Volledig scherm
Sumair Ali Khan © Wilma van der Maten

'Bang en depressief': homo- en transseksuelen vogelvrij in azc's

Homo- en transseksuele vluchtelingen worden in bijna alle Europese asielzoekerscentra door medevluchtelingen op grote schaal fysiek en seksueel belaagd. ,,Ik ben bang en heel erg depressief.''

De Pakistaanse transseksueel Sumair Ali Khan (24) zou willen dat hij nooit asiel in Zweden had aangevraagd. Na jaren van mishandelingen, pesterijen en een mislukte zelfmoordpoging voelt hij zich er niet veiliger dan in Pakistan. In tegendeel. ,,Ik vluchtte omdat ik vreesde voor mijn leven. Mijn vader wilde me vermoorden. Ik had de familie te schande gemaakt. Hij gooide me het huis uit. Voor de deur van mijn nieuwe appartement wachtten radicale moslims me op. Ze sloegen me in elkaar. Ik ontving dagelijks dreigtelefoontjes.'' Hij besloot Pakistan te verlaten. Zweden stond bekend als het veiligste Europese land voor transseksuelen.

Maar in het asielzoekerscentrum buiten Stockholm komt de transman Sumair dagelijks dezelfde soort extremisten tegen. ,,Het is een ware nachtmerrie. Gevluchte moslims uit Syrië en Irak wijzen mijn seksuele identiteit af, omdat in de Koran zou staan dat ik een zondaar ben. Maar ze willen wel seks met mij. Ik word gepest en uitgescholden. Ik ben bang en heel erg depressief.'' Hij moet even huilen. Zijn angst is terecht. 

Bewusteloos geschopt

Quote

Bijna niemand durft zijn mond open te doen, uit angst te worden terugge­stuurd

Sumair Ali Khan

In Zweden werd nog niet zolang geleden een asielzoeker tot vijf maanden cel veroordeeld omdat hij een homoseksuele vluchteling bewusteloos had geschopt. ,,Deze moslim was woedend omdat in Zweden homoseksualiteit mag. Ik hoorde dat hij zelfs had geroepen dat alle homo’s moeten worden afgemaakt.'' Sumair kent verhalen van homo- en transseksuelen die in asielzoekerscentra zijn verkracht. ,,Maar bijna niemand durft zijn mond open te doen. Uit angst te worden teruggestuurd.'' Sumair weet niet of hij het erg vindt als de Zweedse autoriteiten hem op het vliegtuig naar huis zetten.

Qamar Naseem, oprichter van Blue Veins, de Pakistaanse belangenorganisatie die opkomt voor de rechten van transgenders en homoseksuelen, adviseert de LHTB-gemeenschap in zijn land niet langer asiel aan te vragen in Europa. ,,Ze ondervinden daar dezelfde ellende.'' Hij staat in contact met Europese zusterorganisaties. ,,Ze vertellen ons dat homo- en transseksuelen door medevluchtelingen, voornamelijk moslims, op grote schaal in bijna alle Europese asielcentra worden geïntimideerd.'' Zweden vormt volgens hem geen uitzondering. In Spanje, Duitsland en zelfs in Noorwegen en Denemarken, de populairste bestemmingen voor vluchtelingen, voelen homo- en transseksuelen zich onveilig na verschillende aanrandingen en gewelddadigheden die in de opvangcentra plaatsvonden.

Transseksuelen verkracht

Naseem is niet verbaasd over het radicale gedrag van moslimvluchtelingen in de asielcentra. ,,Ze groeiden op in conservatieve islamitische gebieden waar volgens de religie homoseksualiteit verboden, is. In hun land worden homo’s in elkaar geslagen en transseksuelen verkracht, zonder dat iemand daarvoor gestraft wordt. Het blijft natuurlijk merkwaardig dat mensen die voor hun eigen veiligheid vluchten geweld tegen medevluchtelingen in asielcentra gebruiken. Je zou denken dat ze vanwege hun eigen ervaring toleranter zijn geworden.''

