambassadeur aanwezig, Sabine Nölke. Ze vindt niet alleen het doolhof indrukwekkend, maar ook de plek. ,,We zijn omringd door meer dan 2.000 graven van soldaten. Dat zet je aan het denken en plaatst ook de dilemma’s in een andere context.”

Het Dilemma Doolhof staat een jaar lang aan de Ruytershoveweg en is gratis te bezoeken. Het doolhof is open van zonsopgang tot zonsondergang, tot maximaal 21.00 uur.

Het Dilemma Doolhof is een project in het kader van het programma Brabant Remembers, in opmars naar de viering van 75 jaar bevrijding van Nederland in 2020. De afgelopen jaren zijn er verhalen uit de oorlog verzameld van mensen. Die zijn gebundeld in een boek, daarin is onder andere het verhaal van Jan Willem Huismans te lezen, maar de verhalen zijn ook de inspiratie geweest voor de dilemma’s in het doolhof. Ton Rombouts hoopt op zeker 10.000 bezoekers voor het doolhof. ,,We hebben daarbij ook medewerking van Visit Brabant, dat toeristen trekt en begeleidt. Ze hebben het project op meerdere beurzen gepresenteerd.” 

In samenwerking met indebuurt Bergen op Zoom