Volledig scherm
Entree van het MC Slotervaart © Robin Utrecht

Chaos in bijna failliete ziekenhuizen: ‘Het is hier geen snoepjesfabriek’

Operatiekamers zijn dicht, ingehuurd personeel blijft weg, patiënten zijn ontredderd. In de ziekenhuizen MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen, waar een faillissement dreigt, heerst chaos. Het noodlijdende MC Slotervaart besloot woensdag om geen nieuwe patiënten meer op te nemen.

Quote

Als je kunt kiezen, werk je natuurlijk in een ziekenhuis waar geen gedoe is

Wim Groot, Gezondheidseconoom

Wat is er de afgelopen twee dagen gebeurd?

Medisch Centrum Slotervaart in Amsterdam en de IJsselmeerziekenhuizen in Lelystad, Dronten en Emmeloord, allen van dezelfde commerciële ondernemer Loek Winter, hebben afgelopen dinsdag uitstel van betaling aangevraagd. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis en de meeste andere zorgverzekeraars stoppen met de financiering, waardoor de zogeheten MC Groep niet langer zijn leveranciers en ruim tweeduizend personeelsleden kan betalen.

Dezelfde dag sloot het Slotervaartziekenhuis de spoedeisende hulp. Inmiddels zijn ook patiënten op de intensive care overgebracht naar andere ziekenhuizen in Amsterdam, is er een patiëntenstop afgekondigd en wordt er alleen nog bij spoed geopereerd. Alleen al deze week zijn dertig maagverkleiningsoperaties afgezegd vanwege gesloten operatiekamers. Ook in de IJsselmeerziekenhuizen worden afdelingen gesloten en alleen bij spoed geopereerd. Zwangere vrouwen en langdurig zieke kinderen worden overgeplaatst naar andere ziekenhuizen. De poliklinische apotheek kan niet alle medicatie meer leveren. 

In de IJsselmeerziekenhuizen hebben twee uitzendbureaus hun verpleegkundigen teruggetrokken. Op de gesloten afdelingen na is er nog voldoende personeel over, zegt een woordvoerder van MC Groep. Volgens zorgondernemer Winter worden zijn ziekenhuizen ‘in één klap geslachtofferd’ door de verzekeraars. Hij zou hen hebben gevraagd om de declaraties die binnenkomen sneller te betalen. Ook roept hij al langer dat de tarieven die zij uitkeren, veel te laag zijn. Zilveren Kruis zegt echter dat zijn MC Groep opnieuw om extra geld vroeg. De maat was vol.

Volledig scherm
Zorgverzekeraar Zilveren Kruis en de meeste andere zorgverzekeraars stoppen met de financiering van de ziekenhuizen © ANP

Wie heeft er gelijk?

Dat is lastig te zeggen. Duidelijk is dat de MC Groep geld nodig had en snel. De ziekenhuizen zakten de afgelopen jaren steeds verder weg in de verliezen. Dit kwam door slecht bestuur – voormalig directeur Aysel Erbudak wordt nog altijd verdacht van financieel gesjoemel - en door een enorm personeelstekort waardoor dure flexkrachten moesten worden ingehuurd. Ook de kwaliteit van zorg liet de afgelopen jaren geregeld te wensen over. Vorig jaar moesten de operatiekamers van het Slotervaart onder druk van de zorginspectie worden vernieuwd. En afgelopen september kwamen de IJsselmeerziekenhuizen onder verscherpt toezicht van de inspectie vanwege de bestuurlijke onrust.

Kortom, het gaat om twee zwakke zorginstellingen, vat gezondheidseconoom Wim Groot samen. ,,Om al deze redenen mijden patiënten de ziekenhuizen. Ook huisartsen verwijzen door naar andere ziekenhuizen. Dat zorgt voor lege bedden, waardoor MC Groep veel inkomsten misloopt. Ook veel vast personeel is weggelopen. Als je kunt kiezen, werk je natuurlijk in een ziekenhuis waar geen gedoe is.’’

Kan een ziekenhuis zomaar worden gesloten?

Het gebeurt zelden, maar het kan zeker, zegt Wim Groot. Zo ging vijf jaar geleden het Ruwaard van Puttenziekenhuis in Spijkenisse bankroet. Het ziekenhuis raakte in opspraak door een onverklaarbaar hoog sterftecijfer op de cardiologie-afdeling en had eveneens grote financiële problemen.

