Volledig scherm
© ANP

Basisschool betaalt gasrekening uit salarispot leraren

Schoolbesturen gebruiken geld dat voor personeel bedoeld is om stookkosten, schoonmaak en digitale borden te betalen. Ze hebben geen keus, zeggen ze, omdat het ministerie te weinig geld geeft voor onderhoud.

Besturen van basisscholen gaven tussen 2010 en 2014 5,3 miljard euro uit aan schoonmaak, onderhoud, lesmaterialen en stookkosten, terwijl ze daarvoor 3,9 miljard kregen, blijkt uit een analyse van adviesbureau Berenschot. Voor de analyse werden de uitgaven van 78 procent van de reguliere basisscholen gebruikt. 

Quote

De budgetten die we krijgen voor onderhoud zijn niet gebaseerd op de nieuwe klimaatin­stal­la­ties, digiborden en pc’s

Thea Meijer, scholengroep SPO

Het verschil gaat ten koste van extra leraren en ondersteunend personeel, want de tekorten worden gedekt uit het personeelsbudget, blijkt uit het rapport van Berenschot. Dat betekent dat er in vijf jaar tijd 1,4 miljard euro dat bedoeld was voor salarissen is uitgegeven aan materieel.

,,De budgetten die we krijgen voor onderhoud zijn niet gebaseerd op de nieuwe klimaatinstallaties, digiborden en pc’s. Ook op elektra, verwarming en schoonmaak maken scholen forse kosten die niet uit kunnen van het potje dat we uit Den Haag krijgen”, zegt Thea Meijer, voorzitter van het college van bestuur van scholengroep SPO in Utrecht. Ze bestuurt 35 basisscholen en schat dat ze jaarlijks 10.000 tot 30.000 euro per school meer uitgeeft dan er binnenkomt.

Verborgen

Het gevolg is dat er minder geld is voor onderwijzers en ondersteunend personeel, zoals conciërges. ,,De verwarming móét betaald worden en dan teer je in op het personeelsbudget.” Geld voor personeel is de enige andere inkomstenbron voor scholen. Ondanks dat leraren klagen over een hoge werkdruk en lage salarissen, protesteren ze niet, zegt Meijer. ,,Ze leggen de link niet zo. Het is een soort verborgen probleem, omdat je het niet zo ver laat komen dat je geen verwarming meer hebt. Iedereen snapt het ook wel.”

Volgens Berenschot kiezen sommige scholen er ook voor om onderhoud uit te stellen of helemaal niet te doen in plaats van interen op het personeel. Voor Meijer is dat geen optie. ,,We willen op een acceptabel niveau werken.” Dan blijft er voor haar nog genoeg te wensen over, want financiële mogelijkheden om snel in te spelen op innovaties ontbreken.

Meijer zegt dat het de hoogste tijd is om de budgetten te herzien. Rinda den Besten, voorzitter van koepelorganisatie PO-Raad ondersteunt die oproep. ,,De overheid is helaas mede verantwoordelijk voor het feit dan klassen steeds groter worden en dat leerkrachten steeds meer en meer zelf moeten doen. Dat is zeer ongewenst.” Ze wijst erop dat scholen volgens de wet recht hebben op een passend budget. Volgens de PO-Raad er vanuit het ministerie jaarlijks 375 miljoen euro bij komen om alle basisscholen van voldoende geld voor onderhoud te voorzien. 

Het ministerie van Onderwijs laat weten dat scholen één pot geld krijgen waarvan ze zelf mogen bepalen hoe veel ze uitgeven aan onderhoud en hoe veel aan personeel. Of het ministerie de analyse van Berenschot onderschrijft, wil de woordvoerder niet zeggen.

Kamervragen

Volledig scherm
Peter Kwint © ANP

Peter Kwint (SP) heeft vanochtend Kamervragen gesteld. ,,Dit is al de zoveelste keer dat er gedonder is over geld in onderwijsland. Ik snap ergens de schoolbesturen wel, want je wil ook dat kinderen les hebben in een schoon en goed pand. Maar het komt er telkens op neer dat het geld níét bij leraren terecht komt. We moeten af van de lumpsumfinanciering.” In plaats daarvan wil Kwint dat docenten uit een landelijke leraren-cao worden betaald.

Onder druk van Paul van Meenen (D66) werd het rapport van Berenschot naar de Kamer gestuurd. De Kamer wacht nog op de reactie van staatssecretaris Sander Dekker. ,,We herkennen dit probleem, de Algemene Rekenkamer heeft dit eerder ook al eens geconstateerd”, stelt Van Meenen. Hij noemt het een voorbeeld van een sluipende bezuiniging: scholen krijgen dezelfde hoeveelheid geld, maar de kosten lopen op. ,,Dan moet je wel aan de personeelspot komen.” De D66’er hoopt op een spoedige reactie van Dekker. ,,Dat lijkt me ook voor de formatie van belang.”

Volledig scherm
Paul van Meenen © D66