Volledig scherm
Ploegcommandant Herman Jansen © AD/Shody Careman

Brandweerhulp haalt talloze levens terug na hartstilstand

De brandweer redt ieder jaar meer levens door vaker met gillende sirenes uit te rukken voor reanimatie bij hartstilstand. De ploegen zijn dikwijls cruciale minuten eerder ter plekke dan de ambulance. Voor nog meer resultaat is nu de beurt aan gewone Nederlanders, zeggen experts.

Hoe zit het in jouw regio?
Bij een hartstilstand komt de brandweer nog niet overal. In 18 van de 25 brandweerregio's gebeurt dit wel, maar de inzet verschilt per gebied.

Brandweer komt als dat sneller gaat dan ambulance: Kennemerland, Gelderland-Zuid, Limburg-Noord (tijdens kantooruren)

Brandweer rukt in principe uit: Rotterdam-Rijnmond, Noord- en Oost-Gelderland, Gelderland Midden, Zuid-Holland-Zuid, Flevoland, Gooi- en Vechtstreek, Utrecht, Haaglanden, Hollands Midden, Midden- en West-Brabant, Zeeland, Amsterdam-Amstelland

Geen of zeer beperkte reanimatietaken: Groningen, Zuid-Limburg, Drenthe, Friesland, IJsselland, Zaanstreek-Waterland, Twente, Noord-Holland-Noord, Brabant-Noord

Steeds als ploegcommandant Herman Jansen één van de brandweerveteranen in Bennekom ontmoet, weet hij weer hoe belangrijk het is dat zijn ploeg ook uitrukt bij reanimaties. Want toen het hart van de senior-brandweerman enige tijd geleden stopte, wist de nieuwe generatie hem te redden. Zijn bezoekjes aan de kazerne zijn het levende bewijs van hun succes.

In 2006 rukte de brandweer in het dorp voor het eerst uit om te reanimeren in plaats van te blussen. Toen was dat nog bijzonder, maar inmiddels loeien in het merendeel van de regio's in Nederland bij een hartstilstand eerder de brandweersirenes dan die van de ambulance. Dat betekent kostbare minuten winst, want er zijn meer brandweerkazernes dan ambulanceposten. Ambulances moeten binnen 15 minuten ter plaatse zijn, voor de brandweer is de aanrijtijd 6 minuten. En snelle reanimatie is het beste voor het slachtoffer.

Overal in Nederland werken brandweerkorpsen aan hun mogelijkheden om te helpen als een hart stopt met kloppen. De aanpak verschilt. In Amsterdam Amstelland gaat de reanimatieploeg met een autospuit inclusief pomp op pad. Op andere plekken rijden ploegen van minimaal twee man met speciale kleinere voertuigen met sirene én medische apparatuur. Dat gebeurt zo'n 600 keer per jaar, alleen al in Gelderland-Midden.

Wedstrijd
Ruud Koster en Steffie Beesems van AMC Arrest doen onderzoek naar de inzet van AED's, apparaten die een tot stilstand gekomen hart weer op gang brengen via een schok. Zij zien in hun gegevens over de laatste jaren het effect van de inzet van de brandweer. ,,De tijd waarin hulp ter plaatse komt is korter geworden en dat is winst. Het gaat allemaal om de vriendschappelijke wedstrijd tussen hulpdiensten: wie is er als eerste.''

In Nederland zijn ook alle politievoertuigen uitgerust met een AED. ,,Maar de sluiting van wijkbureaus heeft als effect dat ook de politie op meer afstand komt te zitten, hoewel zij vaak snel ter plaatse is.'' Van de 10.000 reanimaties per jaar is het succes gestegen, van 9 procent in 1995 naar 23 procent nu, zegt Koster. Een deel daarvan dankt zijn leven aan de brandweer, maar het kan nog beter: ,,Het aantal slachtoffers ligt vele malen hoger dan het aantal verkeersdoden, in dat laatste geval doen we er alles aan om de cijfers terug te dringen.''

App voor burgers
Door naast brandweerlieden ook meer burgers bij de hulpverlening te betrekken, hoopt Koster een volgende slag te maken. De app HartslagNu roept sinds kort getrainde Nederlanders op bij noodgevallen. Op hun telefoon verschijnt dan een route naar de dichtstbijzijnde AED en naar het slachtoffer. ,,Maar we hebben nog lang niet alle AED's in beeld.''

De app kan bij een hartstilstand iedereen met de juiste training oproepen voor een reanimatie binnen een reiscirkel van 6 minuten rond het slachtoffer. Ook verpleegsters en doktoren in hun vrije tijd doen mee. Er wordt alles aan gedaan het netwerk zo groot mogelijk te maken.

Maar brandweerman Herman Jansen heeft wel een waarschuwing op basis van zijn ervaringen: ,,Hoe sneller iemand erbij is, hoe meer kans op overleven. Maar reanimeren is ook confronterend werk. Zeker in een groot dorp als Bennekom, waar veel mensen elkaar kennen.''

Zo zag Jansen bij een melding ineens het adres van een goede vriend verschijnen. Terwijl hij binnen de familie bijstond, deden zijn kameraden er buiten alles aan om Gert-Jan te redden. Tevergeefs. Zo zijn er veel voorbeelden. ,,Het verschil is groot of je met een team uitrukt, of onverwacht wordt geconfronteerd met een reanimatie. Het wordt dan veel heftiger.''

Toch weet Jansen hoe belangrijk het is dat er snel geholpen wordt. Want uiteindelijk is zo ook zijn oud-collega gered.