Waar moeten al die patiënten straks naartoe?

Naar de ziekenhuizen in de buurt. Zeker in Amsterdam zijn er voldoende alternatieven, zegt Groot. ,,Er voltrekt zich geen ramp wanneer de MC Groep failliet gaat.’’  Toch verwacht de econoom niet dat het zo’n vaart loopt. ,,Stel dat het faillissement morgen wordt afgekondigd door de rechtbank, dan moet alle zorg per direct worden stilgelegd. Patiënten moeten direct vertrekken, maar waar naartoe? Ik verwacht eerder dat dit besluit nog een paar weken wordt uitgesteld, zodat de bewindvoerders op zoek kunnen naar overnamepartners.’’ Dat gebeurde in 2013 ook bij het Ruwaard van Putten. Drie ziekenhuizen in de regio namen de zorg over. 

Groot verwacht dat de spoedeisende hulp in het Slotervaartziekenhuis gesloten zal blijven – ‘dat vangen de omliggende ziekenhuizen op’ - maar het gebouw zal worden gebruikt voor dagbehandeling en huidige specialismes als neurochirurgie en bariatrie (obesitaschirurgie). ,,De operatiekamers zijn net vernieuwd, zonde om die weer af te breken.’’ De gezondheidseconoom verwacht ook dat de vestiging in Lelystad openblijft, onder een andere naam. Al was het maar om de chronische patiënten die bijvoorbeeld wekelijks een nierdialyse nodig hebben de lange reistijden naar Zwolle of Almere te besparen.

Quote

Het is geen snoepjesfa­briek die wordt gesloten, honderden patiënten blijven ontredderd achter

Maurits de Brauw, Obesitaschirurg

Wat moet je doen als je nog op een operatie of chemo wacht?

Bel je zorgverzekeraar of huisarts en vraag advies. Zeker mensen die binnen nu en twee weken een behandeling of operatie in hun agenda hebben staan. Het is namelijk maar de vraag of er nog genoeg personeel zal zijn, zegt Groot. De vaste medewerkers krijgen hun loon – weliswaar later - via het UWV, maar uitzendkrachten hebben nog geen zekerheid. Er wordt aan een regeling gewerkt. Of de medisch specialisten blijven of het zinkend schip snel verlaten is nog onduidelijk.

Gisteren ging obesitaschirurg Maurits de Brauw zoals altijd naar zijn werk in het Slotervaartziekenhuis, maar het was complete chaos, vertelt hij. ,,We hebben dertig maagverkleiningsoperaties moeten afzeggen voor deze week, en waarschijnlijk zal het komende week om eenzelfde aantal gaan. De patiënten reageerden heel gelaten. ‘Dat mij dit nu moet overkomen, we kijken hier al zolang naar uit’ zeiden ze.’’ Ook kijkoperaties voor galstenen of buikklachten, mag hij niet uitvoeren. ,,Bizar. Ik moet ze naar andere ziekenhuizen sturen, die onze documentatie niet hebben.’’ Met bijna 1100 maagverkleiningen in 2017 en jaarlijks 7000 patiënten leidt het Slotervaart de grootste obsitaskliniek van het land.

De Brauw houdt komende dagen alleen poli-spreekuren. ,,We zitten nu in de bizarre situatie dat ik patiënten moet goedkeuren voor hun operatie, maar erbij moet zeggen dat het onzeker is of ze in ons ziekenhuis geholpen worden.’’ Er zijn in het land zestien andere ziekenhuizen waar obesitaschirurgie plaatsvindt. ,,Maar die kunnen onze capaciteit niet aan. Het gaat hier niet om een snoepjesfabriek die wordt gesloten, maar om honderden patiënten die ontredderd achterblijven.’’ Enerzijds legt hij de fout bij het bestuur ‘dat zeer slecht gefunctioneerd heeft’, anderzijds bij de verzekeraars die te hard hebben ingegrepen. ,,Schandalig hoe ze plots de stekker eruit trekken. Had ons een half jaar de tijd gegeven om patiënten elders onder te brengen.’’

Bekijk hieronder de persconferentie die Mariska Tichem, voorzitter van de raad van bestuur van MC Slotervaart, gisteren gaf:

Volledig scherm
Samen met de MC IJsselmeerziekenhuizen heeft MC Slotervaart uitstel van betaling aangevraagd © ANP