Volledig scherm
Een wijkagent in Utrecht doet zijn ronde langs de verschillende hangjeugdgroepen in de stad. © Archieffoto ANP/Ilvy Njiokiktjien

Buurtoverlast is flink afgenomen

Steeds minder aso'sNederlanders ervaren steeds minder overlast in hun buurt, blijkt uit onderzoek. Vooral jeugdoverlast komt veel minder voor dan voorheen. ,,Jongeren vervelen zich niet meer zoveel.''

Bekladding van muren, vernieling van straatmeubilair, geluidsoverlast door vervelende jongeren: Nederlanders hebben er veel minder last van dan vijf jaar geleden, blijkt uit nieuw CBS-onderzoek dat vandaag verschijnt. Het aantal mensen dat veel last heeft van vernieling in de buurt, daalde in vijf jaar tijd met 25 procent. Bekladding van muren of gebouwen werd vorig jaar zelfs 35 procent minder ervaren dan vijf jaar eerder.

Verveling

Nederlanders geven ook minder vaak aan dat ze zijn lastiggevallen op straat, of last hebben van rondhangende jongeren. Op beide terreinen daalde de ervaren overlast met 20 procent. In totaal geven bijna alle Nederlanders (94 procent) aan dat overlast weleens voorkomt in hun buurt, maar de meeste mensen noemen dan vooral te hard rijdend verkeer.

,,Vooral de overlast door jongeren daalt enorm, en dat zien we al jaren’’, zegt criminoloog Henk Ferwerda, die al vijftien jaar onderzoek doet naar problematische jeugdgroepen. Zijn belangrijkste verklaring: jongeren vervelen zich simpelweg minder dan vroeger. ,,Ze hebben allemaal een smartphone, hebben het druk met appen en gamen en komen gewoon minder buiten dan vroeger. Jongeren die iets vernielen of luidruchtig rondhangen, doen dat vaak uit verveling.’’

Aanpak

Maar ook de aanpak speelt een rol. Volgens Ferwerda nemen gemeenten het probleem de laatste tien jaar veel serieuzer. ,,Vroeger stond de wijkagent er vaak zo’n beetje alleen voor. Nu ligt in bijna elke gemeente een compleet plan van aanpak, waarin jongerenwerkers, gemeente, OM en politie nauw samenwerken. Dat heeft resultaat.’’

Neem een gemeente als Wijchen: daar zorgde een groep van zo’n twintig jongeren vijf jaar geleden voor veel overlast. Ze verplaatsten straatmeubilair, liepen vlak langs winkelende mensen, staken soms een vuilnisbak in brand. ,,Geen hele ernstige dingen dus’’, vertelt jongerenwerker Josien Warris. ,,Maar het gaf veel bewoners een vervelend gevoel. Zeker in een kleine gemeente als Wijchen.’’

Quote

Jongeren hebben allemaal een smartphone, hebben het druk met appen en gamen en komen gewoon minder buiten

Henk Ferwerda, criminoloog

En dus moest er iets gebeuren. De politie bracht precies in kaart welke jongeren voor overlast zorgden, het jongerenwerk kreeg 50.000 euro extra van de gemeente. Warris: ,,We hebben de ouders van die jongens bezocht en zijn op de jongeren zelf afgestapt, om te vragen: wat kunnen we voor je doen? Sommigen gingen niet meer naar school, anderen zochten een baan. En we hebben ze geprobeerd het jongerencentrum in te trekken. Werk van de lange adem, maar het werkte wel. De overlast is niet meer te vergelijken met vijf jaar terug.’’

Hotspots

En zo ging het op veel meer plekken in Nederland. De problemen blijven het grootst in gemeenten met meer dan 70.000 inwoners: daar ervaren mensen ruim 15 procent meer overlast dan gemiddeld in het land. De meeste overlast ervaren inwoners van Amsterdam, Heerlen, Roosendaal, Rotterdam, Schiedam, Sittard en Venlo. Ferwerda: ,,Hotspots hou je altijd. Vaak op plekken met sociale achterstanden. Die jongeren wonen vaak in kleinere huizen, komen uit grotere gezinnen en gaan dan toch sneller naar buiten. En zo begint het.’’

Ondanks de daling is er de laatste jaren veel media-aandacht voor overlast, vooral die door jongeren. Bijvoorbeeld de situatie in Zaandam, waar de overlast van een groep jongeren tot een nationale discussie leidde. De excessen krijgen meer aandacht dan vroeger, zegt Ferwerda. ,,Dat komt deels doordat jongeren hun acties nu ook vastleggen, zoals die treitervlogger toen. Maar het komt ook doordat andere problemen in onze samenleving kleiner zijn geworden. Vijftien jaar geleden maakten we ons nog enorm druk over veelplegers, vaak junks, die voor grote problemen zorgden. Doordat die criminaliteit zo daalt, krijgt buurtoverlast nu veel meer aandacht. Wat mij betreft te veel aandacht, want het probleem is juist veel kleiner geworden.’’