Hij begrijpt niet waarom deze extremisten worden toegelaten in het democratische Europa waar ze met hun strenge religieuze waarden en normen een gevaar vormen voor de lokale LHTB-gemeenschap. Hij pleit er voor dat alle asielzoekers vooraf een contract dienen te ondertekenen waarin ze de seksuele rechten van anderen erkennen. ,,Zo niet dan geen toelating'', luidt zijn advies.

's Nachts op de deur geklopt

Ook in Nederland heeft Qamar contact met een Pakistaanse transseksueel in een opvangcentrum voor asielzoekers. Hij noemt liever niet haar naam omdat ze nog in de procedure zit. ,,In het centrum waar zij verblijft wordt bij twee Russische transseksuelen die samen op een kamer slapen regelmatig ‘s nachts op de deur geklopt. De vrouwen zijn angstig. Mijn landgenote vertelde dat sinds kort een politie-agent er toezicht houdt.''

In de Zweedse opvangcentra voelt Sumair zich aan zijn lot overgelaten. ,,Er bestaat hier geen meldpunt of extra beveiliging. Ook de LHTB-organisaties zijn niet zo actief. Er is sinds kort wel een aparte afdeling voor ons gekomen. Maar die zit bomvol.''

Terugkeren naar Pakistan

Quote

We ontvangen met regelmaat klachten over intimida­ties en pesterijen van asielzoe­kers

Philip Tijsma, COC

Qmar Naseem adviseert zijn landgenoten terug te keren naar Pakistan. ,,De senaat heeft vorige week een nieuwe wet ter bescherming van transseksuelen aangenomen. Er is een ombudsman speciaal voor de LHTB-gemeenschap aangesteld. We hebben een politieke partij met transseksuelen opgericht, de eerste in de geschiedenis, die mee mag doen aan de verkiezingen op 15 juli. De homofobie in Europa is groter dan in Pakistan.''

Ondanks de maatregelen die de Nederlandse overheid nam om de veiligheid van LHTB-asielzoekers beter te beschermen, voelen die zich nog steeds door medevluchtelingen bedreigd. ,,We ontvangen met regelmaat klachten over intimidaties en pesterijen'', vertelt woordvoerder Philip Tijsma van het COC. Het hoogtepunt van het fysieke en seksuele geweld lag rond 2015-2016 toen Europa werd overspoeld met Syrische vluchtelingen. Tijsma noemt het voorbeeld van een asielzoeker in het Nijmeegse opvangcentrum Heumensoord die een mes in zijn matras vond. Op zijn bed lagen uitwerpselen en briefjes met daarop geschreven 'Kill Gay'.

Topje van de ijsberg

Harde cijfers zijn volgens het COC moeilijk te noemen. De meeste vluchtelingen zijn zwaar getraumatiseerd. Ze komen uit landen waar geen democratie bestaat. Ze melden zich daarom niet zo gemakkelijk. ,,Voordat de grote vluchtenstroom in 2016 op gang kwam, ontvingen we gemiddeld twee klachten per half jaar. In de weken daarna liepen die op rond de vijftien.'' Tijsma denkt dat de meldingen die het COC krijgt nog steeds slechts een topje van de ijsberg zijn.

Nadat ook het college voor de Rechten van de Mens alarm sloeg over de aanhoudende bedreigingen en mishandelingen in asielzoekerscentra, bestaat er ons land nu een netwerk van vertrouwenspersonen. Daar kunnen LHBT-asielzoekers zich met klachten melden. Ook zijn er zogenaamde ‘safe houses’ gekomen waar homo-en transseksuelen op eigen verzoek kunnen wonen. In de meeste opvangcentra bestaat een aparte afdeling voor ze. ,,Zolang de klachten blijven komen zijn we niet te tevreden en willen we dat de overheid nog méér doet'', aldus Tijsma. De belangenorganisatie bedacht zelf het Cocktail project om homo- en transseksuelen in de opvangcentra te ondersteunen. ,,We zoeken een Nederlands ‘maatje’ voor ze, zodat ze er in Nederland niet alleen voorstaan.'' Inmiddels hebben honderd vrijwilligers zich aangemeld.