Volledig scherm
De teruggevonden Geneefse Bijbel werd gisteren tijdens een persconferentie van de FBI getoond in Pittsburgh. © AP

400 jaar oude in VS gestolen bijbel gevonden in Leiden: ‘Ik kreeg opeens een brief van een detective’

Een 400 jaar oude bijbel die in de jaren negentig werd gestolen uit een bibliotheek in Pittsburgh is teruggevonden in Leiden. Het was Jeremy Bangs die het boek had aangekocht en opeens een brief kreeg van een Amerikaanse detective. ,,De vraag was of ik het boek kon terugbezorgen. Ik heb toen eerst gecontroleerd of het wel een echte detective was’’, zegt de Leidenaar.

Volledig scherm
De teruggevonden bijbel. © AP

Het oude drukwerk is bijzonder. Het is een Geneefse Bijbel en komt uit 1615 en zou nog door de eerste pelgrims zijn meegenomen in hun overtocht met het schip De Mayflower van Europa naar Amerika. ,,Het is een bijzondere vertaling, de eerste met genummerde verzen’’, zegt Bangs. ,,Dat maakte het mogelijk om heel gefocust discussie te voeren over de teksten.’’

Hij had de bijbel aangekocht via een ‘gerenommeerd  antiquariaat’ in Amerika, voor een redelijk hoog bedrag, maar ‘niet de hoofdprijs’. Het zou mooi passen in de tentoonstelling die hij voor volgend jaar in een museum in Amerika organiseert over de boeken die de pelgrims hadden. De 73-jarige Bangs - geboren in Amerika maar inmiddels Nederlander - is directeur van het kleine American Pilgrim Museum in Leiden en had al zo'n dertig boeken bij elkaar verzameld.

FBI

Quote

Vanuit Amerika vroegen ze me eerst het boek per post terug te sturen, maar dat durfde ik niet aan

Jeremy Bangs, Directeur American Pilgrim Museum in Leiden

Maar toen kwam opeens die brief. De bijbel bleek in de jaren negentig van de vorige eeuw gestolen te zijn uit de Carnegie Library in Pittsburgh, samen met ruim 300 andere boeken, kaarten en atlassen van historische waarde. Een voormalig archivaris van de bibliotheek was samen met een handelaar in zeldzame boeken de zwendel begonnen: hij verduisterde de historische werken uit de bibliotheek, de handelaar verkocht ze. Hun buit was meer dan acht miljoen dollar (ruim zeven miljoen euro). 

In juni 2017 kwam de bibliotheek in Pittsburgh achter de diefstal van de werken en startte de openbaar aanklager in samenwerking met de FBI een onderzoek. ,,Na die eerste brief in het najaar van vorig jaar hoorde ik een tijdje niks meer’’, zegt Bangs, ,,maar toen kwam er weer een brief afgelopen januari of februari.’’ Hij besloot te onderzoeken of de ‘detective van de openbaar aanklager in Pittsburgh’ die zich had gemeld echt bestond, en toen dat zo bleek te zijn, stapte hij naar de politie. 

,,Vanuit Amerika vroegen ze me eerst het boek per post terug te sturen, maar dat durfde ik niet aan. Van de politie hoorde ik dat het naar de Amerikaanse ambassade in Den Haag is gegaan. Zij zullen het wel veilig hebben teruggebracht.’’

Lees door onder de foto.

Volledig scherm
De titelpagina van de gestolen en teruggevonden Geneefse Bijbel. © Jeremy Bangs

Geld terug?

De FBI organiseerde gisteren in Pitssburgh een persconferentie waarop de eeuwenoude bijbel werd gepresenteerd. ,,Ik ben blij dat het bijna terug is bij zijn rechtmatige eigenaar, de bibliotheek’’, zei FBI-agent Robert Jones. ,,In dollars uitgedrukt is de bijbel niet van onschatbare waarde. Maar vanuit een historisch perspectief is hij onbetaalbaar.’’ Het boekwerk zal snel worden terugbezorgd bij de bibliotheek. Volgens Amerikaanse media wordt in juni bekeken hoe de zaak in de rechtbank zal worden behandeld. 

Of Bangs zijn geld dan nog terugziet? ,,Ik neem aan dat ik het geld kwijt ben. Ze hebben me gezegd de rechtszaak af te wachten en dat de verzekering daarna misschien het geld wel uitkeert. Maar daar geloof ik eerlijk gezegd niet in. Volgens mij ben je niet verzekerd tegen diefstal van eigen werknemers.’’

Volledig scherm
© AP