Volledig scherm
© Archieffoto

Commissaris Jaap Smit oogst lof als mens

Een dag voor de verkiezingen is in Zuid-Holland alleen commissaris van de koning Jaap Smit (CDA) verzekerd van zijn baan. Als mens is de nieuwe baas een verademing na de regenteske Jan Franssen (VVD). Maar als provinciebestuurder moet hij nog een hoop leren, vinden critici.

Voorheen werkte Jaap Smit als vakbondsman.
Volledig scherm
Voorheen werkte Jaap Smit als vakbondsman. © Archieffoto

Het is nogal een verschil: de voormalige commissaris Jan Franssen (VVD) of de huidige Jaap Smit (58, CDA). Waar Franssen nog netjes gedag zei als Statenleden hem in de gangen van het provinciehuis tegen het lijf liepen, reageert mensenmens Smit met veel meer warmte. ,,Hij gaat rustig koffie met je drinken. En dan praat hij gewoon over zijn verhuizing naar Zuid-Holland of andere dingen uit zijn persoonlijke leven,'' beschrijft PvdA-fractievoorzitter Ron Hillebrand.

Kortom, de meeste statenleden zijn dolblij met de man Jaap Smit. Hij is een echte verademing na de regenteske Jan Franssen die begin vorig jaar zijn biezen pakte. De zorgen over extravagante feestjes op kosten van de provincie of onoorbare dienstritten voor een privé-uitje zijn met de nieuwkomer als sneeuw voor de zon verdwenen. Smit is recht voor zijn raap, vriendelijk en enthousiast.

Maar al zijn de provinciale politici nog zo lovend over de persoon Smit, als commissaris valt hij nog tegen. De nieuwe baas is een groentje in het openbaar bestuur. Met een verleden als vakbondsman en predikant is de politieke arena een compleet nieuw toneel voor Smit. ,,Hij is op zoek naar zijn rol als door de kroon benoemd bestuurder, zittend in een college waar je rekening mee hebt te houden en Provinciale Staten die misschien niet altijd dezelfde mening hebben,'' merkt D66-leider Geertjan Wenneker.

Vergeet

Quote

Als commissa­ris moet je oppassen in hoeverre je je met de inhoud bemoeit

Anonieme criticus

De consequentie: hij kent de procedures nog steeds niet goed, vergeet namen van Statenleden, heeft zijn dossierkennis niet op orde en zou geen idee hebben van openbaar bestuur, zo luidt de waslijst aan kritiek. ,,Het is opgevallen dat Jaap Smit zijn draai nog niet heeft gevonden,'' aldus één van de criticasters, die anoniem wil blijven omwille van zijn baan. ,,Daar wordt in de wandelgangen wel over gesproken.''

Zelf betoogt de commissaris altijd genoeg politieke ervaring te hebben. Als vakbondsman had hij stelselmatig contact met landelijke politici.

Zijn gebrek aan kennis is na ruim een jaar niet het enige probleem gebleken. Waar de CDA'er zich in het verleden altijd hard heeft gemaakt voor de verbetering van de positie van mensen, moet hij zich nu over taaiere kost buigen: zaken als ruimtelijke ordening, economie en verkeer en vervoer. Al discussiërend over de rol van de provincie probeert hij alsnog sociale zaken op de agenda te krijgen, kwesties die hem veel beter liggen. ,,Als commissaris van de koning moet je oppassen in hoeverre je je met inhoud bemoeit,'' waarschuwen zijn critici. Daar lijkt Smit het niet mee eens te zijn. ,,Hij vindt dat je daar ver in kunt gaan. Dat merken we.''

En dat botst. Ook binnen de coalitie. Die heeft er juist de afgelopen vier jaar hard aan gewerkt om het werk terug te schroeven tot de zogenoemde kerntaken. Vervolgens komt er in het laatste jaar van de bestuursperiode een nieuweling die toch weer meer hooi op de vork wil nemen. Tot in het college van Gedeputeerde Staten leidt die discussie tot oplopende spanningen, melden bronnen aan deze krant.

Tactiek

Veel kans dat de nieuwe commissaris inbindt, is er niet. Als vakbondsman wakkerde Smit al graag discussies aan. Die tactiek lijkt hij nu in het provinciehuis opnieuw in te zetten. Bij CNV maakte hij zich bijvoorbeeld met het motto 'vast te vast en flex te flex' - doelend op de arbeidsmarkt - niet bij iedereen even populair. ,,Jaap gaat voor zijn zaak,'' weet FNV-voorzitter Ton Heerts. ,,Hij is op zoek naar debat en vernieuwing en schroomt niet om heilige huisjes ter discussie te stellen.''

Met diezelfde houding is hij nu commissaris van de koning. En dat steekt hij niet onder stoelen of banken. In zijn nieuwjaarsspeech pleitte Smit openlijk voor een heroverweging van de rol die de provincie speelt. ,,De provincie moet zich niet met van alles en nog wat gaan bemoeien, maar een te enge opvatting van je kerntaak brengt je relevantie als gesprekspartner in gevaar,'' betoogde hij.

En eerlijk is eerlijk, sommige partijen geven hem groot gelijk. ,,Smit geeft een waarschuwing af,'' zegt SP-fractievoorzitter Bart Vermeulen. ,,Sla onderwerpen niet dood omdat ze geen kernpunt zijn. Zo staan wij er ook in.''

De Statenleden geven hem het komende jaar om verder te wennen aan zijn nieuwe positie. Dan is zijn proefperiode toch wel echt voorbij. SP'er Vermeulen: ,,De verwachtingen zijn hooggespannen. Deze functie is ook een kwestie van ervaring opdoen.'' D66'er Wenneker: ,,Ik zie al een opgaande lijn.''

De commissaris van de koning zelf wilde afgelopen dagen niet met deze krant in gesprek om op de aantijgingen te reageren.