Volledig scherm
Een Asielzoekerscentrum aan de Hooiweg in Oude Pekela. Foto ter illustratie © ANP

Advies: Gemeenten moeten verplicht asielzoekers opvangen

Gemeenten moeten voortaan verplicht een bepaalde hoeveelheid asielzoekers opvangen. Dat moet voorkomen dat Nederland straks weer niet goed voorbereid is als er een grote hoeveelheid vluchtelingen naar Europa komt.

Dat is een van de aanbevelingen die de Adviescommissie Vreemdelingenzaken (ACVZ) vanmorgen aan staatssecretaris Dijkhoff doet. De ACVZ is een van de belangrijkste adviesorganen van het kabinet. Dijkhoff vroeg de commissie afgelopen zomer na te denken over de toekomst van de asielopvang in Nederland.

Procedure

De commissie adviseert in de toekomst ‘een wettelijke taakstelling’ aan gemeenten te geven voor het aantal asielzoekers dat ze moeten opvangen. De asielzoekers die gemeenten moeten gaan opvangen zijn asielzoekers die lang moeten wachten op hun verblijfsvergunning of asielzoekers die al wel een verblijfsvergunning hebben, maar nog geen huis. Gemeenten zouden locaties beschikbaar moeten stellen voor hun opvang. De opvang van asielzoekers die net binnen zijn gekomen, blijft een verantwoordelijkheid van het Rijk.

Gemeenten zijn nu al verplicht een bepaald aantal statushouders, vluchtelingen met een verblijfsvergunning, op te vangen. De ACVZ stelt wel dat gemeenten onderling moeten kunnen overleggen hoe ze die opvang van asielzoekers regelen.

In het najaar van 2015 werd Nederland (en Europa) overvallen door een grote toestroom van asielzoekers. Via Turkije en Griekenland kwamen meer dan een miljoen migranten naar Europa. In Nederland vroegen in 2015 zo’n 58.000 mensen asiel aan. Het leidde tot overvolle asielzoekerscentra (azc’s) en noodopvang in sporthallen. In meerdere gemeenten waren luide protesten tegen de komst van een nieuw azc. ,,Het systeem was niet ingericht op grote toe- en afnames van de vluchtelingenstroom”, aldus de adviescommissie.

Gejojo

Nu het aantal asielzoekers dat zich in Nederland meldt weer fors is gedaald, worden veel azc’s gesloten. Dit jaar sluiten 45 asielzoekerscentra, 18 andere opvanglocaties krijgen minder bedden. Vorig jaar bleken al 100 plannen voor nieuwe azc's niet meer nodig.

Om het gejojo met azc’s te verminderen pleitten Gerard Bakker (bestuursvoorzitter Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) en Jos Wienen (van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten) onlangs al voor reserve-azc’s. Gebouwen die bewoond kunnen worden door studenten of mensen die na een scheiding snel huisvesting zoeken, maar in geval van nood weer snel als azc kunnen worden ingezet.

Ingrijpend

Jos Wienen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), ook aanwezig bij de presentatie van het advies, stelde direct 'vraagtekens bij die verplichting'. ,,Dat is een buitengewoon ingrijpende stap. Het kan voor gemeenten behoorlijke financiële en organisatorische consequenties hebben, want de instroom van asielzoekers kan heel snel veranderen."

VluchtelingenWerk ziet dat wel zitten. ,,Asielopvang evenredig over het land verdelen is veel beter dan wat we nu doen", reageert directeur Manson. ‘Het zorgt voor meer draagvlak en voor betere integratie van vluchtelingen. Die opvang moet dan ook wel kleinschalig worden opgezet."